Voor 1917: Bestuur door familie Romanov sinds 1613, als alleenheersers. De geheime
politie van de tsaar bestreed tegenstanders.
19e eeuw: vooral agrarisch, weinig moderne industrie. Grond in bezit van een paar
adellijke grootgrondbezitters. Goedkope arbeidskrachten bewerkten land en leefden
armoedig, de adel vond het niet nodig om de landbouw te moderniseren. Pas aan eind
19e eeuw kwam de industriele revolutie op gang. Sommige boeren gingen naar de stad
maar dat verbeterde weinig.
De onvrede over de tsaar groeide, burgers wilden grondrechten en inspraak en
aanhangers van Karl Marx wilden nog meer veranderingen; hij bedacht het socialisme.
Eigenaren verlaagden lonen om goedkoper te produceren en de winst te vergroten, dit
kapitalistische systeem werd volgens Marx steeds erger. De arbeiders zouden in
opstand komen en macht grijpen dmv een revolutie en een communistische staat
stichten (iedereen evenveel macht en bezit). Maar er waren nauwelijks arbeiders, dus
communist Lenin paste Marx’ leer aan: revolutie moest worden gevoerd door
partijleden, die als beroepsrevolutionairen de revolutie aanjaagden. Zijn aanhangers
heetten bolsjewieken.
1904: Tsaar Nicolas II probeerde zijn rijk uit te breiden, dmv oorlog met Japan maar leed
zware verliezen. Hierdoor meer onvrede en in 1905 (Bloedige Zondag) demonstreerden
ongewapende burgers bij het Winterpaleis voor kortere werkdagen en algemeen
kiesrecht. Hij liet de demonstratie neerslaan maar moest toch hervormingen
doorvoeren. Er onstond de Doema, een volksvertegenwoordiging, maar die had weinig
invloed.
WOI zorgde voor moeilijkheden in Rusland, ze vochten vanaf 1914 mee met Engeland en
Frankrijk, dit verliep slecht door tekort aan geweren, kleding, voedsel. Fabrieken
maakten vooral oorlogsgoederen en locomotieven. Steeds meer boeren moesten
meevechten waardoor er minder land werd bewerkt en de oogst hielden
grootgrondbezitters in hun schuren. Zo kwamen er tekorten en hoge prijzen en veel
stakingen in 1917.
De stad was tijdens de Februarirevolutie chaos. Regering was verlamd; verkeer lag stil;
toevoer van voedsel en brandstof ontregeld; er wordt geschoten. Er moest een nieuwe
regering komen. Op 27 februari kozen soldaten in Sint-Petersburg de kant van de
demonstranten, evenals de Doema. Op 28 feb 1917 trad Nicolaas II af. De Doema stelde
een regering samen met 3 taken: verkiezingen voorbereiden, een grondwet opstellen,
een einde maken aan de oorlog.
Dat laatste gebeurde niet door de druk van bondgenoten. Deze regering maakte alles
niet veel beter, ook doordat Duitsland een list bedacht; ze smokkelden Lenin binnen (hij
was verbannen). Lenin verkondigde zijn aprilstellingen: alle grond aan de boeren, alle
macht aan de sovjets (arbeidersraden) alle fabrieken aan arbeiders en vrede met
Duitsland. De aanhang groeide en in de nacht van 25/26 oktober bezetten bolsjewieken
belangrijke gebouwen en zetten de regering af: de Oktoberrevolutie, bolsjewieken kregen
onder leiding van Lenin alle macht. In maart 1918 sloot Lenin vrede met Duitsland, in
Rusland brak toen burgeroorlog uit; het Rode leger (bolsjewieken) tegen de Witten (alle
tegenstanders van de Oktoberrevolutie). In 1922 won het Rode leger, de Witten waren te
verdeeld.
Na deze oorlog werd de Sovjet-Unie (Unie van Socialistische Sovjetrepublieken)
uitgeroepen, genoemd naar de sovjets (arbeidersraden). Het werd een eenpartijstaat:
politie van de tsaar bestreed tegenstanders.
