DOELGERICHT WERKEN
Inhoud
Hoofdstuk 1: Doelgericht werken in de kleuterklas................................................3
Doelen.............................................................................................................. 3
1.1 Doelgericht werken is intentioneel handelen................................................3
1.2 De beginsituatie van de kls achterhalen.......................................................3
1.2.1 Het begint met kijken en luisteren.............................................................3
1.2.2 Het belang van (in)zicht in de beginsituatie vd kls.....................................3
1.2.3 Zone van naaste ontwikkeling....................................................................3
1.3 Didactische (plannings)cyclus.......................................................................3
1.3.2 Aanpak-proces-effectmodel........................................................................4
Hoofdstuk 2: Onderwijsdoelen in het Vlaams onderwijs.........................................6
Doelen.............................................................................................................. 6
2.1 De huidige ontwikkelingsdoelen en eindtermen in afbouw (macroniveau). . .6
2.2 Nieuwe minimumdoelen basisonderwijs........................................................7
2.2.1 Wat?........................................................................................................... 8
2.2.2 Wanneer?................................................................................................... 8
2.2.3 Kennisrijk curriculum.................................................................................. 8
2.2.4 Acht kernprincipes..................................................................................... 9
2.2.5 Opbouw van minimumdoelen volgens vakdisciplines..............................10
2.3 Leerplannen (microniveau)........................................................................11
2.3.1 Zill leerplan vanuit het Katholieke onderwijsnet.......................................11
2.3.1.1 Visie en concept van ZILL......................................................................11
2.3.2 Leer Lokaal (vroeger OVSG).....................................................................12
2.3.2.3 Een leerplan vanuit en met visie...........................................................12
2.3.2.3.1 Totale persoonlijkheidsontwikkeling...................................................12
2.3.2.3.2 Kenniscreatie...................................................................................... 13
2.3.2.3.3 Continue ontwikkeling........................................................................13
2.3.2.3.4 Samenhang via geïntegreerd werken.................................................13
2.3.2.3.5 Leerlingen begeleiden........................................................................13
2.3.2.6 Thema’s en leerlijnen............................................................................ 14
2.3.3 GO!........................................................................................................... 14
2.3.3.2 Het onderwijsaanbod............................................................................. 14
2.3.3.3 Aandacht voor brede basisvorming.......................................................14
2.3.3.4 Nadruk op (inter)actief leren.................................................................14
1
, 2.3.3.5 Zorgbreedte.......................................................................................... 15
2.3.3.7 Opbouw van het leerplan......................................................................16
2.3.3.7.2 Doelstellingen.................................................................................... 16
Hoofdstuk 3: Doelgericht ontwerpen van een samenhangend onderwijsaanbod. 17
Doelen............................................................................................................ 17
3.1 Inleiding....................................................................................................... 17
3.2 Realiseren ve samenhangend aanbod in de kleuterklas.............................18
3.2.1 Thematisch werken (of werken met een thema)......................................18
3.2.1.1 De te zetten stappen............................................................................. 19
3.2.2 Thematiseren........................................................................................... 23
3.2.2.2 Belangrijkste aspecten van thematiseren.............................................24
3.2.2.3 Geleidelijkheid in thematiseren.............................................................26
3.2.2.4 Stappenplan om te thematiseren in de kleuterklas...............................28
3.3 Sjablonen voor stages................................................................................. 28
2
, HOOFDSTUK 1: DOELGERICHT WERKEN IN DE KLEUTERKLAS
DOELEN
Uitleggen wat begrip ‘doelgericht werken’ betekent
Het belang van het bepalen van de beginsituatie duiden
Je kan de didactische cyclus van observeren – plannen – en reflecteren om de
ontwikkelingsbehoeften vd kleuters in kaart brengen
Hanteer het aanpak-proces-effectmodel om de ontwikkelingsbehoeften van de kls
in kaart te brengen
(doelgericht onderwijs en hoe dit onlosmakelijk verbonden is met de beginsituatie van de
kls. Zicht krijgen op de beginsituatie van de kls is een voorwaarde om de passende
doelen te bepalen.)
