Hoorcollege 1 - Introductie
1. De interne markt: context
1.1. Geschiedenis
We moeten teruggaan naar WO II. Europa komt verwoest, maar ook verdeeld uit die WO II. We
hebben rechts het oostblok en links hebben we een groep van landen waar oorlog heeft
plaatsgevonden, maar die allemaal apart zijn blijven bestaan. Het probleem was dat er winnaars
waren en verliezers en er was niks gewijzigd eigenlijk. Er waren een paar leiders die een volgende
oorlog wilden voorkomen, dus dat plan werd uitgewerkt door Robert Schuman en Jean Monnet.
➔ Schuman verklaring: wanneer we ervoor zorgen dat de economische belangen van
Frankrijk en Duitsland (maar ook andere EU landen) worden samengebracht, dat er dan
geen oorlog meer kan zijn.
Als Frankrijk bepaalde producten produceerde en de andere landen die verspreidde,
konden ze geen oorlog meer voeren, want die waren dan nodig voor de productie
(solidariteit van productie).
Het eerste resultaat was dan Luxemburg, Nederland, Duitsland, Italië, Frankrijk en België een unie
vormden. Dat is uiteindelijk de interne markt geworden: ruimte zonder binnengrenzen waarin het
vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd.
1.2. Vrijhandel – concepten
De interne markt is niet uniek in de wereld en er zijn ook andere vormen van economische
samenwerking, die je kan indelen naargelang de intensiteit van economische samenwerking:
- Vrijehandelszone (1)
- Douane-unie (2)
- Interne markt (3)
- EMU (4)
Vrije handel houdt in dat er geen specifieke handelsrelaties zijn, dus er zijn mogelijkheden tot
handelsrestricties. Elke lidstaat kan vrij kiezen wat die doet op economisch gebied. Er is totaal
geen economische samenwerking.
➔ MAAR bestaat nog maar heel weinig in de wereld, want WTO georganiseerd, die regels
voorschrijven die een minimumvorm van vrije handel wil voorzien in de wereld. Lidstaten
zijn niet verplicht om zich hierbij aan te sluiten, maar doen het wel. Zij hebben ook een
eigen geschillenbeslechting, waar je normaal gezien naartoe kan gaan.
➔ Basisbeginsel van de WTO = non discriminatie
1. most favoured nation
> je mag niemand van de groep bevoordelen tov de anderen
2. National treatment requirement
> eenmaal een goed is binnengebracht op je grondgebied, mag je het niet meer anders
gaan behandelen
, ➔ De VS is lid van de WTO. Het probleem is dat lidstaten (vooral grote spelers zoals de VS)
geen leden meer sturen naar die geschillenbeslechting, ze hebben dus geen rechters
meer. Veel landen houden zich wel vrijwillig aan de regels, maar er is dus een politieke
impasse die ervoor zorgt dat het recht niet afgedwongen kan worden.
In een vrijehandelszone (1) heb je een groep van 2 of meer douanegebieden, waarin goederen
niet meer getaxeerd worden wanneer ze het grondgebied binnen komen.
➔ Bureaucratische moeilijkheden:
Stel land A wil 5 cent voor alles wat binnenkomt en land B vraagt 15 cent. Zij vormen een
vrije handelszone, dus tussen die landen moet je niets meer betalen. Land C doet niet
mee, dus voor die gelden de tarieven wel nog. Het meest voordelig is voor die om via A
naar B te gaan. Dat is niet de bedoeling. Dan zorgt 1 vrije handelsakkoord ervoor dat
iedereen heel goedkoop binnen kan.
Daarom zijn er rules of origin. We moeten weten van waar het goed origineel vandaan
komt. Dan zal C alsnog die 15 cent moeten betalen.
➔ De EU is de enige die bevoegd is om dit soort akkoorden aan te gaan (art. 3, e)
De EU heeft akkoorden met Canada, het VK,…
In een douane-unie (2) heb je 2 of meer douanegebieden die vervangen worden door 1
douanegebied. Dezelfde douanerechten zullen dus van toepassing zijn voor derde landen. In die
douane-unie blijft die vrijehandelszone ook gelden.
➔ Stel dat A en B een douane-unie sluiten, dan zal het niet meer uitmaken voor C in welk
land het gaat invoeren, want het is allemaal hetzelfde tarief
➔ De EU is een douane-unie (art 28)
➔ De EU vormt ook een douane-unie met Turkije zodat Turkije op een dag kon toetreden tot
de EU, maar dat is niet gebeurd.
In een interne markt (3) praat je niet alleen over goederen, maar ook over personen, diensten en
kapitaal. Die moeten zich allemaal vrij kunnen bewegen. De idee erachter is dat je niet alleen je
goederen vrij laat bewegen, maar ook de manieren om die te produceren, de mechanismen.
➔ Burgerschap van de Unie? De EU is meer en meer zich gaan bekommeren dat niet
economische actoren zich vrij kunnen bewegen (werklozen, studenten,…). De interne
markt regelt ondertussen ook niet-economische facetten van de EU.
