HOOFDSTUK 1: CLASSIFICATIE & DIAGNOSTIEK
1. INLEIDING
2. CLASSIFICATIE
Classificatie: iets in een categorie onderbrengen
• Grote verscheidenheid aan problemen
o nood aan ordening en indeling (op basis van gelijke eigenschappen en onderlinge
relaties)
• Communicatie, gemeenschappelijke taal : verstaan we hetzelfde?
o Belangrijk voor diagnose en behandeling
Er zijn 2 soorten classificatie:
• Klinisch-psychiatrisch
• Empirisch-statistisch
2.1. KLINISCH-PSYCHIATRISCH CLASSIFICATIE SYSTEMEN
Psychiatrische stoornissen: onafhankelijk & duidelijk afgeleide ziekte-entiteiten, met voor elke stoornis
diagnostische & differentiaal diagnostische criteria:
• Diagnostische criteria: criteria waaraan je aan moet voldoen om tot een categorie te behoren.
• Differentiaal diagnostische criteria: criteria waaraan je niet mag voldoen om tot die categorie
te behoren.
• Wanneer voldaan is aan de nodige criteria, kan de stoornis worden geclassificeerd.
• Klinisch-psychiatrische classificatiesystemen zijn categoriaal: men heeft een stoornis of niet.
• DSM- systeem.
o Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.
o Het bekendste psychiatrisch classificatiesysteem
o Systeem om problematieken van individuen te beschrijven en te classificeren in
‘stoorniscategorieën.
o Behoort tot het medisch paradigma
o Vroeger romeins cijfer, nu niet meer
o 3 delen:
§ Uitleg over indeling & uitgangspuntne
§ De hoofdcategorieën: 22 (5 ervan kennen, zie ppt)
§ Classificaties die nog niet zijn opgenomen
o Nieuwe namen (ocd werd cd)
o Meer dimensioneel gepresenteerd: lichte, matige, zware vorm
o Vroeger: subtype: zwart/wit denken, je blijft daar in. (verschillende oorzaak)
o Fenotype: kan veranderen, geheel van uiterlijke zichtbare kenmerken, dynamischer
o Kritiek: ruime def., over medicalisering, valse epidemieën komen tot stand
• ICD – systeem: International Classification of Diseases
o ontwikkeld door de World Health Organization
, 2.2. EMPIRISCH-STATISTISCHE CLASSIFICATIESYSTEMEN
Komt uit de psychometrie: grote steekproeven van klinische & andere groepen, ze kijken hoe ze op
bepaalde variabelen scoren, of er samenhang is.
• Gedragsvragenlijsten: probleemgedrag laten inventariseren & beoordelen à Classificeren
Dimensioneel: iedereen neemt een relatieve plaats in tegenover andere individuen
Voorbeeld: hij zit altijd stil op zijn stoel /hij zit vaak stil op zijn stoel /hij zit nooit stil op zijn stoel
ASEBA:
= ‘Achenbach System of Empirically Based Assesment / Hoe iemand scoort op iets
• Doel: over gedrag van individuen zoveel mogelijk informatie verzamelen uit verscheidene
bronnen
o beoordelen op gelijkenissen en verschillen
o globale indruk van de problematiek
• Gedragsvragenlijsten:
o CBCL: Child Behavior CheckList: vragenlijst voor ouders van kinderen van 6 – 18 jaar
§ Vragen over gedrag op 8 syndroomschalen
• Internaliseren: inwendige gevoelens (depressie)
• Externaliseren: gedrag die je uit naar de buiten wereld
• Gaat over screeninginstrumenten, geven geen diagnose, leiden door
• behoort tot de
subklinisch • boven de 120
norm stippelnijn
• kant je boord in de
• out put: onder de gaten houden
lijn
• out put: tussen de
stippenlijn
Normaal klinisch
o TRF: Teacher Report Form: vragenlijst voor leerkrachten van kinderen van 6 – 18 jaar
o YSR: Youth Self Report: in te vullen door kind zelf, vanaf 11 jaar
118
Klinisch – psychiatrisch Empirisch – statisch
Categoriaal Dimensioneel
Duidelijke diagnostische criteria Gedragsvragenlijsten
Problemen beschrijven en classificeren in stoornissen Inventaris v. probleemgedrag & beoordeling d. verschillende betrokkenen
Vb: DSM-5 Vb: ASEBA (CBCL)
• Wat is een stoornis?
o Duidelijk meer problemen dan o Pervasief: binnen versch.
gem. contexten
o Problemen op verschillende o Niet leeftijdsgebonden
dimensies o Duidelijke belemmeringen
o Hardnekkig, persistent: gaat
niet voorbij
, 3. DIAGNOSTIEK
= via systematisch onderzoek het inzicht krijgen in de problematiek en daaruit een gepast aanbod voor
behandeling te formuleren.
