VERKENNING
KLEUTERONDERWIJS
Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................ 3
Recht op onderwijs.......................................................................................................... 3
Focus 1: de kleuterleerkracht.........................................................................3
Een duizendpoot.............................................................................................................. 3
Wat is een goede leerkracht?.......................................................................................3
Verantwoordelijkheden................................................................................................. 4
De basiscompetenties.................................................................................................. 4
DigCompEdu: digitale competenties.............................................................................5
Attitudes....................................................................................................................... 6
Domeinspecifieke leerresultaten (DLR)........................................................................7
Ouders in het onderwijs................................................................................................7
De betrokkenheidsboom............................................................................................. 10
Focus 2: eigenheid kleuteronderwijs.............................................................11
Onderwijsstromingen..................................................................................................... 11
Nieuwe schoolbeweging................................................................................................ 11
Methodescholen: belangrijkste reformpedagogen.........................................................11
Montessori.................................................................................................................. 12
Steiner........................................................................................................................ 12
Dalton......................................................................................................................... 13
Freinet........................................................................................................................ 14
Jenaplan...................................................................................................................... 16
Andere onderwijsvisies.................................................................................................. 17
Leefscholen................................................................................................................ 17
Ervaringsgericht onderwijs (EGO)...............................................................................18
Basisontwikkeling of ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO).......................................19
Groene pedagogiek.................................................................................................... 20
Curricula in het kleuteronderwijs................................................................................20
Focus 3: De vlaamse ondeerwijsstructuur......................................................21
Het onderwijs in België.................................................................................................. 21
Vlaanderen als regionale overheid.............................................................................22
Het beleidsdomein onderwijs en vorming...................................................................22
De leerplicht............................................................................................................... 22
Vrijheid van onderwijs................................................................................................ 23
Structuur van het onderwijs........................................................................................ 23
Basisonderwijs............................................................................................................ 25
Onderwijsdoelen en leerplannen................................................................................27
,UDL............................................................................................................. 28
Verschil is de norm........................................................................................................ 28
Inclusie.......................................................................................................................... 28
Wat is inclusie............................................................................................................ 28
Ontstaan..................................................................................................................... 29
Wat is UDL (Universal Design for Learning)...................................................................30
Wat is UDL wel?.......................................................................................................... 30
Design........................................................................................................................ 31
Raamwerk.................................................................................................................. 31
UDL in de praktijk.......................................................................................................... 32
, INLEIDING
RECHT OP ONDERWIJS
1948 Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens artikel 26
VN opgericht in 1945 doel= vrede aan alle landen te brengen
1989 kinderrechtenverdrag
Artikel 28 recht op onderwijs
Artikel 29 doelen van onderwijs
1ste internationale tekst die kinderen als rechthebbend erkent
Alle rechten met elkaar verbonden, afhankelijk van elkaar + even
belangrijk
20/11 internationale dag van de rechten van het kind
Tijdslij 1993 VN-Standaardregel
n Bevorderen gelijke kansen voor personen met een handicap + nodige
ondersteuning
Enkel als algemeen schoolsysteem niet beantwoord aan bevoegden
speciaal onderwijs overwegen
Staten streven naar geleidelijke integratie van speciaal onderwijs naar
gewoon onderwijs
1994 UNESCO Verklaring van Salamanca
Mensen met handicap in samenleving opnemen, toegankelijkheid
vergemakkelijken
Einddoel= verschuiving integratie naar inclusie
“education for all”
2015 duurzame ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals)
17 doelstellingen onderwijs = SDG4
Tegen 2030 inclusief + rechtvaardig onderwijs van hoge kwaliteit, ter
wereld op een gelijke manier + stimuleren levenslang leren
5/10 dag van de leerkracht + saved by the bell
Actie waarmee ze opkomen voor recht op onderwijs
FOCUS 1: DE KLEUTERLEERKRACHT
EEN DUIZENDPOOT
WAT IS EEN GOEDE LEERKRACHT?
