Samenvatting Recht 2 - HRM - Jaar 1 + Oefencasussen

Week 1 – Recht 2
THEMA 1: OVERZICHT VAK
Opbouw programma
Week 1: Inleiding Arbeidsrecht, contractvormen
Week 2: Verplichtingen van werkgever en werknemer
Week 3: Bijzondere bedingen en andere onderwerpen
Week 4: Inleiding Ontslagrecht
Week 5: Ontslagrecht
Week 6: WW, cao
Week 7: Herhaling, voorbereiding kennistoets

Gebruikte afkortingen
AO: Arbeidsovereenkomst
IAO: Individuele arbeidsovereenkomst CAO: Collectieve arbeidsovereenkomst WG:
werkgever
WN: werknemer
BW: Burgerlijk Wetboek
ZZP-er: Zelfstandige Zonder Personeel UB: Uitzendbureau
UK: Uitzendkracht

THEMA 2: DE OVEREENKOMST ALGEMEEN

(Obligatoire) Overeenkomst
 Overeenkomst = Contract (identieke begrippen)
 Bindende afspraak tussen 2 personen
 Obligatoir: de overeenkomst schept niet vrijblijvende verplichtingen (schulden)
 Die een geldwaarde hebben
 Deze verplichtingen kunnen voor de rechter worden afgedwongen

De overeenkomst (2)
Kenmerk: voor de ene partij is het een plicht en voor de andere partij een recht. Het kopen
van een laptop is ook een voorbeeld van een obligatoire overeenkomst. Je hebt het plicht
om het te betalen en het recht om het te kopen.
Je hebt het recht om iedere maand loon te krijgen maar ook de plicht om te werken.
 Wat voor de één een plicht (schuldenaar/ debiteur) is, is voor de ander een recht is
(schuldeiser/ crediteur)
 Bv. Koop, Huur, Bruikleen, Ruil, Arbeid
- Je koopt een laptop: koopovereenkomst
Recht: levering van de laptop
Plicht: betalen van de koopprijs
- Je huurt een kamer: huurovereenkomst
Recht: huurgenot
Plicht: betalen van de huurprijs
- Je neemt een bijbaantje: arbeidsovereenkomst
Recht: loon
Plicht: werken

,De (obligatoire) overeenkomst (3)
Drie grondbeginselen:
a) Contractvrijheid
b) Pacta sunt servanda
c) Consensualisme

a) Contractvrijheid
Als je een obligatoire overeenkomst sluit dan is het uitgangspunt dat je daarin
contractvrijheid hebt. Dat wil zeggen dat je samen mag afspreken wat je maar wilt. Het moet
wel binnen de grenzen van de wet zijn en tegen de rechten van de openbare orde en de
goede zeden.
 Partijen mogen afspreken wat ze willen
- Binnen grenzen van de wet
- De openbare orde
- En de goede zeden
 Bij de arbeidsovereenkomst geldt dus: je mag in beginsel elke arbeid afspreken
 Maar bv. geen huurmoord

b) Pacta sunt servanda
 Overeenkomsten zijn niet vrijblijvend: Als je iemand inhuurt binnen je organisatie om
arbeid te komen verrichten, dan moet je dat ook doen want je hebt een overeenkomst
gesloten. Waarvan een de overeenkomst is dat het niet vrijblijvend is. Je kan naar de
rechter gaan om te zeggen dat hij het niet nakomt en dat de rechter iets eraan moet
doen.
 Dienen te worden nagekomen
 Naleving van de verplichtingen kan zo nodig voor de rechter worden afgedwongen

c) Consensualisme
Betekenis: De obligatoire overeenkomst niet per se op papier hoeft te staan!!
Consensualisme houdt ook in dat er niet alleen wordt gekeken naar wat er op papier staat
maar ook naar de feitelijke situatie.
1. Mondelinge afspraak is voldoende. Deze is namelijk ook geldend. Alleen is het moeilijk te
bewijzen wanneer je problemen krijgt. Het is wel beter schriftelijk.
2. Dat wat partijen van elkaar willen zoals blijkt uit de feiten bepaalt de inhoud van de
overeenkomst (ook als uit het papier iets anders zou blijken)
Uitzondering: formele overeenkomst (bv. koop van onroerende zaak, een huis). Dit moet wel
op papier staan!

Werken voor een ander
De wet regelt 3 soorten overeenkomsten waarbij het werken voor een organisatie centraal
staat.
1. Arbeidsovereenkomst
2. Overeenkomst tot Aanneming van Werk
3. Overeenkomst van Opdracht

,THEMA 3: DE ARBEIDSOVEREENKOMST

De arbeidsovereenkomst (1)
Overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer zich verbindt in de dienst van de andere
partij, de werkgever tegen loon gedurende zekere tijd arbeid te verrichten.