≠ behandeling, wordt nog niet uitgevoerd
Onder behandeling verstaan we alle methoden die kunnen worden ingezet om een kind met een
ontwikkelingsstoornis te ondersteunen.
3.1. DIAGNOSTIEK IN ENGERE EN RUIMERE ZIN
In engere zin In bredere zin
Onderkennende of classiferende diagnostiek Handelingsgerichte diagnostiek
Formele diagnose Diagnose + inschatting therapeutische mogelijkheden
Informatie over de ernst, het type en de prognose van Diagnotisch proces: gegevens verzameling +
een probleema hypothesevorming- en toetsing + indicatiestelling
Vb: DSM-5 Vb: ASEBA (CBCL)
Het stellen van een diagnose mag nooit een doel op zich zijn, maar er moeten aanknopingspunten zijn
voor behandeling, begeleiding, aanpak, ondersteuning, … = handelingsgerichte diagnostiek
3.2. VERSCHILLENDE ‘SOORTEN’ DIAGNOSTIEK
• Onderkennende of (categoriaal) classificerende diagnostiek,
• Verklarende diagnostiek
• Handelingsgerichte diagnostiek.
•Oorzaak •Stoornis •Begeleiding
Handelsgerichte
Verklarende
diagnose
diagnose
diagnose
Onderkennende
•Wat is de •Wat is met •Hoe kunnen
oorzaak van het kind aan we dit kind
het de hand? het best
probleem? begeleiden?
3.3. VOOR & NADELEN VAN HET STELLEN VAN EEN DIAGNOSE
Voordelen:
• Toegang tot ondersteuning
• Opluchting
• Wegnemen schuldgevoel
• Begrip in erkenning
, Nadelen:
• Labelen
• Kind als stoornis zien
• Gedragen naar label
• Label als excuus
1. INLEIDING
2. CLASSIFICATIE
Classificatie: iets in een categorie onderbrengen
• Grote verscheidenheid aan problemen
o nood aan ordening en indeling (op basis van gelijke eigenschappen en onderlinge
relaties)
• Communicatie, gemeenschappelijke taal : verstaan we hetzelfde?
o Belangrijk voor diagnose en behandeling
Er zijn 2 soorten classificatie:
• Klinisch-psychiatrisch
• Empirisch-statistisch
2.1. KLINISCH-PSYCHIATRISCH CLASSIFICATIE SYSTEMEN
Psychiatrische stoornissen: onafhankelijk & duidelijk afgeleide ziekte-entiteiten, met voor elke stoornis
diagnostische & differentiaal diagnostische criteria:
• Diagnostische criteria: criteria waaraan je aan moet voldoen om tot een categorie te behoren.
• Differentiaal diagnostische criteria: criteria waaraan je niet mag voldoen om tot die categorie
te behoren.
• Wanneer voldaan is aan de nodige criteria, kan de stoornis worden geclassificeerd.
• Klinisch-psychiatrische classificatiesystemen zijn categoriaal: men heeft een stoornis of niet.
• DSM- systeem.
o Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.
o Het bekendste psychiatrisch classificatiesysteem
o Systeem om problematieken van individuen te beschrijven en te classificeren in
‘stoorniscategorieën.
o Behoort tot het medisch paradigma
o Vroeger romeins cijfer, nu niet meer
o 3 delen:
§ Uitleg over indeling & uitgangspuntne
§ De hoofdcategorieën: 22 (5 ervan kennen, zie ppt)
§ Classificaties die nog niet zijn opgenomen
o Nieuwe namen (ocd werd cd)
o Meer dimensioneel gepresenteerd: lichte, matige, zware vorm
o Vroeger: subtype: zwart/wit denken, je blijft daar in. (verschillende oorzaak)
o Fenotype: kan veranderen, geheel van uiterlijke zichtbare kenmerken, dynamischer
o Kritiek: ruime def., over medicalisering, valse epidemieën komen tot stand
• ICD – systeem: International Classification of Diseases
o ontwikkeld door de World Health Organization
, 2.2. EMPIRISCH-STATISTISCHE CLASSIFICATIESYSTEMEN
Komt uit de psychometrie: grote steekproeven van klinische & andere groepen, ze kijken hoe ze op
bepaalde variabelen scoren, of er samenhang is.