1.1 DOELGERICHT WERKEN IS INTENTIONEEL HANDELEN
Doelgericht werken = syn.: intentionaliteit. = Lkr creëert doelbewust situaties en
roepen bewust leerervaringen op. De doelen die ze willen bereiken, zijn
richtinggevend voor hun handelen.
1.2 DE BEGINSITUATIE VAN DE KLS ACHTERHALEN
1.2.1 HET BEGINT MET KIJKEN EN LUISTEREN
Kijken en luisteren nr kls die spelen, fantaseren, praten, bewegen, tekenen, …
Om kls te leren kennen met al hun interesses, bijzonderheden en mogelijkheden
1.2.2 HET BELANG VAN (IN)ZICHT IN DE BEGINSITUATIE VD KLS
Door beginsituatie ken je de kleuters echt, je ontdekt hun interesses,
gevoeligheden, wat ze kunnen, …
Vaardigheid om te observeren, om professioneel te leren kijken naar kinderen om
vandaaruit je didactische handelen richting te geven = de basis van het didactisch
en pedagogisch handelen van de Lkr
Niet enkel observeren op afstand maar ook bij hen zijn, onder hen zijn, gesprekken
met hen aangaan…
Observeren kan tijdens het begeleiden van kls
Zo zie je wat elk kind doet en weet je wie uitdaging nodig heeft, waar nieuwe
materialen ingezet moeten worden, waar je een impuls moet aanreiken, …
We achterhalen de beginsituatie van kinderen om een uitdagende
omgeving te creëren waarin kinderen tot ontwikkeling kunnen komen
1.2.3 ZONE VAN NAASTE ONTWIKKELING
Noodzakelijk om vast te stellen wat kls op een bepaald moment al kunnen, of nog
net niet kunnen, waar interesse voor is, waar uitdaging ligt, …
1.3 DIDACTISCHE (PL ANNINGS)CYCLUS
bepalen wat je wil observeren en dus ontdekken/te weten komen
1. Observeren: voortdurende proces van bekijken of verzamelen, bijeenbrengen en
vastleggen van info over de brede ontw van kinderen.
hierdoor krijg je zicht op de beginsituatie van de kls
3
Inhoud
Hoofdstuk 1: Doelgericht werken in de kleuterklas................................................3
Doelen.............................................................................................................. 3
1.1 Doelgericht werken is intentioneel handelen................................................3
1.2 De beginsituatie van de kls achterhalen.......................................................3
1.2.1 Het begint met kijken en luisteren.............................................................3
1.2.2 Het belang van (in)zicht in de beginsituatie vd kls.....................................3
1.2.3 Zone van naaste ontwikkeling....................................................................3
1.3 Didactische (plannings)cyclus.......................................................................3
1.3.2 Aanpak-proces-effectmodel........................................................................4
Hoofdstuk 2: Onderwijsdoelen in het Vlaams onderwijs.........................................6
Doelen.............................................................................................................. 6
2.1 De huidige ontwikkelingsdoelen en eindtermen in afbouw (macroniveau). . .6
2.2 Nieuwe minimumdoelen basisonderwijs........................................................7
2.2.1 Wat?........................................................................................................... 8
2.2.2 Wanneer?................................................................................................... 8
2.2.3 Kennisrijk curriculum.................................................................................. 8
2.2.4 Acht kernprincipes..................................................................................... 9
2.2.5 Opbouw van minimumdoelen volgens vakdisciplines..............................10
2.3 Leerplannen (microniveau)........................................................................11
2.3.1 Zill leerplan vanuit het Katholieke onderwijsnet.......................................11
2.3.1.1 Visie en concept van ZILL......................................................................11
2.3.2 Leer Lokaal (vroeger OVSG).....................................................................12
2.3.2.3 Een leerplan vanuit en met visie...........................................................12
2.3.2.3.1 Totale persoonlijkheidsontwikkeling...................................................12
2.3.2.3.2 Kenniscreatie...................................................................................... 13
2.3.2.3.3 Continue ontwikkeling........................................................................13