De arbeidsovereenkomst (2)
De arbeidsovereenkomst bevat de volgende elementen waaraan voldaan moet zijn om te
kunnen spreken van arbeidsovereenkomst.
a) Persoonlijke
b) Verplichting
c) tot arbeid
d) tegen loon
e) onder gezagsverhouding
f) gedurende zekere tijd

a) Persoonlijke karakter van de verplichting
Als ik ergens in dienst ben en een arbeidsovereenkomst sluit dan heb ik de medeverplichting
dat ik zelf de arbeid moet verrichten maar niet je buurman laten werken.
 Werknemer kan niet zelf bepalen dat een ander de arbeid verricht
 Krantenjongenarrest 1980. Hier zit geen persoonlijk karakter in dus heeft hij geen
arbeidsovereenkomst. Hij kan het ook aan iemand anders laten doen als het maar af is.
 Thuiswerker
 Dood van de werknemer. Als een werknemer overlijdt dan eindigt de
arbeidsovereenkomst van rechtswege.

b) Verplichting
Als je een arbeidsovereenkomst hebt dan ben je verplicht om te komen werken, tenzij je ziek
bent. Je mag niet zomaar niet komen opdagen.
 ‘Pacta sunt servanda’
 Oproepovereenkomst: een overeenkomst waarbij je soms afspreekt wanneer je komt
werken. Wanneer je geen zin hebt om te werken hoeft het ook niet.
 Kan de werknemer (lichtvaardig) weigeren aan een oproep gehoor te geven: dan geen
arbeidsovereenkomst. Het is alleen een arbeidsovereenkomst als je wordt verplicht om
te komen werken.

c) Arbeid
 Arbeid = werken. Er moet arbeid verricht worden.
 Stand by dienst? Als er iets gebeurt dan zijn er personen die per direct in staat zijn om in
te grijpen. Je moet overigens wel rekening houden over het feit dat je misschien moet
werken, maar op het moment werk je niet.
 Matrassentester? Grijsgebied

d) Loon
Bij een arbeidsovereenkomst moet er sprake zijn van loon. Maar de wet zegt dat ook het
loon mag betalen in natura (scholing, bedrijfskleding, voedsel). Kleding uitkiezen in de winkel
kan ook. Loon hoeft niet per se in geld uitgedrukt te zijn!

,  Loon = beloning voor de arbeid
 Loon meestal in geld
 Wet Minimum Loon. Staat tegenover de arbeid. Je krijgt pas loon als je arbeid hebt
verricht.
 Loon in natura: scholing, huisvesting, bedrijfskleding, voedsel
 Meer hierover in week 2

e) Gezagsverhouding
 Werkgever KAN (gaat om het hebben van de mogelijkheid) aan werknemer REDELIJKE
instructies geven over de wijze waarop de arbeid moet worden verricht
 Voorbeelden
 Welke instructies zijn niet (meer) redelijk?
- Bv. gevaarlijke instructies
- Bv. instructies tot strafbare feiten
- Bv. instructies die stuiten op gewetensbezwaren

f) Zekere tijd
Als er sprake is van een AO dan moet je de persoonlijke verplichting waarvoor je loon krijgt
een bepaalde bestendigheid hebben (een bepaalde tijd duren). Hier is geen specifieke regel
over. Als iemand een dag voor iemand anders werkt, dan kan de rechter al zeggen dat die
zekere tijd er al is. Hier is al heel snel aan voldaan.
 Relatie moet zekere bestendigheid hebben
 Arbeidsovereenkomst van 1 dag kan!
 Probeer maar eens arbeid te verrichten anders dan gedurende zekere tijd!
 Rechter ziet in duurcriterium vaak aanknopingspunt om arbeidsovereenkomst aan te
nemen

De arbeidsovereenkomst (3)
 Eisen zijn cumulatief, het zijn die 6 eisen niet meer. Als je heel duidelijk over een eis kan
zeggen dat er niet is aan voldaan dan is er geen arbeidsrecht.
 Is aan alle eisen voldaan: arbeidsrecht van toepassing
 Werkgever kan daar niet onderuit
Verplicht!!!
- Bv. Loondoorbetaling bij ziekte
- Bv. ontslagrecht.
- Bv. recht op WW/ WIA

De arbeidsovereenkomst (4)
 Doel arbeidsovereenkomst: bescherming van de (zwakke) werknemer
 Ondergeschiktheidscompensatie: werkgever mag eenzijdig instructies opleggen.
 Basis arbeidsrecht in industriële revolutie