BEGRIPPEN DEMOGRAFIE DEEL 1: VERSCHILLENDE VORMEN VAN SOCIALE ONGELIJKHEID
Arbeidsmarktsegregatie Mannen en vrouwen zijn in andere sectoren tewerkgesteld
Armoederisicodrempel Bedrag dat berekend wordt op 60% van mediane inkomen
Basiskwaliteitsvol menswaardig Adequate deelname aan het maatschappelijk leven
leven
Beroepsclassificatieschema’s Tabellen waarbij beroepsklassen hiërarchisch gerangschikt staan en
kort omschreven worden
Comprehensief onderwijs Nadruk op vrij algemene, brede, gemeenschappelijke basis
Continuüm van een gesloten Geen mobiliteit mogelijk naar een open samenleving waar mobiliteit
samenlevign een evidentie is
Cultureel kapitaal Geheel van kennis, vaardigheden en opleiding, wordt ingezet als
machtsmiddel om een positie te (proberen) verwerven of behouden
Defamiliarisatie Mate waarin individuen een kwaliteitsvol leven kunnen leiden,
onafhankelijk van hun familie
Decommodificatie Mate waarin staten erin slagen hun burgers welvaart te bieden,
ongeacht hun deelname aan het arbeidsmarktproces
Duale arbeidsmarkt Breuklijn tussen vrij hoog opgeleide tewerkgestelden en laag
opgeleide werklozen
EGP-schema Beroepsclassificatieschema van Erikson, Goldthorpe en Portocarero
Endogame huwelijken Huwelijken waarbij partner gekozen wordt die deel uitmaakt van
eigen groep
Exogame huwelijken Huwelijken waarbij partner gekozen wordt die geen deel uitmaakt
van eigen groep
Gesegregeerd onderwijs Onderwijs waar leerlingen op vroege leeftijd worden opgesplitst
Geslachtsdifferentiatie Verschillen tussen beide geslachten leiden niet tot verschillende
positie of status
Geslachtsstratificatie Geïnstitutionaliseerde sociale ongelijkheid tussen mannen en
vrouwen -> ongelijke toegang tussen beide geslachten tot belangrijke
middelen in de samenleving
Gini-coëfficiënt Berekent hoeveel procent van de bevolking toegang heeft tot hoeveel
procent van de financiële middelen
Glazen plafond Uitsluiting van hoogst betaalde jobs voor vrouwen
Sociale groepen Bewustwording van gemeenschappelijke belangen (én besef dat men
zich hierin onderscheidt van anderen), en het ontstaan van
gemeenschappelijke interactiepatronen rond gedeeld kenmerk.
Ontstaan van groepsregels en groepsidentiteit
Horizontale sociale mobiliteit Op dezelfde hoogte blijven qua positie, maar veranderen van functie
Inkomenskwintielverdeling Geeft aan hoeveel keer groter de financiële middelen van de 20%
rijksten in verhouding tot de 20% armsten zijn
Instituties Samenstelling van rollen en posities (structuur), die het gedrag van de
leden van een gemeenschap – of bepaalde deelgroepen ervan –
reguleert op grond van de waarden (cultuur) van die gemeenschap
Intergenerationele mobiliteit Sociale mobiliteit over generaties heen
Intragenerationele mobiliteit Sociale mobiliteit binnen de generatie
Klasse an sich Groep zonder groepsbewustzijn
Klasse für sich Groep met groepsbewustzijn
La distinction Wie hoger in de hiërarchie staat, onderscheidt zich uitdrukkelijk door
levensstijl en smaak van wie zich lager bevindt
Macht Men is in staat om het gedrag van een ander te beïnvloeden in
functie van het eigen belang, en zelfs tegen het belang van die andere
, in
Matrilineaal systeem Systeem waar alles van moeder op dochter over gaat
Matrilokaal systeem Gehuwd koppel gaat inwonen bij familie van vrouw
Meritocratie Iemand SEP wordt door eigen verdiensten bepaald en niet door
afkomst
Neerwaartse mobiliteit Sociale mobiliteit met een daling qua SES
Neolokaal systeem Gehuwd koppel gaat intrekken in eigen woning
Nieuwe sociale kwestie In huidige kenniseconomie, door sterke focus op wetenschappelijke
en technologische ontwikkelingen gekenmerkt, vooral plaats
weggelegd voor hooggeschoolden. Behoorlijk deel bevolking,
waaronder laaggeschoolden, krijgt vrijwel geen kans op arbeidsmarkt.
