Lange samenvatting - Complexe Opvoedingssituaties 2

COMPLEXE OPVOEDINGSSITUATIES 2
SITUERING EN INLEIDING – OVER COMPLEXITEIT EN ANDERE CRUCIALE
BEGRIPPEN
ENKELE BELANGRIJKE BEGRIPPEN
- Gewoon complex
 Een dossier van het Kinderrechtencommissariaat [KRC] waarin jongeren met
complexe problematieken, hun ouders en professionals aan het woord worden
gelaten

!! Jongeren met een ‘complexe problematiek’ zijn geen ruis, maar een symptoom. Hun
aanwezigheid communiceert niet alleen problemen bij de jongeren en zijn/ haar context,
maar evenzeer disfunctionaliteit in de samenleving en in de zorgorganisaties. !!

- Vanuit verschillende perspectieven
 2 perspectieven die zich fundamenteel onderscheiden vanuit hun onderliggend
wereldbeeld:
1. Educare
o Probeert leren, ontwikkeling en jeugdhulp te vatten in termen van
objectiveerbare en controleerbare doelstellingen
o Opvoeding en onderwijs worden een instrument om toe te werken naar
‘datgene wat samen leven mogelijk maakt’
o Focus: het kind/ de jongere en zijn omgeving, het handelen met betrekking
tot hun ontplooiing
 Ziet pedagogisch als het ondersteunen en begeleiden van kinderen en
jongeren [en hun gezinnen] in hun gedrag en ontwikkeling
o Optimistisch over de mate waarin ontwikkeling en leren maakbaar en
stuurbaar zijn
o Pedagogische actualiteit = wat jeugdhulp als doel stelt, door een bepaalde
invulling van wat pedagogisch handelen is

2. Educere
o Ziet pedagogisch expliciet als het creëren van pedagogische plekken =
plaatsen waar kinderen en jongeren niet zelf het voorwerp van ons
[be]handelen zijn, maar waar kinderen en jongeren uitgenodigd worden
om samen met volwassenen de wereld te leren kennen en mee vorm te
geven
 Men gaat met het kind/ de jongere in ontmoeting, onderbreekt hen in
hun natuurlijk leer- en ontwikkelingsproces en brengt iets nieuws in
wat zij nog niet eerder zijn tegengekomen
o Vertrekt vanuit een niet- wetende houding
o Een verruiming van de pedagogische actualiteit = een bewustwording van
de spanning tussen een overheidsbeleid, vereisten van de organisatie en
de nood aan begrip voor de mensen waarmee je werkt, en steeds de vraag
voorop stellen wat het meest aangewezen is om de sociale grondrechten
en kinderrechten na te streven




1

,2

,HOOFDSTUK 1: OPVOEDING IN ONVEILIGHEID
HC2: KIJKEN NAAR EN DENKEN OVER KINDERMISHANDELING EN
VERWAARLOZING
- Doelstellingen
 Je kan
o Een hanteerbare definitie van verwaarlozing en mishandeling geven
o De rol van historiek, geografie en maatschappelijke tendensen in
verontrusting beschrijven
o Vormen van lichamelijke en emotionele verwaarlozing en mishandeling
beschrijven en illustreren met voorbeelden
o De gevolgen op korte en lange termijn voor de ontwikkeling van het kind
benoemen en uitleggen
o Beschermende factoren beschrijven, herkennen en illustreren met
voorbeelden
o Mishandeling en verwaarlozing kaderen vanuit perspectief van ouderschap

- Leervraag 1: Welke definities en vormen van kindermishandeling kunnen
we onderscheiden?
 Definities
o Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind
 Kindermishandeling = alle vormen van lichamelijk of geestelijk geweld,
letsel of misbruik, lichamelijke of geestelijke verwaarlozing of nalatige
behandeling, mishandeling of exploitatie, met inbegrip van seksueel
misbruik, zolang het kind onder de hoede is van de ouder(s), wettige
voogd(en) of iemand anders die de zorg voor het kind heeft
o Decreet Integrale Jeugdhulp
 Kindermishandeling = elke vorm van lichamelijk, psychisch of seksueel
geweld waar van een minderjarige het slachtoffer is, actief door het
schadelijke optreden of passief door een ernstige nalatigheid van zijn
ouders of van iedere andere persoon ten opzichte van wie de minderjarige
in een relatie van afhankelijkheid staat
o Strafwetboek
 Seksueel misbruik: verkrachting, aanranding van de eerbaarheid,
aanzetting tot ontucht
 Fysieke mishandeling: slagen en verwondingen, verminken van vrouwelijke
genitaliën, folteren van een minderjarige, onmenselijk behandelen van een
minderjarige
 Verwaarlozing: verlaten van een minderjarige, in gebreke blijven inzake
het onderhoud van het het kind zodat zijn gezondheid in het gedrang wordt
gebracht, opzettelijke onthouden van voedsel en verzorging
o Werkbare definitie
 Kindermishandeling – en verwaarlozing = iedere situatie waarin het kind
het slachtoffer is van geweld van fysieke, psychische of seksuele aard en
dit passief of actief

 Vormen van kindermishandeling
o Actief
 Lichamelijke mishandeling
 Emotionele mishandeling
 Seksueel misbruik


3

, o Passief
 Verwaarlozing:
» Lichamelijke
» Emotionele
» Educatieve

- Leervraag 2: Wat weten we over het ontstaan, de gevolgen en de
beschermende factoren van kindermishandeling?
 Ontstaan
o Ecologische systeemtheorie van Bronfenbrenner
 Micro
» Factoren met onderlinge wisselwerking
× Kindkenmerken
× Ouderkenmerken
× Relatie ouder- kind
 Meso
» Bredere kenmerken van het gezin, SES,
netwerk, culturele factoren, …
» Belang van in kaart brengen van de context
 Macro
» Politieke beslissingen
» Regelgeving
» Grote gebeurtenissen

 Gevolgen
o Kindermishandeling kan ernstige gevolgen hebben op de ontwikkeling van het
kind
o Onderzoek: schade neemt toe wanneer
 Het kind jonger is
 Misbruik meer vergaand is
 De dader een bekende is
 Misbruik langer/ frequenter is
 Er een gebrek aan steun is van niet- mishandelende ouders na het
stopzetten van geweld
o Veranderingen in ons brein na het meemaken van geweld en/ of verwaarlozing
 In het emotioneel geheugen  alarmcentrum is constant ingeschakeld
 In de structuur van de hersenen  verliezen vaardigheden die ze ooit
hadden
 In de stresshuishouding  maakt dat slachtoffers geen goede getuigen zijn
o Gevolgen op korte termijn
 Letsels
 Slaapproblemen
 Bedplassen
 Angst
 Concentratieproblemen
 Negatief zelfbeeld
 Moeilijkheden in sociale contacten
 Agressie
o Gevolgen op lange termijn
 Hechtingsproblematiek
 Depressie
 Angststoornis

4