Inhoud samenvatting jeugd- en strafrecht
Inleiding..............................................................................................................................................5
Strafprocesrecht.....................................................................................................................................5
Doelstellingen van het strafprocesrecht.............................................................................................5
De twee fasen van een strafproces....................................................................................................5
De fase van het vooronderzoek......................................................................................................5
De fase van de terechtzitting..........................................................................................................5
De hoofdrolspelers in het strafprocesrecht........................................................................................6
De verdachte..................................................................................................................................6
Het openbaar ministerie.................................................................................................................6
Het slachtoffer................................................................................................................................7
Rechters in een strafproces: onderzoeksrechter, onderzoeksgerechten, vonnisrechter,
strafuitvoeringsrechtbank/ strafuitvoeringsrechters......................................................................8
Justitiehuizen..................................................................................................................................8
Het verloop van een strafproces........................................................................................................8
Bij de politie....................................................................................................................................8
Bij het Openbaar Ministerie............................................................................................................9
Bij de onderzoeksrechter..............................................................................................................11
Bij de raadkamer...........................................................................................................................12
Bij de Kamer van Inbeschuldigingstelling......................................................................................13
Bij de vonnisrechter......................................................................................................................14
Woordenlijst.........................................................................................................................................16
Materieel strafrecht.............................................................................................................................16
Materieel bestanddeel van een misdrijf...........................................................................................18
Wederrechtelijkheid.........................................................................................................................18
Zedelijke of morele bestanddeel van een misdrijf............................................................................19
Strafwaardigheid..............................................................................................................................20
Wettelijke indeling van de misdrijven...................................................................................................20
Criterium van onderscheid: de zwaarte van de straf........................................................................20
Belang van het onderscheid.............................................................................................................21
Reacties op een misdrijf.......................................................................................................................24
De straffen........................................................................................................................................24
Kunnen uitgesproken straffen achteraf kwijtgescholden worden?..................................................30
Administratieve boetes....................................................................................................................31
Burgerrechtelijke sancties....................................................................................................................32
, Internering........................................................................................................................................33
Jeugdsancties....................................................................................................................................33
Jeugdrecht............................................................................................................................................33
Bijzonder jeugdrecht........................................................................................................................33
Wie is bevoegd voor het jeugdrecht.................................................................................................33
Principe.........................................................................................................................................33
De uitzondering............................................................................................................................34
De actoren in het bijzonder jeugdrecht............................................................................................34
De hoofdrolspeler: de minderjarige..............................................................................................34
De directe omgeving van de minderjarige....................................................................................34
De jeugdhulpaanbieders...................................................................................................................35
Algemeen......................................................................................................................................35
De erkende voorzieningen in de Jeugdhulp..................................................................................36
Gemeenschapsinstellingen...........................................................................................................38
Indeling van de typemodules in rechtstreekse en niet-rechtstreeks toegankelijk hulp................39
Intersectorale toegangspoort.......................................................................................................39
Instellingen voor minderjarige delinquenten...............................................................................40
Jeugdrechter.................................................................................................................................40
Sociale dienst jeugdrechtbank......................................................................................................40
Het parket.....................................................................................................................................41
Politie............................................................................................................................................41
Bijstandspersoon van de minderjarige.........................................................................................41
Andere actoren.............................................................................................................................41
Deel II: hulpjeugdrecht.....................................................................................................................43
Voor welke minderjarigen is het jeugdhulprecht bedoeld?..........................................................43
Krachtlijnen van het jeugdhulprecht............................................................................................43
Landschap van de integrale jeugdhulp.........................................................................................44
Het traject doorheen de integrale jeugdhulp...............................................................................44
Is de situatie verontrusten of niet................................................................................................46
Wie zijn gemandateerde voorzieningen en wat is hun opdracht binnen de integrale jeugdhulp?
