Criminologie en strafrecht
Criminologische wetenschap en
haar object
Hfdstk 1 en 3
Wat is criminologie
Crimmigratie: immigratie die dehumanitair verloopt
media bepaald tegenwoordig het oordeel (buiten de rechtbank)
- Onafhankelijke wetenschap
- Wetenschapsdomein of kennisveld
= bestuderen van criminaliteit, criminelen en de wetten / strafrechten
= het lichaam van de kennis over criminaliteit als een sociaal gegeven. Het bevat het proces van
wetten maken, wetten breken en reageren op gebroken wetten
Professionele praktijk
- Bv. Gevangenis, politie,…
Discipline
- Kennis vergaren over criminaliteit, individuen, bestraffing,…
- Evolutie in inzichten
Wetenschappelijke praktijk
- Onderzoek naar fenomenen, praktijken,…
=> criminologie stelt de normen in vraag en kijkt verder dan wat we weten
Geen ontologisch gegeven
Ontologie= onderzoek wat er achter de feiten is gebeurd => waargenomen feiten
-> criminologie kent geen waarheid -> waarnemingen komen niet altijd overeen, afhankelijk vn
perspectief => criminologie is geen ontologisch gegeven, want dingen veranderen in tijd
epistemologie= zoeken naar verklaringen wrm we iets doen -> gedrag verklaren
criminaliteit: gemaakt en evolueert
sociale constructie= criminaliteit is niet perse slecht -> hangt af vs sociale constructie of het als slecht
wordt gezien
Ethische en morele omschrijving over goed en kwaad
- Strafbaar gesteld gedrag vs wettelijke normativiteit
- Normovertreding moet strafbaar gesteld worden : strafwet (bepaald door parlement)
overtreden = criminaliteit
- Normovertreding kwalificeren als strafbaar
o Wetten, decreten, reglementen
o Norm
- Bepaald strafbaar gedrag nooit vervolgd
1
, o Consensus dat dit geen criminaliteit is (bv gsm op fiets)
Rol van belangengroepen
- rol: zorgt voor discussie over strafwet
- abortus, euthanasie, milieu: dit zijn zaken dat per cultuur anders behandeld wordt
- rol van mensenrechten
- klasse normativiteit: wie definieert wat criminaliteit is
normovertreding kwalificeren als strafbaar
welke normen
- wettelijk: strafwet
- maatschappelijk: als mensen problemen aankaarten wordt het mss opgepikt (bv etnic
profiling door politie)
- moreel
- religieus: abortus mag niet
- cultureel: moorden voor eerroof
Wat is criminaliteit
= moeilijk te definiëren -> voor iedereen persoonlijk !!! (vb wiet kwestie) => het is een sociale
wetenschap (geen exacte)
Te ontleden in dimensies:
- Gedrag (betrokkenen stellen handeling)
- Harm -schadelijke gevolgen-
- Consensus(= het eens zijn) niet altijd aanwezig
- Vaststelling v gedrag als overtreding ve (wettelijke)norm = kwalificeren als strafbaar -> indien
politie niet reageert, is het dan criminaliteit?
- Sociale consensus (over handhaving norm en schade): opinie vd meerderheid -> effect op
handhaving wet
- Ingrijpen = officiële maatschappelijke reactie (politie en justitie)
Ontleden:
- Antwoord niet evident
o afhankelijk van perspectief en context
o tijd, plaats, wetgeving (vb. heksenvervolging)
- belang institutionele maatschappelijke praktijk
o kwalificatie van gedrag als criminalitateit
vb. kerk was institutie + zeer belangrijk -> kon niet worden aangeklaagd
(godvergeten!)
- relatie gedrag en reactie op gedrag!
+ er wordt altijd een kant gekozen -> je kunt nooit volledig neutraal naar een zaak kijken
vakjargon
misdrijven (= algemene term): in strafwet verboden
- ≠ misdaad: feiten met zware straffen (gaat nr Hof v Assisen)
2
, - staatsrecht verboden handelingen
- Legaliteitsprincipe
- <> deviantie = normafwijkend gedrag -> gedrag in strijd met strafwet = deliquent gedrag
- Evolueert (vb. stakingen)
Justitie -> bepaalt straf / sanctie
- Doorlopen v syst (gedragingen -> straf)
- Trechter! -> veel criminaliteit opgespoord, niet alles komt tot rechtbank
Dader = schuldig bevonden
- Verdachte ≠ dader
o Vermoeden van onschuld
o Onschuldig tot schuld is bewezen
- Beklaagde, beschuldigde
o Beklaagd: verschijnt voor politierechtbank, correctionele rechtbank, Hof van Beroep
o Beschuldigde: verschijnt voor Hof van Assisen
- Veroordeelde – gestrafte
- Criminologisch getypeerd als delinquent / crimineel
Slachtoffer = burgerlijke partij (kan schadevergoeding krijgen) (geen deel vh proces)
- Natuurlijke persoon of rechtspersoon (onderneming/instelling): schade geleden
- Klager burgerlijke partij
o Procespartij indien ‘burgerlijke partij stellen’
o = persoonlijke schade geleden van misdrijf
gedetineerden = gevangenen
strafrechtssysteem:
politie stelt vast
openbaar ministerie / parket: controleert pv’s + beslist of het
doorgaat + geeft richtlijnen
rechtbank: geeft straffen + beslist over (on)schuld
strafuitvoering: bv gevangenis, werkstraf…
Afvalsysteem, niet alles wordt
vervolgd
Rechtbank:
1st politierechtbank : voor verkeersboetes…
2de correctionele rechtbank: 3 rechters oordelen + straffen
3de Hof van Assisen: volksjury beslist over schuld/onschuld + rechter beslist straf
=> niet een met straf -> beroep doen -> dan ga je hogerop
3
, Criminaliteit onderzoeken
Object van wetenschap werkelijkheid?