Categorie beschikt over specifieke kenmerken dat hen onderscheidt
van werkenden -> vormt bedreiging van solidariteit
Opwaartse mobiliteit Sociale mobiliteit met een stijging qua SES
Patrilineaal systeem Systeem waar alles van vader op zoon over gaat
Patrilokaal systeem Gehuwd koppel gaat inwonen bij familie van man
Posititionele mobiliteit Posities die zich opwaarts of neerwaarts kunnen bewegen op de
maatschappelijke ladder
Preambiliteit van een Openheid/mogelijkheid tot verticale mobiliteit
samenleving
Pygmalioneffecten Hogere verwachtingen van leerkrachten leiden tot meer
aanmoediging en motivatie -> beïnvloedt de leerprestaties gunstig
Referentiebudgetten Eerst bepalen aan welke behoeften minimaal voldaan moet worden
om tot een (basis)kwaliteitsvol (menswaardig) leven te kunnen leiden
en berekenen welke noodzakelijke budgetten daartegenover staan
Sociaal-economische positie Personen die hoger op de maatschappelijke ladder gepositioneerd
(SEP) zijn hebben een betere toegang tot belangrijke middelen in een
samenleving dan wie een lagere plaats inneemt
Sociaal-economische status Wie hoger op de maatschappelijke ladder staat krijgt een hogere
(SES) maatschappelijke waardering dan wie lager staat
Sociale categorie Verwijst naar collectiviteit waarbij samenstellende eenheden
gelijkaardige kenmerken vertonen, maar zich niet noodzakelijk
bewust zijn van dit gemeenschappelijk kenmerk en geen
gemeenschappelijke interactiepatronen hebben dat zich structureert
omheen die kenmerken
Sociale differentiatie Verschillende actoren nemen verschillende gespecialiseerde taken op
en voeren verschillende rollen uit, maar dit gaat niet gepaard met
sterke of sterk uitgesproken waardeverschillen en verschillen in
toegang tot middelen
Sociale mobiliteit Verandering inzake sociale positie
Sociale ongelijkheid Ongelijke toegang tot belangrijke middelen in een samenleving
naargelang de positie die men inneemt op de maatschappelijke
ladder, én de statusverschillen die samenhangen met deze positie, 2
elementen: SES & SEP
Sociale stratificatie Geïnstitutionaliseerde sociale ongelijkheid. Dit impliceert dat deze
ongelijkheid een min of meer stabiel karakter heeft, beseft wordt
door de leden van een samenleving en dat er impliciete of expliciete
regels voor de verdeling aanwezig zijn. Deze verankering vindt plaats
door de aanwezigheid van allerlei zogenaamde reproductiemiddelen:
factoren die ertoe bijdragen dat de sociale ongelijkheid blijft bestaan,
Arbeidsmarktsegregatie Mannen en vrouwen zijn in andere sectoren tewerkgesteld
Armoederisicodrempel Bedrag dat berekend wordt op 60% van mediane inkomen
Basiskwaliteitsvol menswaardig Adequate deelname aan het maatschappelijk leven
leven
Beroepsclassificatieschema’s Tabellen waarbij beroepsklassen hiërarchisch gerangschikt staan en
kort omschreven worden
Comprehensief onderwijs Nadruk op vrij algemene, brede, gemeenschappelijke basis
Continuüm van een gesloten Geen mobiliteit mogelijk naar een open samenleving waar mobiliteit
samenlevign een evidentie is
Cultureel kapitaal Geheel van kennis, vaardigheden en opleiding, wordt ingezet als
machtsmiddel om een positie te (proberen) verwerven of behouden
Defamiliarisatie Mate waarin individuen een kwaliteitsvol leven kunnen leiden,
onafhankelijk van hun familie
Decommodificatie Mate waarin staten erin slagen hun burgers welvaart te bieden,
ongeacht hun deelname aan het arbeidsmarktproces
Duale arbeidsmarkt Breuklijn tussen vrij hoog opgeleide tewerkgestelden en laag
opgeleide werklozen
EGP-schema Beroepsclassificatieschema van Erikson, Goldthorpe en Portocarero
Endogame huwelijken Huwelijken waarbij partner gekozen wordt die deel uitmaakt van
eigen groep
Exogame huwelijken Huwelijken waarbij partner gekozen wordt die geen deel uitmaakt
van eigen groep
Gesegregeerd onderwijs Onderwijs waar leerlingen op vroege leeftijd worden opgesplitst
Geslachtsdifferentiatie Verschillen tussen beide geslachten leiden niet tot verschillende
positie of status
Geslachtsstratificatie Geïnstitutionaliseerde sociale ongelijkheid tussen mannen en
vrouwen -> ongelijke toegang tussen beide geslachten tot belangrijke
middelen in de samenleving
Gini-coëfficiënt Berekent hoeveel procent van de bevolking toegang heeft tot hoeveel
procent van de financiële middelen
Glazen plafond Uitsluiting van hoogst betaalde jobs voor vrouwen
Sociale groepen Bewustwording van gemeenschappelijke belangen (én besef dat men
zich hierin onderscheidt van anderen), en het ontstaan van
gemeenschappelijke interactiepatronen rond gedeeld kenmerk.
