Neuro
Neuroanatomie
Inleiding neuroanatomie
1. Anatomische opdeling zenuwstelsel:
Zenuwstelsel is primaire controle- en communicatiecentrum van het lichaam.
1) Centrale zenuwstelsel (CZS)
2) Perifere zenuwstelsel (PZC)
CZS = hersenen en ruggenmerg
• Hersenen ontvangen binnenkomende sensorische info en generen motorische
output.
• Ruggenmerg doorgeefluik tussen hersenen en rest lichaam.
PZS = zenuwweefsel buiten en CZS: hersenzenuwen, perifere zenuwen
(ganglia/zenuwknopen en zenuwreceptoren).
• Geeft zintuigelijke signalen door van PZS naar CZS, en motorische signalen van
het CZS naar spieren en klieren.
Je kan het zenuwstelsel ook opdelen in.
1) Somatisch zenuwstelsel:
Bestaat uit CZS en een somatisch deel dat tot het PZS hoort.
Het ontvangt info van sensoren en stuurt skeletspieren bewust aan.
2) Autonome zenuwstelsel:
Bestaat uit het sympathische en parasympatische zenuwstelsel, is betrokken bij
aansturen van onbewuste lichaamsfuncties.
o Sympathisch → verhoogt bv hartslag, bereid voor op actie door bijnieren
te stimuleren om adrenaline vrij te maken.
o Parasympatisch → zorgt voor toestand van rust, verlaagt bv hartslag en
stimuleert spijsvertering. Helpt het lichaam naar toestand die opbouw van
weefsel en herstelmechanisme bevordert.
Ook heb je nog een kleiner zenuwstelsel → het enterisch zenuwstelsel.
Ligt binnen de wanden van het maagdarmkanaal, en werkt onafhankelijk van
CZS. Het staat wel in verbinding met de nervus vagus.
(= de belangrijkste zenuw van het parasympathische zenuwstelsel, die hersenen,
hart, longen en spijsverteringsorganen verbindt.)
1
, 2. Anatomische terminologie:
Doorsnedes van het brein zijn coupes.
Neuroanatomie beschrijft 3 standaardvlakken:
• Axiale (of horizontale) vlak: doorsnede loodrecht op lange as van CZS
• Sagittale vlak: verdeelt hersen in linker- en rechterkant
• Coronale (of frontale) vlak: verdeelt hersenen in voor- en achterkant
Anatomische structuren CZS
1. Hersenvliezen:
Drie membranen of hersenvliezen (meningae) omhullen de hersenen:
• De dura mater
• Het arachnoïd
• De pia mater
Ze beschermen ook het ruggenmerg
De dura mater aan ruggenmerg heeft geen periostale laag.
Dura mater:
• Periostale laag (buitenste)
• Meningeale laag (binnenste)
Vormt scheiding tussen 2 hersenhelften (hemisferen)
• De falx cerebri en tussen het cerebrum en het cerebellum, genaamd tentorium
cerebelli
2
,De dura mater is gescheiden van het dunne archoïd door een nauwe subdurale ruimte.
De arachnoïde mater volgt het verloop van de dura mater
Het dunne arachnoïd = de middelste meninga en heeft uitstekels die doorlopen
tot in de sinus sagittalis superior die de granulaties worden genoemd.
→ essentieel voor absorberen van cerebrospinaal vocht
De subarachnoïdale ruimte:
Veel uitgebreider
Bevat cerebrospinaal vocht en bloedvaten
Absorbeert schokken van buitenaf
Het arachnoïd en de pia zijn verbonden door spinachtig web.
Pia mater:
= een dun en delicaat membraan dat de hersenen omgeeft en de structuur van de
hersenen en de verschillende gyri en sulci volgt.
2. De ventrikels en het cerebrospinaal vocht:
Diep in de hersenen bevinden zich met vloeistof gevulde holtes die ventrikels worden
genoemd.
Er zijn twee laterale ventrikels, één in elke hersenhelft. In het diencephalon bevindt zich
het derde ventrikel.
➔ Deze is verbonden met elke laterale ventrikel via een kanaal dat het foramen
interventricularis wordt genoemd.
De aquaductus cerebrale ligt achter het derde ventrikel en is een kanaalachtig structuur
die het derde ventrikel verbindt met het vierde ventrikel, gelegen tussen de pons en het
voorste oppervlak van het cerebellum.
a) Cerebrospinaal vloeistof:
De cerebrospinale vloeistof is een kleurloze vloeistof die rond de hersenen en het
ruggenmerg stroomt en een vitale rol speelt in de bescherming, ondersteuning en
algemene functie van het CZS.