In de EMU (4) heb je een gemeenschappelijk beleid, zowel qua economie, als op gebied van de
eengemaakte munt. De EU is sinds 2002 door geëvolueerd naar een EMU.
➔ Economieën nog meer met elkaar verbonden
➔ Monetair beleid én economisch beleid in de EU
Er is ook nog een politieke unie en een federatie. Dat is nog een verdere stap in de EU-integratie.
,1.3. Belang
4 perspectieven:
- Economisch (1)
- Geopolitiek (2)
- Juridisch (3)
- Maatschappelijk (4)
(1) Economisch
HYPOTHESE 1
Stel men wilt in België 100kg chocolade produceren. Dan kost dat 5 arbeidsuren. In Italië kost dat
6u. om olijfolie te produceren kost het in België 10u en in Italië 3u. De beschikbare
arbeidskrachten zijn 90u/land.
Wanneer er geen handel is tussen beide landen:
Wanneer er wel handel is tussen beide landen (absoluut voordeel):
, HYPOTHESE 2
Stel men wilt in België 100kg chocolade produceren. Dan kost dat 5 arbeidsuren. In Duitsland kost
dat 6u. Voor de productie van olijfolie kost het in België 10u en in Duitsland 30u. De beschikbare
arbeidskrachten zijn nog steeds 90u/land.
Wanneer er geen handel is tussen beide landen:
Wanneer er wel handel is tussen beide landen (comparatief voordeel):
Je neemt 100l olijfolie in België en je gaat ermee naar Duitsland en vraagt wat het waar is. Dat is
30u arbeidstijd. Voor die 30u, hoeveel chocolade kan ik daarvoor krijgen. 500kg. Die ruil je en je
gaat terug naar België. Je vraagt hoeveel die daar waard is. Die is 25u waard en daar kan je 250l
olijfolie voor krijgen. Dus je hebt eigenlijk een winst van 150l olijfolie.
Daarom specialiseert België zich best in olijfolie en Duitsland in chocolade.
Dit comparatief kostenvoordeel is uitgevonden/bedacht door David Ricardo. Je moet niet alleen
gaan kijken naar de landen, maar ook naar de producten. Er is bijna altijd een voordeel vanaf het
moment dat er een verschil zit in je productietijden.
Dat is een theoretisch model, dus er zijn sterke beperkingen:
- Transactiekosten
- Juridische obstakels
- Sociale en culturele factoren
- Protectionisme
Er zijn dus ook verliezers.
1. De interne markt: context
1.1. Geschiedenis
We moeten teruggaan naar WO II. Europa komt verwoest, maar ook verdeeld uit die WO II. We
hebben rechts het oostblok en links hebben we een groep van landen waar oorlog heeft
plaatsgevonden, maar die allemaal apart zijn blijven bestaan. Het probleem was dat er winnaars
waren en verliezers en er was niks gewijzigd eigenlijk. Er waren een paar leiders die een volgende
oorlog wilden voorkomen, dus dat plan werd uitgewerkt door Robert Schuman en Jean Monnet.
➔ Schuman verklaring: wanneer we ervoor zorgen dat de economische belangen van
Frankrijk en Duitsland (maar ook andere EU landen) worden samengebracht, dat er dan
geen oorlog meer kan zijn.
Als Frankrijk bepaalde producten produceerde en de andere landen die verspreidde,
konden ze geen oorlog meer voeren, want die waren dan nodig voor de productie
(solidariteit van productie).
Het eerste resultaat was dan Luxemburg, Nederland, Duitsland, Italië, Frankrijk en België een unie
vormden. Dat is uiteindelijk de interne markt geworden: ruimte zonder binnengrenzen waarin het
vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd.
1.2. Vrijhandel – concepten
De interne markt is niet uniek in de wereld en er zijn ook andere vormen van economische
samenwerking, die je kan indelen naargelang de intensiteit van economische samenwerking:
- Vrijehandelszone (1)
- Douane-unie (2)
- Interne markt (3)
- EMU (4)
Vrije handel houdt in dat er geen specifieke handelsrelaties zijn, dus er zijn mogelijkheden tot
handelsrestricties. Elke lidstaat kan vrij kiezen wat die doet op economisch gebied. Er is totaal
geen economische samenwerking.
➔ MAAR bestaat nog maar heel weinig in de wereld, want WTO georganiseerd, die regels
voorschrijven die een minimumvorm van vrije handel wil voorzien in de wereld. Lidstaten
zijn niet verplicht om zich hierbij aan te sluiten, maar doen het wel. Zij hebben ook een
eigen geschillenbeslechting, waar je normaal gezien naartoe kan gaan.