- Geen ontologisch gegeven
- Uitspraken obv waarneming en interpretatie v werkelijkheid: criminaliteit verandert continu
(canabis, abortus…)
Tegensprekelijkheid en waarheidsbenadering: kenmerk vd wetenschappelijke praktijk
-> blijft een debat, exacte waarheid ≠ mogelijk
- Voorgeschreven wetenschappelijke methode wat kan in concrete praktijk
Intersubjectieviteit – tegenspraak: data verandert continu
- Belang voor wetenschappelijkheid uitspraak: -> leg je ideeën uit
- Duidelijk beschrijven hoe te werk gegaan in onderzoek: vermeld je bronnen
Belang van ethiek
-> niet zwart-wit
Stel je open, bekijk alle kanten + er zijn meerdere waarheden
Kwantitatief vs kwalitatief onderzoek
A. kwantitati
ef
onderzoek -> statistiek
* Fenomenen cijfermatig uitdrukken
* Trends, verbanden,…
* Vb. enquetes (groot # deelnemers)
=> historisch belangrijk (vergelijken)
B. Kwalitatief onderzoek
* Verhaal achter de cijfers -> verklaring/context
vb. wrm stijgt criminaliteit/ hoe komt het
* Diepte interview, participerende observatie,…
C. Mixed methods: combi kwantitatief en
kwalitatief -> vb eerst de data bekijken, dan
horen wat erachter zit / omgekeerd
D. Experimenteel onderzoek: vaak sociale
experimenten (bv stresstest bij politie)
-> sociale-psychologie
4
Criminologische wetenschap en
haar object
Hfdstk 1 en 3
Wat is criminologie
Crimmigratie: immigratie die dehumanitair verloopt
media bepaald tegenwoordig het oordeel (buiten de rechtbank)
- Onafhankelijke wetenschap
- Wetenschapsdomein of kennisveld
= bestuderen van criminaliteit, criminelen en de wetten / strafrechten
= het lichaam van de kennis over criminaliteit als een sociaal gegeven. Het bevat het proces van
wetten maken, wetten breken en reageren op gebroken wetten
Professionele praktijk
- Bv. Gevangenis, politie,…
Discipline
- Kennis vergaren over criminaliteit, individuen, bestraffing,…
- Evolutie in inzichten
Wetenschappelijke praktijk
- Onderzoek naar fenomenen, praktijken,…
=> criminologie stelt de normen in vraag en kijkt verder dan wat we weten
Geen ontologisch gegeven
Ontologie= onderzoek wat er achter de feiten is gebeurd => waargenomen feiten
-> criminologie kent geen waarheid -> waarnemingen komen niet altijd overeen, afhankelijk vn
perspectief => criminologie is geen ontologisch gegeven, want dingen veranderen in tijd
epistemologie= zoeken naar verklaringen wrm we iets doen -> gedrag verklaren
criminaliteit: gemaakt en evolueert
sociale constructie= criminaliteit is niet perse slecht -> hangt af vs sociale constructie of het als slecht
wordt gezien
Ethische en morele omschrijving over goed en kwaad
- Strafbaar gesteld gedrag vs wettelijke normativiteit
- Normovertreding moet strafbaar gesteld worden : strafwet (bepaald door parlement)
overtreden = criminaliteit
- Normovertreding kwalificeren als strafbaar
o Wetten, decreten, reglementen
o Norm
- Bepaald strafbaar gedrag nooit vervolgd
1
, o Consensus dat dit geen criminaliteit is (bv gsm op fiets)
Rol van belangengroepen
- rol: zorgt voor discussie over strafwet
- abortus, euthanasie, milieu: dit zijn zaken dat per cultuur anders behandeld wordt
- rol van mensenrechten
- klasse normativiteit: wie definieert wat criminaliteit is
normovertreding kwalificeren als strafbaar
welke normen
- wettelijk: strafwet
- maatschappelijk: als mensen problemen aankaarten wordt het mss opgepikt (bv etnic
profiling door politie)
- moreel
- religieus: abortus mag niet
- cultureel: moorden voor eerroof
Wat is criminaliteit
= moeilijk te definiëren -> voor iedereen persoonlijk !!! (vb wiet kwestie) => het is een sociale
wetenschap (geen exacte)
Te ontleden in dimensies:
- Gedrag (betrokkenen stellen handeling)
- Harm -schadelijke gevolgen-
- Consensus(= het eens zijn) niet altijd aanwezig
- Vaststelling v gedrag als overtreding ve (wettelijke)norm = kwalificeren als strafbaar -> indien
politie niet reageert, is het dan criminaliteit?