3
, De productie:
• Voornamelijk in plexus choroideus → netwerk van haarvaten en ependymale
cellen in het ventriculair systeem van de hersenen
• Totale volume is 125-150ml, dagelijks 500ml geproduceerd
• Het wordt elke 5-6 uur vervangen
• Bestaat uit: water (99%), eiwitten, glucose, elektrolyten en andere stoffen
Circulatie:
• Circuleert door het netwerk van de 4 onderling verbonden holtes: de ventrikels
• Stroomt van de laterale ventrikels naar het derde ventrikel via de foramina
interventricularis.
Van daaruit stroomt het door de cerebrale aquaduct naar het vierde ventrikel.
• Het verlaat het ventriculair systeem en komt in de subarachnoïdale ruimte van
de hersenen en het ruggenmerg terecht.
• Wordt terug opgenomen in de bloedbaan via arachnoïde granulaties
Functies:
• Drijfvermogen, hersenen kunnen drijven
• Beschermde barrière
• Uitwisseling voor voedings- en afvalstoffen
• Chemische omgeving
b) Functionele bespreking hersenvliezen, ventrikels en vocht:
Dura mater heeft beschermde functie
• Subdurale ruimte klinisch belangrijk, er lopen bloedvaten
3. De bloed-hersenbarrière:
De bloed-hersenbarriëre (BHB) is een gespecialiseerde vasculatuur die selectief
voedingsstoffen doorlaat en schadelijke stoffen tegenhoudt in de hersenen.
Zo worden voedingstoffen uit het bloed opgenomen en naar de hersenen gevoerd, terwijl
ionen, moleculen, pathogenen en andere stoffen niet door de BHB kunnen.
a) De cellen van de BHB:
De BHB is samengesteld uit nauw verbonden endotheelcellen en astrocyten.
Ze delen een gemeenschappelijk basismembraan en regelen samen de doorgang
van componenten tussen de circulatie en de interstitiële vloeistof rondom de
hersenen.
4
Neuroanatomie
Inleiding neuroanatomie
1. Anatomische opdeling zenuwstelsel:
Zenuwstelsel is primaire controle- en communicatiecentrum van het lichaam.
1) Centrale zenuwstelsel (CZS)
2) Perifere zenuwstelsel (PZC)
CZS = hersenen en ruggenmerg
• Hersenen ontvangen binnenkomende sensorische info en generen motorische
output.
• Ruggenmerg doorgeefluik tussen hersenen en rest lichaam.
PZS = zenuwweefsel buiten en CZS: hersenzenuwen, perifere zenuwen
(ganglia/zenuwknopen en zenuwreceptoren).
• Geeft zintuigelijke signalen door van PZS naar CZS, en motorische signalen van
het CZS naar spieren en klieren.
Je kan het zenuwstelsel ook opdelen in.
1) Somatisch zenuwstelsel:
Bestaat uit CZS en een somatisch deel dat tot het PZS hoort.
Het ontvangt info van sensoren en stuurt skeletspieren bewust aan.
2) Autonome zenuwstelsel:
Bestaat uit het sympathische en parasympatische zenuwstelsel, is betrokken bij
aansturen van onbewuste lichaamsfuncties.
o Sympathisch → verhoogt bv hartslag, bereid voor op actie door bijnieren
te stimuleren om adrenaline vrij te maken.
o Parasympatisch → zorgt voor toestand van rust, verlaagt bv hartslag en
stimuleert spijsvertering. Helpt het lichaam naar toestand die opbouw van
weefsel en herstelmechanisme bevordert.
Ook heb je nog een kleiner zenuwstelsel → het enterisch zenuwstelsel.
Ligt binnen de wanden van het maagdarmkanaal, en werkt onafhankelijk van
CZS. Het staat wel in verbinding met de nervus vagus.
(= de belangrijkste zenuw van het parasympathische zenuwstelsel, die hersenen,
hart, longen en spijsverteringsorganen verbindt.)
1
, 2. Anatomische terminologie:
Doorsnedes van het brein zijn coupes.