Ontstaan van groepsregels en groepsidentiteit
Horizontale sociale mobiliteit Op dezelfde hoogte blijven qua positie, maar veranderen van functie
Inkomenskwintielverdeling Geeft aan hoeveel keer groter de financiële middelen van de 20%
rijksten in verhouding tot de 20% armsten zijn
Instituties Samenstelling van rollen en posities (structuur), die het gedrag van de
leden van een gemeenschap – of bepaalde deelgroepen ervan –
reguleert op grond van de waarden (cultuur) van die gemeenschap
Intergenerationele mobiliteit Sociale mobiliteit over generaties heen
Intragenerationele mobiliteit Sociale mobiliteit binnen de generatie
Klasse an sich Groep zonder groepsbewustzijn
Klasse für sich Groep met groepsbewustzijn
La distinction Wie hoger in de hiërarchie staat, onderscheidt zich uitdrukkelijk door
levensstijl en smaak van wie zich lager bevindt
Macht Men is in staat om het gedrag van een ander te beïnvloeden in
functie van het eigen belang, en zelfs tegen het belang van die andere
, in
Matrilineaal systeem Systeem waar alles van moeder op dochter over gaat
Matrilokaal systeem Gehuwd koppel gaat inwonen bij familie van vrouw
Meritocratie Iemand SEP wordt door eigen verdiensten bepaald en niet door
afkomst
Neerwaartse mobiliteit Sociale mobiliteit met een daling qua SES
Neolokaal systeem Gehuwd koppel gaat intrekken in eigen woning
Nieuwe sociale kwestie In huidige kenniseconomie, door sterke focus op wetenschappelijke
en technologische ontwikkelingen gekenmerkt, vooral plaats
weggelegd voor hooggeschoolden. Behoorlijk deel bevolking,
waaronder laaggeschoolden, krijgt vrijwel geen kans op arbeidsmarkt.
Categorie beschikt over specifieke kenmerken dat hen onderscheidt
van werkenden -> vormt bedreiging van solidariteit
Opwaartse mobiliteit Sociale mobiliteit met een stijging qua SES
Patrilineaal systeem Systeem waar alles van vader op zoon over gaat
Patrilokaal systeem Gehuwd koppel gaat inwonen bij familie van man
Posititionele mobiliteit Posities die zich opwaarts of neerwaarts kunnen bewegen op de
maatschappelijke ladder
Preambiliteit van een Openheid/mogelijkheid tot verticale mobiliteit
samenleving
Pygmalioneffecten Hogere verwachtingen van leerkrachten leiden tot meer
aanmoediging en motivatie -> beïnvloedt de leerprestaties gunstig
Referentiebudgetten Eerst bepalen aan welke behoeften minimaal voldaan moet worden
om tot een (basis)kwaliteitsvol (menswaardig) leven te kunnen leiden
en berekenen welke noodzakelijke budgetten daartegenover staan
Sociaal-economische positie Personen die hoger op de maatschappelijke ladder gepositioneerd
(SEP) zijn hebben een betere toegang tot belangrijke middelen in een
samenleving dan wie een lagere plaats inneemt
Sociaal-economische status Wie hoger op de maatschappelijke ladder staat krijgt een hogere
(SES) maatschappelijke waardering dan wie lager staat
Sociale categorie Verwijst naar collectiviteit waarbij samenstellende eenheden
gelijkaardige kenmerken vertonen, maar zich niet noodzakelijk
bewust zijn van dit gemeenschappelijk kenmerk en geen
gemeenschappelijke interactiepatronen hebben dat zich structureert
omheen die kenmerken
Sociale differentiatie Verschillende actoren nemen verschillende gespecialiseerde taken op
en voeren verschillende rollen uit, maar dit gaat niet gepaard met
sterke of sterk uitgesproken waardeverschillen en verschillen in
toegang tot middelen
Sociale mobiliteit Verandering inzake sociale positie
Sociale ongelijkheid Ongelijke toegang tot belangrijke middelen in een samenleving
naargelang de positie die men inneemt op de maatschappelijke
ladder, én de statusverschillen die samenhangen met deze positie, 2
elementen: SES & SEP
Sociale stratificatie Geïnstitutionaliseerde sociale ongelijkheid. Dit impliceert dat deze
ongelijkheid een min of meer stabiel karakter heeft, beseft wordt
door de leden van een samenleving en dat er impliciete of expliciete
regels voor de verdeling aanwezig zijn. Deze verankering vindt plaats
door de aanwezigheid van allerlei zogenaamde reproductiemiddelen:
factoren die ertoe bijdragen dat de sociale ongelijkheid blijft bestaan,