19e eeuw: vooral agrarisch, weinig moderne industrie. Grond in bezit van een paar
adellijke grootgrondbezitters. Goedkope arbeidskrachten bewerkten land en leefden
armoedig, de adel vond het niet nodig om de landbouw te moderniseren. Pas aan eind
19e eeuw kwam de industriele revolutie op gang. Sommige boeren gingen naar de stad
maar dat verbeterde weinig.
De onvrede over de tsaar groeide, burgers wilden grondrechten en inspraak en
aanhangers van Karl Marx wilden nog meer veranderingen; hij bedacht het socialisme.
Eigenaren verlaagden lonen om goedkoper te produceren en de winst te vergroten, dit
kapitalistische systeem werd volgens Marx steeds erger. De arbeiders zouden in
opstand komen en macht grijpen dmv een revolutie en een communistische staat
stichten (iedereen evenveel macht en bezit). Maar er waren nauwelijks arbeiders, dus
communist Lenin paste Marx’ leer aan: revolutie moest worden gevoerd door
partijleden, die als beroepsrevolutionairen de revolutie aanjaagden. Zijn aanhangers
heetten bolsjewieken.
1904: Tsaar Nicolas II probeerde zijn rijk uit te breiden, dmv oorlog met Japan maar leed
zware verliezen. Hierdoor meer onvrede en in 1905 (Bloedige Zondag) demonstreerden
ongewapende burgers bij het Winterpaleis voor kortere werkdagen en algemeen
kiesrecht. Hij liet de demonstratie neerslaan maar moest toch hervormingen
doorvoeren. Er onstond de Doema, een volksvertegenwoordiging, maar die had weinig
invloed.
WOI zorgde voor moeilijkheden in Rusland, ze vochten vanaf 1914 mee met Engeland en
Frankrijk, dit verliep slecht door tekort aan geweren, kleding, voedsel. Fabrieken
maakten vooral oorlogsgoederen en locomotieven. Steeds meer boeren moesten
meevechten waardoor er minder land werd bewerkt en de oogst hielden
grootgrondbezitters in hun schuren. Zo kwamen er tekorten en hoge prijzen en veel
stakingen in 1917.
De stad was tijdens de Februarirevolutie chaos. Regering was verlamd; verkeer lag stil;
toevoer van voedsel en brandstof ontregeld; er wordt geschoten. Er moest een nieuwe
regering komen. Op 27 februari kozen soldaten in Sint-Petersburg de kant van de
demonstranten, evenals de Doema. Op 28 feb 1917 trad Nicolaas II af. De Doema stelde
een regering samen met 3 taken: verkiezingen voorbereiden, een grondwet opstellen,
een einde maken aan de oorlog.
Dat laatste gebeurde niet door de druk van bondgenoten. Deze regering maakte alles
niet veel beter, ook doordat Duitsland een list bedacht; ze smokkelden Lenin binnen (hij
was verbannen). Lenin verkondigde zijn aprilstellingen: alle grond aan de boeren, alle
macht aan de sovjets (arbeidersraden) alle fabrieken aan arbeiders en vrede met
Duitsland. De aanhang groeide en in de nacht van 25/26 oktober bezetten bolsjewieken
belangrijke gebouwen en zetten de regering af: de Oktoberrevolutie, bolsjewieken kregen
onder leiding van Lenin alle macht. In maart 1918 sloot Lenin vrede met Duitsland, in
Rusland brak toen burgeroorlog uit; het Rode leger (bolsjewieken) tegen de Witten (alle
tegenstanders van de Oktoberrevolutie). In 1922 won het Rode leger, de Witten waren te
verdeeld.
Na deze oorlog werd de Sovjet-Unie (Unie van Socialistische Sovjetrepublieken)
uitgeroepen, genoemd naar de sovjets (arbeidersraden). Het werd een eenpartijstaat:
