Kort samenvatting - Complexe Opvoedingssituaties (COS)2

Korte samenvatting
Complexe opvoedingssituaties
Hoofdstuk 1: Opvoeding in onveiligheid

Hoorcollege 2


- Je kan een hanteerbare definitie van kindermishandeling en – verwaarlozing
geven en vormen van kindermishandeling- en verwaarlozing beschrijven +
illustreren met voorbeelden.
 Actief
o Lichamelijke mishandeling
 Bv. Fysiek geweld zoals slaan, schoppen
o Emotionele mishandeling
 Bv. Systematische vernedering, manipulatie, constante bedreigingen
o Seksueel misbruik
 Bv. Ongewenste seksuele handelingen, dwang of misbruik van een
machtspositie om seksuele daden te initiëren

 Passief
o Lichamelijke verwaarlozing
 Bv. Het niet voorzien in basisbehoeften zoals eten, drinken, kleding of
medische zorg
o Emotionele verwaarlozing
 Bv. Emotioneel negeren zoals troosten, geen liefde of erkenning geven
o Educatieve verwaarlozing
 Bv. Geen toegang tot onderwijs, begeleiding of juiste leermiddelen
waardoor de ontwikkeling wordt belemmerd


- Je kan de gevolgen op korte en lange termijn voor de ontwikkeling van het
kind benoemen en uitleggen.
 Veranderingen in ons brein
o In het emotioneel geheugen
 Het alarmcentrum is constant ingeschakeld

o In de structuur van de hersenen
 Het verliezen van vaardigheden die ze ooit wel konden

o In de stresshuishouding
 Slachtoffers zijn geen goede getuigen aangezien stress en angst effect
hebben op herinneringen




1

,  Gevolgen korte termijn
o Slaapproblemen
o Bedplassen
o Angst
o Concentratieproblemen
o Negatief zelfbeeld
o Moeilijkheden in sociale contacten
o Agressie

 Gevolgen lange termijn
o Hechtingsproblematiek
o Depressie
o Angststoornis
o PTSS
o Psychose
o Suïcide
o Transgenerationele kindermishandeling


- Je kan beschermende factoren beschrijven, herkennen en illustreren met
voorbeelden.
 Het Protective Factor Framework = een model dat helpt bij het begrijpen van
beschermende factoren die de impact van risico’s, zoals kindermishandeling,
kunnen verminderen
o Vanuit de ouder
 Veerkracht = ouders die stress en uitdagingen kunnen hanteren zonder dat
het ten koste gaat van hun opvoeding
» Bv. Een ouder die, ondanks financiële moeilijkheden, steun zoekt bij
vrienden in plaats van zich volledig terug te trekken
 Opvoedinsgvaardigheden = begrijpen wat normaal gedrag en ontwikkeling
is
» Bv. Ouders die leren hoe ze hun peuter kunnen helpen omgaan met
woedeaanvallen in plaats van te straffen

o Vanuit de omgeving
 Sociale steun/ verbindingen = een sterk netwerk van familie, vrienden en
gemeenschap dat steun biedt
» Bv. Een alleenstaande mama die betrokken is bij een oudergroep en
daar emotionele steun vindt
 Positieve schoolomgeving
» Bv. Een programma voor emotionele ondersteuning zoals een buddy-
systeem

o Vanuit het kind
 Gevoel van perspectief = het kind heeft een duidelijk toekomstbeeld en
voelt zich gesteund om zijn doelen te bereiken
» Bv. Een kind droomt ervan om dokter te worden en een leerkracht
begeleidt haar met studiekeuzes en motivatie



2

,  Veerkracht = het vermogen om te herstellen van tegenslagen en
uitdagingen
» Bv. Een kind dat gepest wordt en met ondersteuning leert hoe
zelfvertrouwen op te bouwen en grenzen te stellen


- Je kan kindermishandeling- en verwaarlozing kaderen vanuit perspectief van
ouderschap.
Ouderschap
 Onderdelen van ouderschap
o Opvoeden
o Partnerrelatie
o [Geestelijke] gezondheid
o Plannen en organiseren van zorg, werk en vrije tijd
o Aangaan en onderhouden van sociale contacten
o Financiële zaken


 Ouderwelzijn
o Individuele factoren
» Voorbereid voelen over situaties
» Basiskennis over kinderen en hoe ze zich ontwikkelen
» Levensvaardigheden zoals omgaan met stress

o Thuisklimaat
» Partnerrelatie
» Ouder- kind relatie
» Taakverdeling


Ouderschap en kindermishandeling
 Positie van ouders en invloed van geweld op ouderschap
o Verlies van gezag
o Herkennen van ex- partner in de eigen kinderen
o Leegte, afstandelijkheid en beperkt zelfvertrouwen van de ouder  potentieel
moeilijk gedrag bij het kind  gevoel incompetentie als ouder  verhoogd
risico op bijkomend geweld


 De ouderschapstheorie – Alice van de Pas
o 3 basisaannames/ principes die helpen ouderschap beter te begrijpen
1. Elke ouder heeft een besef van verantwoordelijkheid
2. Ouderschap maakt kwetsbaar
3. Ouders zijn eindverantwoordelijk




3

, o De ouderbegeleidende positie
1. Respect voor de eindverantwoordelijkheid van de ouders
2. Versterken van buffers
3. Begeleiding in plaats van overname
4. Voorkomen van schuld en schaamte




4