Hoofdstuk 5: sociale beïnvloeding
= de uitoefening van sociale macht door een persoon of een groep om de attitudes en/of
het gerag van anderen te veranderen.
1. Automatische sociale beïnvloeding
- Subtiele vorm van beïnvloeding waarop vrijwel reflexmatig gereageerd wordt
o Imitatie door voorbijgangers
▪ Bv. Iemand kijkt nr boven, dan kijken vele mee nr boven zonder te
weten wrm
o Cultuuroverdracht bij dieren: bultrugwalvissen
o Pasgeboren imiteren al snel gebaren (maar geen wet consensus)
o Pasgeboren rhesusaap imiteert menselijke gebaren
- Kameleoneffect/ spiegelgedrag
= het automatisch nabootsen van allerlei gelaatsuitdrukkingen, de mimiek en de
gedragingen van interactiepartners
o Volwassenen imiteren automatisch gedrag uit hun omgeving en passen
zich aan zoals een kameleon
o Het klopt dat indien een sympathieke interactiepartner bepaalde tics
vertoont, nemen we die tics over.
- Chartrand & Bargh (1999)
- Verklaring: synchronisatie doet interactie vlotter verlopen
- 2de experiment: deelnemers die geïmiteerd worden door handlanger beoordelen
de handlanger positiever
1
, - Men vroeg aan handlangers om tijdens een gesprek een bepaald gedrag vaak te
stellen en kijk in welke mate de proefpersoon dit imiteert
o Bv. Je gezicht aanraken, moet je voet schudden
o Door elkaar te imiteren introduceert dat een gemak in een
gesprek/interactie → je zit op 1 lijn en je kan minder signalen geven die
niet bedoeld is
o Wie imiteert wordt sympathieker gevonden dan die niet hadden geïmiteerd
➔ Deze grafiek toont het aantal keer per minuut dat deelnemers over hun gezicht
strijken of hun voet schudden in condities waarbij een handlanger respectievelijk
over het gezicht strijkt of de voet schudt
Spiegelgedrag
- Men wil geen agressie uiten, dus men imiteert elkaar
- Als de man een vrouw spiegelt, dan wordt die als aantrekkelijker gezien
o = automatische sociale binding
Continuüm sociale beïnvloeding
- Hoe meer aan de uiteinde hoe dwingender de invloed wordt
Sociale beïnvloeding varieert afhankelijk van de druk die op het individu uitgeoefend
wordt. Een individu kan (1) onderworpen zijn aan automatische beïnvloeding, (2) zich
2
,conformeren aan groepsnormen of een onafhankelijke positie innemen, (3) instemmen
met verzoeken of assertief zijn, of (4) gehoorzamen aan de bevelen van een autoriteit of
zich ertegen verzetten.
2. Conformiteit
= de tendens tot aanpassing van percepties, opinies en gedrag in overeenstemming met
de geldende groepsnormen (kan een kleine of brede groep zijn)
= de neiging om percepties, opinies en gedrag te veranderen, zodat ze in
overeenstemming zijn met de geldende normen van de groep
=normen: overtuigingen die het gedrag richting geven, gebaseerd op wat de gro
als typische of wenselijke gedragingen beschouwt.
o Maar er is ook een cultuur van anticonformisme. Veel punkbands hadden
een anticonformistisch profiel en zijn niet bepaald vrienden van het
systeem.
- Klassieke studies
o Autokinetisch effect (Sherif)
o Normatieve groepsdruk (Asch)
- Waarom conformeert men?
o Informationele invloed
o Normatieve invloed
- Meerderheidsinvloed
- Minderheidsinvloed
- In individualistische culturen wordt conformiteit soms gezien als een uiting van
zwakte → is eigenlijk niet zwak, we zien het overal in de maatschappij
o Schaap dat de kudde volgt
o Aanschuiven in rij
o Rechts rijden
- Conformiteit is evenwel een essentieel onderdeel van elk maatschappelijk
systeem
o Veilig verkeer is ondenkbaar zonder conformiteit
o Normen scheppen verwachtingen (cfr. Etiquette), zorgen voor een gevoel
van veiligheid en stroomlijnen interacties (cfr. Scripts)
▪ Iemand laten uitspreken
o Gemeenschappelijke normen (conversatieregels) VS unieke
groepsnormen (sekten, voetbalvandalen)
▪ In de rij staan VS normen van een campus
3
, ▪ Hangt ook per land af: in andere landen is het niet normaal als je
geen fooi geeft, in België maakt het niet uit, in Japan is het niet oké
als je fooi geeft
= karikatuur
- Normen in een mannentoilet: alles moet snel gaan, geen oogcontact maken
Normen kunnen veranderen over tijd: Borst-taille ratio in de 20ste eeuw
- De normen van de ideale vrouw haar lichaam in weekbladen
4
= de uitoefening van sociale macht door een persoon of een groep om de attitudes en/of
het gerag van anderen te veranderen.
1. Automatische sociale beïnvloeding
- Subtiele vorm van beïnvloeding waarop vrijwel reflexmatig gereageerd wordt
o Imitatie door voorbijgangers
▪ Bv. Iemand kijkt nr boven, dan kijken vele mee nr boven zonder te
weten wrm
o Cultuuroverdracht bij dieren: bultrugwalvissen
o Pasgeboren imiteren al snel gebaren (maar geen wet consensus)
o Pasgeboren rhesusaap imiteert menselijke gebaren
- Kameleoneffect/ spiegelgedrag
= het automatisch nabootsen van allerlei gelaatsuitdrukkingen, de mimiek en de
gedragingen van interactiepartners
o Volwassenen imiteren automatisch gedrag uit hun omgeving en passen
zich aan zoals een kameleon
o Het klopt dat indien een sympathieke interactiepartner bepaalde tics
vertoont, nemen we die tics over.
- Chartrand & Bargh (1999)
- Verklaring: synchronisatie doet interactie vlotter verlopen
- 2de experiment: deelnemers die geïmiteerd worden door handlanger beoordelen
de handlanger positiever
1
, - Men vroeg aan handlangers om tijdens een gesprek een bepaald gedrag vaak te
stellen en kijk in welke mate de proefpersoon dit imiteert
o Bv. Je gezicht aanraken, moet je voet schudden
o Door elkaar te imiteren introduceert dat een gemak in een
gesprek/interactie → je zit op 1 lijn en je kan minder signalen geven die
niet bedoeld is
o Wie imiteert wordt sympathieker gevonden dan die niet hadden geïmiteerd
➔ Deze grafiek toont het aantal keer per minuut dat deelnemers over hun gezicht
strijken of hun voet schudden in condities waarbij een handlanger respectievelijk
over het gezicht strijkt of de voet schudt
Spiegelgedrag
- Men wil geen agressie uiten, dus men imiteert elkaar
- Als de man een vrouw spiegelt, dan wordt die als aantrekkelijker gezien
o = automatische sociale binding
Continuüm sociale beïnvloeding
- Hoe meer aan de uiteinde hoe dwingender de invloed wordt
Sociale beïnvloeding varieert afhankelijk van de druk die op het individu uitgeoefend
wordt. Een individu kan (1) onderworpen zijn aan automatische beïnvloeding, (2) zich
2
,conformeren aan groepsnormen of een onafhankelijke positie innemen, (3) instemmen
met verzoeken of assertief zijn, of (4) gehoorzamen aan de bevelen van een autoriteit of
zich ertegen verzetten.
2. Conformiteit
= de tendens tot aanpassing van percepties, opinies en gedrag in overeenstemming met
de geldende groepsnormen (kan een kleine of brede groep zijn)
= de neiging om percepties, opinies en gedrag te veranderen, zodat ze in
overeenstemming zijn met de geldende normen van de groep
=normen: overtuigingen die het gedrag richting geven, gebaseerd op wat de gro
als typische of wenselijke gedragingen beschouwt.
o Maar er is ook een cultuur van anticonformisme. Veel punkbands hadden
een anticonformistisch profiel en zijn niet bepaald vrienden van het
systeem.
- Klassieke studies
o Autokinetisch effect (Sherif)
o Normatieve groepsdruk (Asch)
- Waarom conformeert men?
o Informationele invloed
o Normatieve invloed
- Meerderheidsinvloed
- Minderheidsinvloed
- In individualistische culturen wordt conformiteit soms gezien als een uiting van
zwakte → is eigenlijk niet zwak, we zien het overal in de maatschappij
o Schaap dat de kudde volgt
o Aanschuiven in rij
o Rechts rijden
- Conformiteit is evenwel een essentieel onderdeel van elk maatschappelijk
systeem
o Veilig verkeer is ondenkbaar zonder conformiteit
o Normen scheppen verwachtingen (cfr. Etiquette), zorgen voor een gevoel
van veiligheid en stroomlijnen interacties (cfr. Scripts)
▪ Iemand laten uitspreken
o Gemeenschappelijke normen (conversatieregels) VS unieke
groepsnormen (sekten, voetbalvandalen)
▪ In de rij staan VS normen van een campus
3
, ▪ Hangt ook per land af: in andere landen is het niet normaal als je
geen fooi geeft, in België maakt het niet uit, in Japan is het niet oké
als je fooi geeft
= karikatuur
- Normen in een mannentoilet: alles moet snel gaan, geen oogcontact maken
Normen kunnen veranderen over tijd: Borst-taille ratio in de 20ste eeuw
- De normen van de ideale vrouw haar lichaam in weekbladen
4