Neuroanatomie beschrijft 3 standaardvlakken:
• Axiale (of horizontale) vlak: doorsnede loodrecht op lange as van CZS
• Sagittale vlak: verdeelt hersen in linker- en rechterkant
• Coronale (of frontale) vlak: verdeelt hersenen in voor- en achterkant
Anatomische structuren CZS
1. Hersenvliezen:
Drie membranen of hersenvliezen (meningae) omhullen de hersenen:
• De dura mater
• Het arachnoïd
• De pia mater
Ze beschermen ook het ruggenmerg
De dura mater aan ruggenmerg heeft geen periostale laag.
Dura mater:
• Periostale laag (buitenste)
• Meningeale laag (binnenste)
Vormt scheiding tussen 2 hersenhelften (hemisferen)
• De falx cerebri en tussen het cerebrum en het cerebellum, genaamd tentorium
cerebelli
2
,De dura mater is gescheiden van het dunne archoïd door een nauwe subdurale ruimte.
De arachnoïde mater volgt het verloop van de dura mater
Het dunne arachnoïd = de middelste meninga en heeft uitstekels die doorlopen
tot in de sinus sagittalis superior die de granulaties worden genoemd.
→ essentieel voor absorberen van cerebrospinaal vocht
De subarachnoïdale ruimte:
Veel uitgebreider
Bevat cerebrospinaal vocht en bloedvaten
Absorbeert schokken van buitenaf
Het arachnoïd en de pia zijn verbonden door spinachtig web.
Pia mater:
= een dun en delicaat membraan dat de hersenen omgeeft en de structuur van de
hersenen en de verschillende gyri en sulci volgt.
2. De ventrikels en het cerebrospinaal vocht:
Diep in de hersenen bevinden zich met vloeistof gevulde holtes die ventrikels worden
genoemd.
Er zijn twee laterale ventrikels, één in elke hersenhelft. In het diencephalon bevindt zich
het derde ventrikel.
➔ Deze is verbonden met elke laterale ventrikel via een kanaal dat het foramen
interventricularis wordt genoemd.
De aquaductus cerebrale ligt achter het derde ventrikel en is een kanaalachtig structuur
die het derde ventrikel verbindt met het vierde ventrikel, gelegen tussen de pons en het
voorste oppervlak van het cerebellum.
a) Cerebrospinaal vloeistof:
De cerebrospinale vloeistof is een kleurloze vloeistof die rond de hersenen en het
ruggenmerg stroomt en een vitale rol speelt in de bescherming, ondersteuning en
algemene functie van het CZS.
3
, De productie:
• Voornamelijk in plexus choroideus → netwerk van haarvaten en ependymale
cellen in het ventriculair systeem van de hersenen
• Totale volume is 125-150ml, dagelijks 500ml geproduceerd
• Het wordt elke 5-6 uur vervangen
• Bestaat uit: water (99%), eiwitten, glucose, elektrolyten en andere stoffen
Circulatie:
• Circuleert door het netwerk van de 4 onderling verbonden holtes: de ventrikels
• Stroomt van de laterale ventrikels naar het derde ventrikel via de foramina
interventricularis.
Van daaruit stroomt het door de cerebrale aquaduct naar het vierde ventrikel.
• Het verlaat het ventriculair systeem en komt in de subarachnoïdale ruimte van
de hersenen en het ruggenmerg terecht.
• Wordt terug opgenomen in de bloedbaan via arachnoïde granulaties
Functies:
• Drijfvermogen, hersenen kunnen drijven
• Beschermde barrière
• Uitwisseling voor voedings- en afvalstoffen
• Chemische omgeving
b) Functionele bespreking hersenvliezen, ventrikels en vocht:
Dura mater heeft beschermde functie
• Subdurale ruimte klinisch belangrijk, er lopen bloedvaten
3. De bloed-hersenbarrière:
De bloed-hersenbarriëre (BHB) is een gespecialiseerde vasculatuur die selectief
voedingsstoffen doorlaat en schadelijke stoffen tegenhoudt in de hersenen.
Zo worden voedingstoffen uit het bloed opgenomen en naar de hersenen gevoerd, terwijl
ionen, moleculen, pathogenen en andere stoffen niet door de BHB kunnen.
a) De cellen van de BHB:
De BHB is samengesteld uit nauw verbonden endotheelcellen en astrocyten.
Ze delen een gemeenschappelijk basismembraan en regelen samen de doorgang
van componenten tussen de circulatie en de interstitiële vloeistof rondom de
hersenen.
4