- Sociale consensus (over handhaving norm en schade): opinie vd meerderheid -> effect op
handhaving wet
- Ingrijpen = officiële maatschappelijke reactie (politie en justitie)
Ontleden:
- Antwoord niet evident
o afhankelijk van perspectief en context
o tijd, plaats, wetgeving (vb. heksenvervolging)
- belang institutionele maatschappelijke praktijk
o kwalificatie van gedrag als criminalitateit
vb. kerk was institutie + zeer belangrijk -> kon niet worden aangeklaagd
(godvergeten!)
- relatie gedrag en reactie op gedrag!
+ er wordt altijd een kant gekozen -> je kunt nooit volledig neutraal naar een zaak kijken
vakjargon
misdrijven (= algemene term): in strafwet verboden
- ≠ misdaad: feiten met zware straffen (gaat nr Hof v Assisen)
2
, - staatsrecht verboden handelingen
- Legaliteitsprincipe
- <> deviantie = normafwijkend gedrag -> gedrag in strijd met strafwet = deliquent gedrag
- Evolueert (vb. stakingen)
Justitie -> bepaalt straf / sanctie
- Doorlopen v syst (gedragingen -> straf)
- Trechter! -> veel criminaliteit opgespoord, niet alles komt tot rechtbank
Dader = schuldig bevonden
- Verdachte ≠ dader
o Vermoeden van onschuld
o Onschuldig tot schuld is bewezen
- Beklaagde, beschuldigde
o Beklaagd: verschijnt voor politierechtbank, correctionele rechtbank, Hof van Beroep
o Beschuldigde: verschijnt voor Hof van Assisen
- Veroordeelde – gestrafte
- Criminologisch getypeerd als delinquent / crimineel
Slachtoffer = burgerlijke partij (kan schadevergoeding krijgen) (geen deel vh proces)
- Natuurlijke persoon of rechtspersoon (onderneming/instelling): schade geleden
- Klager burgerlijke partij
o Procespartij indien ‘burgerlijke partij stellen’
o = persoonlijke schade geleden van misdrijf
gedetineerden = gevangenen
strafrechtssysteem:
politie stelt vast
openbaar ministerie / parket: controleert pv’s + beslist of het
doorgaat + geeft richtlijnen
rechtbank: geeft straffen + beslist over (on)schuld
strafuitvoering: bv gevangenis, werkstraf…
Afvalsysteem, niet alles wordt
vervolgd
Rechtbank:
1st politierechtbank : voor verkeersboetes…
2de correctionele rechtbank: 3 rechters oordelen + straffen
3de Hof van Assisen: volksjury beslist over schuld/onschuld + rechter beslist straf
=> niet een met straf -> beroep doen -> dan ga je hogerop
3
, Criminaliteit onderzoeken
Object van wetenschap werkelijkheid?
- Geen ontologisch gegeven
- Uitspraken obv waarneming en interpretatie v werkelijkheid: criminaliteit verandert continu
(canabis, abortus…)
Tegensprekelijkheid en waarheidsbenadering: kenmerk vd wetenschappelijke praktijk
-> blijft een debat, exacte waarheid ≠ mogelijk
- Voorgeschreven wetenschappelijke methode wat kan in concrete praktijk
Intersubjectieviteit – tegenspraak: data verandert continu
- Belang voor wetenschappelijkheid uitspraak: -> leg je ideeën uit
- Duidelijk beschrijven hoe te werk gegaan in onderzoek: vermeld je bronnen
Belang van ethiek
-> niet zwart-wit
Stel je open, bekijk alle kanten + er zijn meerdere waarheden
Kwantitatief vs kwalitatief onderzoek
A. kwantitati
ef
onderzoek -> statistiek
* Fenomenen cijfermatig uitdrukken
* Trends, verbanden,…
* Vb. enquetes (groot # deelnemers)
=> historisch belangrijk (vergelijken)
B. Kwalitatief onderzoek
* Verhaal achter de cijfers -> verklaring/context
vb. wrm stijgt criminaliteit/ hoe komt het
* Diepte interview, participerende observatie,…
C. Mixed methods: combi kwantitatief en
kwalitatief -> vb eerst de data bekijken, dan
horen wat erachter zit / omgekeerd
D. Experimenteel onderzoek: vaak sociale
experimenten (bv stresstest bij politie)
-> sociale-psychologie
4
