samenvatting actuele methodieken cliëntperspectief 15/20

Actuele methodieken: cliëntperspectief

Hoofdstuk 1: begrippenkader

1.1. Historisch besef van waar we komen

Middeleeuwen → Armoedezorg

 Hulp vooral liefdadigheid, religieus geïnspireerd.

Industrialiseringsperiode (19e–20e eeuw)

 Ontstaan eerste vormen van sociaal werk.

 Maatschappelijke veranderingen leiden tot nood aan georganiseerde zorg.

o Slechte werkomstandigheden

o Hoge kindersterfte

o Burgerij (hoge klasse) begon zich te moeiten: vond dat arbeiders heropgevoed moeten
worden

Filantropie als basis sociale interventies

 Filantropie = vroege vorm van hulpverlening door liefdadigheid, niet structureel en afhankelijk
van goede wil

 Rijke burgers → hulp aan “kwetsbaren”(waarom?)

o Angst voor ziektes/opstand

o Soep bedelen om arbeiders te sussen

 Belangrijke valkuil: te weinig aandacht voor sociale context.

Ontstaan hefboomfuncties

 Opvoeding, onderwijs, tewerkstelling worden gebruikt als middelen om sociale problemen te
bestrijden.

 Wet op kinderbescherming (1912).

o Leerplicht

o Verbod kinderarbeid

 Professionalisme wordt ingezet bij de kinderbescherming: in het belang van het kind = ontstaan
sociaal werk (oog voor sociale context)

Professionalisering social werk: Mary Richmond

 Grondlegger van het casework.

 Deed onderzoek naar oorzaken van armoede: wisselwerking individu-context-SL


1

,  Introduceerde het stappenplan en het belang van deskundigheid.

 Psychoanalyse beïnvloedt het denken → aandacht voor motivatie, emoties, relaties.

1920: Eerste sociale scholen

 Erkenning door ministerie van Justitie.

 Scholing en deskundigheid nodig  om het stappenplan aan te leren

 Na WO1 zag minister veel schade (criminaliteit, vandalisme, alcoholisme)  heropvoeding nodig
(norm terug naar voren moest komen)

 Twee spanningsvelden keren steeds terug:

Spanningsveld 1: Disciplinering vs. Emancipering

 Disciplinering: controleren, normen opleggen, sanctioneren

 Emancipering: activeren, autonomie versterken.

 Voorbeelden: werkzoekenden, middelengebruik.

Spanningsveld 2: Individu vs. Structuur

 Focus op individu? = individueel helpen

 Of op aanpassen van de samenleving? = SL moet veranderen

 Voorbeeld: VAPH (rolstoel), arbeidsbemiddeling.



1.3. Internationale definitie sociaal werk

Sociaal werk is:

 een praktijk- én academische discipline;

 gericht op sociale verandering, empowerment, inclusie;

 gebaseerd op sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid;

 werkt via relaties en diverse methodieken.

Sociaal werk = breed, altijd verbonden aan maatschappij en verandering.



1.4. Perspectieven in sociaal werk

Drie analyseniveaus:

1. Micro → individueel niveau

2. Meso → organisaties, netwerken, groepen

2

, 3. Macro → beleidsniveau, maatschappij

Centrale vragen:

 Welke rol moet sociaal werk opnemen?

 Wat is goed handelen?

o niet enkel micro!

o Ook meso, macro = maatschappelijke context!



1.5. Werkprincipes (7 belangrijke basisprincipes)

1. Recht op privacy & vertrouwelijkheid

- Respectvolle, veilige manier omgaan met alle info die je krijgt van CL,
vertrouwelijke relatie met CL
- Beroepsgeheim, geheimhouding: uitleggen aan CL

2. Recht op kwaliteitsvolle, transparante dienstverlening

- CL moet weten wat er gebeurt, uitleg geven, open communicatie (Vb. samen
bellen)

3. Maximale participatie van cliënten – rekening houdend met hun mogelijkheden

- CL zoveel mogelijk betrekken in proces, NIVEA-principe

4. Subsidiariteitsprincipe – hulp zo dicht mogelijk bij de leefwereld; pas opschalen indien nodig

- minst ingrijpende zorg eerst + maatzorg (wat werkt voor de CL die voor je zit)
- Vb. iemand die smoort, niet residentieel

5. Emancipatorische hulpverlening – versterken, activeren

- Bevorderen van autonomie en zelfredzaamheid
- Zorgen dat CL steeds meer grip heeft op eigen situatie
- Goede HV: zorgen dat je overbodig wordt

6. Hulpverlening = ethisch gevoelig – deontologie altijd bewaken

- HV  waardenvrij
- Respect voor keuzes die ander maakt
- Niet onze eigen n&w, maar die van sw

7. Signaalfunctie – structurele problemen detecteren en melden

 oog voor zaken die steeds terugkomen
 tekortkomingen signaleren aan overheid
 bundelen en signaleren aan beleid



3

, 1.6. Interventies

Wat is een interventie?

→ Tussenkomst van een sociaal werker.

Interventies verbinden zich aan 3 vragen:

1. Op welke gronden? (motieven, doelstelling)

2. Door wie? (mandaat, rol, positie)

3. Tav wie? (doelgroep)

4. Met welke effecten? (impact, gevolgen)

→ Interventies zijn nooit neutraal
Ze beïnvloeden steeds de relatie tussen individu en maatschappij.

- Doel: welzijn verhogen
- Effect:  altijd gewenst

Voorbeeld: gezin heroïneverslaving: school zegt niet ingrijpen, CAW zegt wel ingrijpen, kind werd
geplaatst, nadien waren de ouders spoorloos.

Kader voor interventies:

 Maatschappelijke opvattingen sturen hoe we denken en handelen.

 Denk- en referentiekader bepaalt welke methodes je inzet.

 Deontologie: “hulpverlening is ethisch gevoelige materie en moet continu bewaakt worden.”



Versperde Brug-oefening

Laat zien hoe moreel oordelen verschilt per persoon.
→ Verschillende probleemdefinities leiden tot verschillende interventies.

Afhaken-oefening (hedendaags voorbeeld)

Toonts spanningsveld tussen:

 visie op cliëntgedrag: keuze? onmacht?

 handelingskader: straffen? motiveren? aanklampend werken?

Kernboodschap: Je visie bepaalt je aanpak

Eenzelfde situatie als aanleiding  leidt tot verscheidene probleemdefiniëring  dat leidt tot
verschillende tussenkomsten



4