2.3.2.3.4 Samenhang via geïntegreerd werken.................................................13
2.3.2.3.5 Leerlingen begeleiden........................................................................13
2.3.2.6 Thema’s en leerlijnen............................................................................ 14
2.3.3 GO!........................................................................................................... 14
2.3.3.2 Het onderwijsaanbod............................................................................. 14
2.3.3.3 Aandacht voor brede basisvorming.......................................................14
2.3.3.4 Nadruk op (inter)actief leren.................................................................14
1
, 2.3.3.5 Zorgbreedte.......................................................................................... 15
2.3.3.7 Opbouw van het leerplan......................................................................16
2.3.3.7.2 Doelstellingen.................................................................................... 16
Hoofdstuk 3: Doelgericht ontwerpen van een samenhangend onderwijsaanbod. 17
Doelen............................................................................................................ 17
3.1 Inleiding....................................................................................................... 17
3.2 Realiseren ve samenhangend aanbod in de kleuterklas.............................18
3.2.1 Thematisch werken (of werken met een thema)......................................18
3.2.1.1 De te zetten stappen............................................................................. 19
3.2.2 Thematiseren........................................................................................... 23
3.2.2.2 Belangrijkste aspecten van thematiseren.............................................24
3.2.2.3 Geleidelijkheid in thematiseren.............................................................26
3.2.2.4 Stappenplan om te thematiseren in de kleuterklas...............................28
3.3 Sjablonen voor stages................................................................................. 28
2
, HOOFDSTUK 1: DOELGERICHT WERKEN IN DE KLEUTERKLAS
DOELEN
Uitleggen wat begrip ‘doelgericht werken’ betekent
Het belang van het bepalen van de beginsituatie duiden
Je kan de didactische cyclus van observeren – plannen – en reflecteren om de
ontwikkelingsbehoeften vd kleuters in kaart brengen
Hanteer het aanpak-proces-effectmodel om de ontwikkelingsbehoeften van de kls
in kaart te brengen
(doelgericht onderwijs en hoe dit onlosmakelijk verbonden is met de beginsituatie van de
kls. Zicht krijgen op de beginsituatie van de kls is een voorwaarde om de passende
doelen te bepalen.)
1.1 DOELGERICHT WERKEN IS INTENTIONEEL HANDELEN
Doelgericht werken = syn.: intentionaliteit. = Lkr creëert doelbewust situaties en
roepen bewust leerervaringen op. De doelen die ze willen bereiken, zijn
richtinggevend voor hun handelen.
1.2 DE BEGINSITUATIE VAN DE KLS ACHTERHALEN
1.2.1 HET BEGINT MET KIJKEN EN LUISTEREN
Kijken en luisteren nr kls die spelen, fantaseren, praten, bewegen, tekenen, …
Om kls te leren kennen met al hun interesses, bijzonderheden en mogelijkheden
1.2.2 HET BELANG VAN (IN)ZICHT IN DE BEGINSITUATIE VD KLS
Door beginsituatie ken je de kleuters echt, je ontdekt hun interesses,
gevoeligheden, wat ze kunnen, …
Vaardigheid om te observeren, om professioneel te leren kijken naar kinderen om
vandaaruit je didactische handelen richting te geven = de basis van het didactisch
en pedagogisch handelen van de Lkr
Niet enkel observeren op afstand maar ook bij hen zijn, onder hen zijn, gesprekken
met hen aangaan…
Observeren kan tijdens het begeleiden van kls
Zo zie je wat elk kind doet en weet je wie uitdaging nodig heeft, waar nieuwe
materialen ingezet moeten worden, waar je een impuls moet aanreiken, …
We achterhalen de beginsituatie van kinderen om een uitdagende
omgeving te creëren waarin kinderen tot ontwikkeling kunnen komen
1.2.3 ZONE VAN NAASTE ONTWIKKELING
Noodzakelijk om vast te stellen wat kls op een bepaald moment al kunnen, of nog
net niet kunnen, waar interesse voor is, waar uitdaging ligt, …
1.3 DIDACTISCHE (PL ANNINGS)CYCLUS
bepalen wat je wil observeren en dus ontdekken/te weten komen
1. Observeren: voortdurende proces van bekijken of verzamelen, bijeenbrengen en
vastleggen van info over de brede ontw van kinderen.
hierdoor krijg je zicht op de beginsituatie van de kls
3
