1. Wat is filosofie?
Letterlijk: houden/liefde van/voor wijsheid
3 deelaspecten: attitude, methodologie, domein
ATTITUDE
Verwondering = “het staren in een wereld die tot voor kort een andere wereld was en nu de eigen
wereld blijkt te zijn”
Dramatisch – creatief – theoretisch
Eigen aan filosofen én wetenschappers
Verwondering als begin en beginsel van de filosofie
wetenschappers: verwondering verdwijnt waar de zekerheid begint
filosofen: blijven zich verwonderen, blijven vragen stellen, zekerheden in twijfel trekken
Kritisch nadenken of twijfelen
stellen gebeurtenissen in vraag bv Enhanced Games: is dat iets dat zomaar georganiseerd kan
worden? Gaat ons land niet te veel ingrijpen in individuele keuzes?
betwijfelen van autoriteiten (wat vanzelfsprekend is in vraag stellen)
twijfelen over zintuigelijke waarnemingen (enige waar we zeker van kunnen zijn is dat we kunnen
denken/twijfelen)
Zijn we wel van iets zeker? = scepticisme
Wetenschappers zijn ook kritisch!
METHODOLOGIE
Intuïtie
17e eeuw (Descartes): dit zijn heldere en onderscheiden ideeën
Vandaag: common sense uitspraken en spontane opvatting
Gedachte-experiment
= fictief scenario om: theorie te testen of illustreren, filosofisch probleem te onderzoeken +
argumenten voor en tegen een theorie te verzamelen
het schip van Theseus
het trolly probleem
Conceptuele analyse
= problematiseren van brede begrippen (bv liefde, tijd, etc) en specifieke begrippen (bv ziekte,
obesitas, handicap etc)
Ook wetenschappers werken met intuïties, conceptuele anaylse en gedachte-experimenten + niet elke
filosoof hanteert dezelfde methodes
DOMEIN
Filosofische vragen gaan over alle domeinen gaan op zoek naar problemen: radicale, verwarrende en
kritische vragen
Zelfkritiek
vooruitgang in filosofie? (kunst: opeenvolging van revoluties)
4 deeldomeinen
METAFYSICA
Meta: voorbijgaand aan de fysica
Fysica: wereld zoals wij ze zien (zoals die beweegt, voor ons verschijnt …)
Hoe ontstaat de wereld? Is de wereld doelmatig? Is de wereld mechanisch? Beantwoord die aan de
wetten van de fysica? Wat is die geest/ziel?
LOGICA
= het leren argumenteren
= drogredenen ontmaskeren
Slippery slope = je begint met iets te zeggen en je gaat al in je argument zeggen tot welke gevolgen
dat gaat leiden (zonder wetenschappelijke bewijzen)
EPISTEMOLOGIE of kenleer
Wat levert zekere kennis op?
Kennis halen we uit ons denken René Descartes : RATIONALISME
Kennis halen we uit onze zintuigen David Hume : EMPIRISME
ETHIEK
Wat moet ik doen? bv het trolly probleem
Algemene ethiek: wat te doen bij moeilijke keuzes? Wat zijn morele keuzes? (gaat altijd over goed en
kwaad)
Ethische vragen: prenatale screenings, obesitas moet dat gestraft worden door de maatschappij,
abortus, etc
- Politieke en sociale filosofie (wat is rechtvaardigheid)
- Rechtsfilosofie (moeten wetten ook moreel zijn?)
Letterlijk: houden/liefde van/voor wijsheid
3 deelaspecten: attitude, methodologie, domein
ATTITUDE
Verwondering = “het staren in een wereld die tot voor kort een andere wereld was en nu de eigen
wereld blijkt te zijn”
Dramatisch – creatief – theoretisch
Eigen aan filosofen én wetenschappers
Verwondering als begin en beginsel van de filosofie
wetenschappers: verwondering verdwijnt waar de zekerheid begint
filosofen: blijven zich verwonderen, blijven vragen stellen, zekerheden in twijfel trekken
Kritisch nadenken of twijfelen
stellen gebeurtenissen in vraag bv Enhanced Games: is dat iets dat zomaar georganiseerd kan
worden? Gaat ons land niet te veel ingrijpen in individuele keuzes?
betwijfelen van autoriteiten (wat vanzelfsprekend is in vraag stellen)
twijfelen over zintuigelijke waarnemingen (enige waar we zeker van kunnen zijn is dat we kunnen
denken/twijfelen)
Zijn we wel van iets zeker? = scepticisme
Wetenschappers zijn ook kritisch!
METHODOLOGIE
Intuïtie
17e eeuw (Descartes): dit zijn heldere en onderscheiden ideeën
Vandaag: common sense uitspraken en spontane opvatting
Gedachte-experiment
= fictief scenario om: theorie te testen of illustreren, filosofisch probleem te onderzoeken +
argumenten voor en tegen een theorie te verzamelen
het schip van Theseus
het trolly probleem
Conceptuele analyse
= problematiseren van brede begrippen (bv liefde, tijd, etc) en specifieke begrippen (bv ziekte,
obesitas, handicap etc)
Ook wetenschappers werken met intuïties, conceptuele anaylse en gedachte-experimenten + niet elke
filosoof hanteert dezelfde methodes
DOMEIN
Filosofische vragen gaan over alle domeinen gaan op zoek naar problemen: radicale, verwarrende en
kritische vragen
Zelfkritiek
vooruitgang in filosofie? (kunst: opeenvolging van revoluties)
4 deeldomeinen
METAFYSICA
Meta: voorbijgaand aan de fysica
Fysica: wereld zoals wij ze zien (zoals die beweegt, voor ons verschijnt …)
Hoe ontstaat de wereld? Is de wereld doelmatig? Is de wereld mechanisch? Beantwoord die aan de
wetten van de fysica? Wat is die geest/ziel?
LOGICA
= het leren argumenteren
= drogredenen ontmaskeren
Slippery slope = je begint met iets te zeggen en je gaat al in je argument zeggen tot welke gevolgen
dat gaat leiden (zonder wetenschappelijke bewijzen)
EPISTEMOLOGIE of kenleer
Wat levert zekere kennis op?
Kennis halen we uit ons denken René Descartes : RATIONALISME
Kennis halen we uit onze zintuigen David Hume : EMPIRISME
ETHIEK
Wat moet ik doen? bv het trolly probleem
Algemene ethiek: wat te doen bij moeilijke keuzes? Wat zijn morele keuzes? (gaat altijd over goed en
kwaad)
Ethische vragen: prenatale screenings, obesitas moet dat gestraft worden door de maatschappij,
abortus, etc
- Politieke en sociale filosofie (wat is rechtvaardigheid)
- Rechtsfilosofie (moeten wetten ook moreel zijn?)