Beroepsprofiel= kennis, vaardigheden + attitudes bedoeld voor ervaren leerkrachten
Basiscompetenties= kennis, vaardigheden + attitudes afgestudeerde moet dit
beschikken
1998 van start + geüpdatet 2018
, VERANTWOORDELIJKHEDEN
3 kernverantwoordelijkheden die vervult moeten worden
1. Verantwoordelijkheid tegenover de lerende
2. Verantwoordelijkheid tegenover de school/onderwijsgemeenschap
3. Verantwoordelijkheid tegenover de maatschappij
DE BASISCOMPETENTIES
BC 1: De leraar als begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen
De leerkracht onderzoekt de beginsituatie van kinderen en groepen, stemt methodes en
doelen af op hun behoeften en capaciteiten, zorgt voor een logisch
leeractiviteitenaanbod, past werkvormen en materialen aan, houdt rekening met
groepsverschillen, creëert een krachtige leeromgeving, observeert en evalueert
leerprocessen, past de aanpak aan, draagt bij aan inclusief onderwijs en stimuleert
taalgevoeligheid en culturele openheid.
BC 2: De leraar als opvoeder
De leerkracht creëert een positief en veilig klimaat, helpt kinderen zelfstandig,
verantwoordelijk en mondig te worden, ondersteunt hun sociaal-emotionele groei en
waardeontwikkeling, houdt rekening met maatschappelijke veranderingen, helpt kinderen
met speciale noden, zorgt voor hun gezondheid, en kan omgaan met kinderen met
diverse talen en achtergronden
BC 3: De leraar als inhoudelijk expert
De leerkracht beheerst de kennis en vaardigheden van zijn vakken, blijft deze vernieuwen
en verdiepen, gebruikt deze kennis geïntegreerd in lessen, beheerst de didactiek van zijn
vak, plaatst lessen binnen het bredere aanbod, en gebruikt een duidelijke en correcte
onderwijstaal
BC 4: De leraar als organisator
De leerkracht zorgt voor een gestructureerde en veilige leeromgeving, plant lessen en
dagen efficiënt, houdt overzicht over taken, zorgt voor een soepel verloop, en creëert een
stimulerende leer- en werkplek
BC 5: De leraar als innovator en onderzoeker
KLEUTERONDERWIJS
Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................ 3
Recht op onderwijs.......................................................................................................... 3
Focus 1: de kleuterleerkracht.........................................................................3
Een duizendpoot.............................................................................................................. 3
Wat is een goede leerkracht?.......................................................................................3
Verantwoordelijkheden................................................................................................. 4
De basiscompetenties.................................................................................................. 4
DigCompEdu: digitale competenties.............................................................................5
Attitudes....................................................................................................................... 6
Domeinspecifieke leerresultaten (DLR)........................................................................7
Ouders in het onderwijs................................................................................................7
De betrokkenheidsboom............................................................................................. 10
Focus 2: eigenheid kleuteronderwijs.............................................................11
Onderwijsstromingen..................................................................................................... 11
Nieuwe schoolbeweging................................................................................................ 11
Methodescholen: belangrijkste reformpedagogen.........................................................11
Montessori.................................................................................................................. 12
Steiner........................................................................................................................ 12
Dalton......................................................................................................................... 13
Freinet........................................................................................................................ 14
Jenaplan...................................................................................................................... 16
Andere onderwijsvisies.................................................................................................. 17
Leefscholen................................................................................................................ 17
Ervaringsgericht onderwijs (EGO)...............................................................................18
Basisontwikkeling of ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO).......................................19
Groene pedagogiek.................................................................................................... 20
Curricula in het kleuteronderwijs................................................................................20
Focus 3: De vlaamse ondeerwijsstructuur......................................................21
Het onderwijs in België.................................................................................................. 21