➔ Basisbeginsel van de WTO = non discriminatie
1. most favoured nation
> je mag niemand van de groep bevoordelen tov de anderen
2. National treatment requirement
> eenmaal een goed is binnengebracht op je grondgebied, mag je het niet meer anders
gaan behandelen
, ➔ De VS is lid van de WTO. Het probleem is dat lidstaten (vooral grote spelers zoals de VS)
geen leden meer sturen naar die geschillenbeslechting, ze hebben dus geen rechters
meer. Veel landen houden zich wel vrijwillig aan de regels, maar er is dus een politieke
impasse die ervoor zorgt dat het recht niet afgedwongen kan worden.
In een vrijehandelszone (1) heb je een groep van 2 of meer douanegebieden, waarin goederen
niet meer getaxeerd worden wanneer ze het grondgebied binnen komen.
➔ Bureaucratische moeilijkheden:
Stel land A wil 5 cent voor alles wat binnenkomt en land B vraagt 15 cent. Zij vormen een
vrije handelszone, dus tussen die landen moet je niets meer betalen. Land C doet niet
mee, dus voor die gelden de tarieven wel nog. Het meest voordelig is voor die om via A
naar B te gaan. Dat is niet de bedoeling. Dan zorgt 1 vrije handelsakkoord ervoor dat
iedereen heel goedkoop binnen kan.
Daarom zijn er rules of origin. We moeten weten van waar het goed origineel vandaan
komt. Dan zal C alsnog die 15 cent moeten betalen.
➔ De EU is de enige die bevoegd is om dit soort akkoorden aan te gaan (art. 3, e)
De EU heeft akkoorden met Canada, het VK,…
In een douane-unie (2) heb je 2 of meer douanegebieden die vervangen worden door 1
douanegebied. Dezelfde douanerechten zullen dus van toepassing zijn voor derde landen. In die
douane-unie blijft die vrijehandelszone ook gelden.
➔ Stel dat A en B een douane-unie sluiten, dan zal het niet meer uitmaken voor C in welk
land het gaat invoeren, want het is allemaal hetzelfde tarief
➔ De EU is een douane-unie (art 28)
➔ De EU vormt ook een douane-unie met Turkije zodat Turkije op een dag kon toetreden tot
de EU, maar dat is niet gebeurd.
In een interne markt (3) praat je niet alleen over goederen, maar ook over personen, diensten en
kapitaal. Die moeten zich allemaal vrij kunnen bewegen. De idee erachter is dat je niet alleen je
goederen vrij laat bewegen, maar ook de manieren om die te produceren, de mechanismen.
➔ Burgerschap van de Unie? De EU is meer en meer zich gaan bekommeren dat niet
economische actoren zich vrij kunnen bewegen (werklozen, studenten,…). De interne
markt regelt ondertussen ook niet-economische facetten van de EU.
In de EMU (4) heb je een gemeenschappelijk beleid, zowel qua economie, als op gebied van de
eengemaakte munt. De EU is sinds 2002 door geëvolueerd naar een EMU.
➔ Economieën nog meer met elkaar verbonden
➔ Monetair beleid én economisch beleid in de EU
Er is ook nog een politieke unie en een federatie. Dat is nog een verdere stap in de EU-integratie.
,1.3. Belang
4 perspectieven:
- Economisch (1)
- Geopolitiek (2)
- Juridisch (3)
- Maatschappelijk (4)
(1) Economisch
HYPOTHESE 1
Stel men wilt in België 100kg chocolade produceren. Dan kost dat 5 arbeidsuren. In Italië kost dat
6u. om olijfolie te produceren kost het in België 10u en in Italië 3u. De beschikbare
arbeidskrachten zijn 90u/land.
Wanneer er geen handel is tussen beide landen:
Wanneer er wel handel is tussen beide landen (absoluut voordeel):
, HYPOTHESE 2
Stel men wilt in België 100kg chocolade produceren. Dan kost dat 5 arbeidsuren. In Duitsland kost
dat 6u. Voor de productie van olijfolie kost het in België 10u en in Duitsland 30u. De beschikbare
arbeidskrachten zijn nog steeds 90u/land.
Wanneer er geen handel is tussen beide landen:
Wanneer er wel handel is tussen beide landen (comparatief voordeel):
Je neemt 100l olijfolie in België en je gaat ermee naar Duitsland en vraagt wat het waar is. Dat is
30u arbeidstijd. Voor die 30u, hoeveel chocolade kan ik daarvoor krijgen. 500kg. Die ruil je en je
gaat terug naar België. Je vraagt hoeveel die daar waard is. Die is 25u waard en daar kan je 250l
olijfolie voor krijgen. Dus je hebt eigenlijk een winst van 150l olijfolie.
Daarom specialiseert België zich best in olijfolie en Duitsland in chocolade.
Dit comparatief kostenvoordeel is uitgevonden/bedacht door David Ricardo. Je moet niet alleen
gaan kijken naar de landen, maar ook naar de producten. Er is bijna altijd een voordeel vanaf het
moment dat er een verschil zit in je productietijden.
Dat is een theoretisch model, dus er zijn sterke beperkingen:
- Transactiekosten
- Juridische obstakels
- Sociale en culturele factoren
- Protectionisme
Er zijn dus ook verliezers.