• Gedragsvragenlijsten: probleemgedrag laten inventariseren & beoordelen à Classificeren
Dimensioneel: iedereen neemt een relatieve plaats in tegenover andere individuen
Voorbeeld: hij zit altijd stil op zijn stoel /hij zit vaak stil op zijn stoel /hij zit nooit stil op zijn stoel
ASEBA:
= ‘Achenbach System of Empirically Based Assesment / Hoe iemand scoort op iets
• Doel: over gedrag van individuen zoveel mogelijk informatie verzamelen uit verscheidene
bronnen
o beoordelen op gelijkenissen en verschillen
o globale indruk van de problematiek
• Gedragsvragenlijsten:
o CBCL: Child Behavior CheckList: vragenlijst voor ouders van kinderen van 6 – 18 jaar
§ Vragen over gedrag op 8 syndroomschalen
• Internaliseren: inwendige gevoelens (depressie)
• Externaliseren: gedrag die je uit naar de buiten wereld
• Gaat over screeninginstrumenten, geven geen diagnose, leiden door
• behoort tot de
subklinisch • boven de 120
norm stippelnijn
• kant je boord in de
• out put: onder de gaten houden
lijn
• out put: tussen de
stippenlijn
Normaal klinisch
o TRF: Teacher Report Form: vragenlijst voor leerkrachten van kinderen van 6 – 18 jaar
o YSR: Youth Self Report: in te vullen door kind zelf, vanaf 11 jaar
118
Klinisch – psychiatrisch Empirisch – statisch
Categoriaal Dimensioneel
Duidelijke diagnostische criteria Gedragsvragenlijsten
Problemen beschrijven en classificeren in stoornissen Inventaris v. probleemgedrag & beoordeling d. verschillende betrokkenen
Vb: DSM-5 Vb: ASEBA (CBCL)
• Wat is een stoornis?
o Duidelijk meer problemen dan o Pervasief: binnen versch.
gem. contexten
o Problemen op verschillende o Niet leeftijdsgebonden
dimensies o Duidelijke belemmeringen
o Hardnekkig, persistent: gaat
niet voorbij
, 3. DIAGNOSTIEK
= via systematisch onderzoek het inzicht krijgen in de problematiek en daaruit een gepast aanbod voor
behandeling te formuleren.
≠ behandeling, wordt nog niet uitgevoerd
Onder behandeling verstaan we alle methoden die kunnen worden ingezet om een kind met een
ontwikkelingsstoornis te ondersteunen.
3.1. DIAGNOSTIEK IN ENGERE EN RUIMERE ZIN
In engere zin In bredere zin
Onderkennende of classiferende diagnostiek Handelingsgerichte diagnostiek
Formele diagnose Diagnose + inschatting therapeutische mogelijkheden
Informatie over de ernst, het type en de prognose van Diagnotisch proces: gegevens verzameling +
een probleema hypothesevorming- en toetsing + indicatiestelling
Vb: DSM-5 Vb: ASEBA (CBCL)
Het stellen van een diagnose mag nooit een doel op zich zijn, maar er moeten aanknopingspunten zijn
voor behandeling, begeleiding, aanpak, ondersteuning, … = handelingsgerichte diagnostiek
3.2. VERSCHILLENDE ‘SOORTEN’ DIAGNOSTIEK
• Onderkennende of (categoriaal) classificerende diagnostiek,
• Verklarende diagnostiek
• Handelingsgerichte diagnostiek.
•Oorzaak •Stoornis •Begeleiding
Handelsgerichte
Verklarende
diagnose
diagnose
diagnose
Onderkennende
•Wat is de •Wat is met •Hoe kunnen
oorzaak van het kind aan we dit kind
het de hand? het best
probleem? begeleiden?
3.3. VOOR & NADELEN VAN HET STELLEN VAN EEN DIAGNOSE
Voordelen:
• Toegang tot ondersteuning
• Opluchting
• Wegnemen schuldgevoel
• Begrip in erkenning
, Nadelen:
• Labelen
• Kind als stoornis zien
• Gedragen naar label
• Label als excuus