Vlaanderen als regionale overheid.............................................................................22
Het beleidsdomein onderwijs en vorming...................................................................22
De leerplicht............................................................................................................... 22
Vrijheid van onderwijs................................................................................................ 23
Structuur van het onderwijs........................................................................................ 23
Basisonderwijs............................................................................................................ 25
Onderwijsdoelen en leerplannen................................................................................27
,UDL............................................................................................................. 28
Verschil is de norm........................................................................................................ 28
Inclusie.......................................................................................................................... 28
Wat is inclusie............................................................................................................ 28
Ontstaan..................................................................................................................... 29
Wat is UDL (Universal Design for Learning)...................................................................30
Wat is UDL wel?.......................................................................................................... 30
Design........................................................................................................................ 31
Raamwerk.................................................................................................................. 31
UDL in de praktijk.......................................................................................................... 32
, INLEIDING
RECHT OP ONDERWIJS
1948 Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens artikel 26
VN opgericht in 1945 doel= vrede aan alle landen te brengen
1989 kinderrechtenverdrag
Artikel 28 recht op onderwijs
Artikel 29 doelen van onderwijs
1ste internationale tekst die kinderen als rechthebbend erkent
Alle rechten met elkaar verbonden, afhankelijk van elkaar + even
belangrijk
20/11 internationale dag van de rechten van het kind
Tijdslij 1993 VN-Standaardregel
n Bevorderen gelijke kansen voor personen met een handicap + nodige
ondersteuning
Enkel als algemeen schoolsysteem niet beantwoord aan bevoegden
speciaal onderwijs overwegen
Staten streven naar geleidelijke integratie van speciaal onderwijs naar
gewoon onderwijs
1994 UNESCO Verklaring van Salamanca
Mensen met handicap in samenleving opnemen, toegankelijkheid
vergemakkelijken
Einddoel= verschuiving integratie naar inclusie
“education for all”
2015 duurzame ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals)
17 doelstellingen onderwijs = SDG4
Tegen 2030 inclusief + rechtvaardig onderwijs van hoge kwaliteit, ter
wereld op een gelijke manier + stimuleren levenslang leren
5/10 dag van de leerkracht + saved by the bell
Actie waarmee ze opkomen voor recht op onderwijs
FOCUS 1: DE KLEUTERLEERKRACHT
EEN DUIZENDPOOT
WAT IS EEN GOEDE LEERKRACHT?
Beroepsprofiel= kennis, vaardigheden + attitudes bedoeld voor ervaren leerkrachten
Basiscompetenties= kennis, vaardigheden + attitudes afgestudeerde moet dit
beschikken
1998 van start + geüpdatet 2018
, VERANTWOORDELIJKHEDEN
3 kernverantwoordelijkheden die vervult moeten worden
1. Verantwoordelijkheid tegenover de lerende
2. Verantwoordelijkheid tegenover de school/onderwijsgemeenschap
3. Verantwoordelijkheid tegenover de maatschappij
DE BASISCOMPETENTIES
BC 1: De leraar als begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen
De leerkracht onderzoekt de beginsituatie van kinderen en groepen, stemt methodes en
doelen af op hun behoeften en capaciteiten, zorgt voor een logisch
leeractiviteitenaanbod, past werkvormen en materialen aan, houdt rekening met
groepsverschillen, creëert een krachtige leeromgeving, observeert en evalueert
leerprocessen, past de aanpak aan, draagt bij aan inclusief onderwijs en stimuleert
taalgevoeligheid en culturele openheid.
BC 2: De leraar als opvoeder
De leerkracht creëert een positief en veilig klimaat, helpt kinderen zelfstandig,
verantwoordelijk en mondig te worden, ondersteunt hun sociaal-emotionele groei en
waardeontwikkeling, houdt rekening met maatschappelijke veranderingen, helpt kinderen
met speciale noden, zorgt voor hun gezondheid, en kan omgaan met kinderen met
diverse talen en achtergronden
BC 3: De leraar als inhoudelijk expert
De leerkracht beheerst de kennis en vaardigheden van zijn vakken, blijft deze vernieuwen
en verdiepen, gebruikt deze kennis geïntegreerd in lessen, beheerst de didactiek van zijn
vak, plaatst lessen binnen het bredere aanbod, en gebruikt een duidelijke en correcte
onderwijstaal
BC 4: De leraar als organisator
De leerkracht zorgt voor een gestructureerde en veilige leeromgeving, plant lessen en
dagen efficiënt, houdt overzicht over taken, zorgt voor een soepel verloop, en creëert een
stimulerende leer- en werkplek
BC 5: De leraar als innovator en onderzoeker