......................................................................................................................................................48
Zijn cliënt en zijn ouders bereid om hulpverlening te aanvaarden...............................................48
Gaat het om een crisissituatie of niet?.........................................................................................49
Gerechtelijke jeugdhulpmaatregelen...............................................................................................50
Voor welke minderjarigen is het jeugddelinquentierecht bedoeld..................................................51
Visies over de aanpak van minderjarige delinquenten.....................................................................51
, Het oude strafrechtmodel............................................................................................................51
Het rehabilitatief rechtsmodel (= beschermingsmodel)...............................................................51
Herstelrechtsmodel......................................................................................................................52
Beveiligingsmodel.........................................................................................................................52
Samenvattend overzicht...............................................................................................................52
Verantwoordelijkheidsmodel.......................................................................................................52
Krijtlijnen van het nieuwe jeugddelinquentierecht..........................................................................52
Uitgaan van de verantwoordelijkheid van de minderjarige..........................................................53
Betrokkenheid van de ouders activeren.......................................................................................53
Een snel, normbevestigend en constructief antwoord bieden op het jeugddelict.......................53
Herstelgericht werken......................................................................................................................54
Evindence-based werken..................................................................................................................54
Subsidiariteit.....................................................................................................................................54
Duidelijk onderscheiden van jeugdhulp............................................................................................54
Aandacht voor rechtswaarborgen....................................................................................................55
De gebruikelijke procedure bij jeugddelinquentie............................................................................55
Bij de politie..................................................................................................................................55
Bij het (jeugd)parket.....................................................................................................................55
De voorbereidende rechtspleging bij de jeugdrechter.................................................................57
Na de voorbereidende fase: terug naar het parket..........................................................................59
De rechtspleging ten gronde bij de jeugdrechtbank.........................................................................59
Uitvoering van de beslissingen.....................................................................................................61
Speciale procedures mbt minderjarigen delinquenten....................................................................61
Uithandengeving..........................................................................................................................62
De dwarsverbindingen tss jeugddelinquentierecht en jeugdhulprecht............................................62
De rechtspositie van de minderjarige in het bijzonder jeugdrecht.......................................................62
Het toepassingsgebied van het decreet rechtpositie........................................................................62
Uitgangspunten van het decreet rechtspositie minderjarigen.........................................................63
De rechten uit het decreet rechtspositie minderjarigen...................................................................64
Recht op jeugdhulp.......................................................................................................................64
Recht op instemming in en vrije keuze van buitengerechtelijke jeugdhulp..................................64
Recht op informatie en duidelijke communicatie.........................................................................64
Recht op respect voor het gezinsleven.........................................................................................65
Recht op inspraak en participatie.................................................................................................65
Rechten ivm het dossier...............................................................................................................65
Recht op bijstand..........................................................................................................................67
, Recht op privacy...........................................................................................................................67
Recht op zakgeld...............................................................................................................................68
Recht op een menswaardige behandeling........................................................................................68
Klachtrecht.......................................................................................................................................68
Inleiding..............................................................................................................................................5
Strafprocesrecht.....................................................................................................................................5
Doelstellingen van het strafprocesrecht.............................................................................................5
De twee fasen van een strafproces....................................................................................................5
De fase van het vooronderzoek......................................................................................................5
De fase van de terechtzitting..........................................................................................................5
De hoofdrolspelers in het strafprocesrecht........................................................................................6
De verdachte..................................................................................................................................6
Het openbaar ministerie.................................................................................................................6
Het slachtoffer................................................................................................................................7
Rechters in een strafproces: onderzoeksrechter, onderzoeksgerechten, vonnisrechter,
strafuitvoeringsrechtbank/ strafuitvoeringsrechters......................................................................8
Justitiehuizen..................................................................................................................................8
Het verloop van een strafproces........................................................................................................8
Bij de politie....................................................................................................................................8
Bij het Openbaar Ministerie............................................................................................................9
Bij de onderzoeksrechter..............................................................................................................11
Bij de raadkamer...........................................................................................................................12
Bij de Kamer van Inbeschuldigingstelling......................................................................................13
Bij de vonnisrechter......................................................................................................................14
Woordenlijst.........................................................................................................................................16
Materieel strafrecht.............................................................................................................................16
Materieel bestanddeel van een misdrijf...........................................................................................18
Wederrechtelijkheid.........................................................................................................................18
Zedelijke of morele bestanddeel van een misdrijf............................................................................19
Strafwaardigheid..............................................................................................................................20
Wettelijke indeling van de misdrijven...................................................................................................20
Criterium van onderscheid: de zwaarte van de straf........................................................................20
Belang van het onderscheid.............................................................................................................21
Reacties op een misdrijf.......................................................................................................................24
De straffen........................................................................................................................................24
Kunnen uitgesproken straffen achteraf kwijtgescholden worden?..................................................30
Administratieve boetes....................................................................................................................31
Burgerrechtelijke sancties....................................................................................................................32
, Internering........................................................................................................................................33
Jeugdsancties....................................................................................................................................33
Jeugdrecht............................................................................................................................................33
Bijzonder jeugdrecht........................................................................................................................33
Wie is bevoegd voor het jeugdrecht.................................................................................................33
Principe.........................................................................................................................................33
De uitzondering............................................................................................................................34
De actoren in het bijzonder jeugdrecht............................................................................................34
De hoofdrolspeler: de minderjarige..............................................................................................34
De directe omgeving van de minderjarige....................................................................................34
De jeugdhulpaanbieders...................................................................................................................35
Algemeen......................................................................................................................................35
De erkende voorzieningen in de Jeugdhulp..................................................................................36
Gemeenschapsinstellingen...........................................................................................................38
Indeling van de typemodules in rechtstreekse en niet-rechtstreeks toegankelijk hulp................39
Intersectorale toegangspoort.......................................................................................................39
Instellingen voor minderjarige delinquenten...............................................................................40
Jeugdrechter.................................................................................................................................40
Sociale dienst jeugdrechtbank......................................................................................................40
Het parket.....................................................................................................................................41
Politie............................................................................................................................................41
Bijstandspersoon van de minderjarige.........................................................................................41
Andere actoren.............................................................................................................................41
Deel II: hulpjeugdrecht.....................................................................................................................43
Voor welke minderjarigen is het jeugdhulprecht bedoeld?..........................................................43
Krachtlijnen van het jeugdhulprecht............................................................................................43
Landschap van de integrale jeugdhulp.........................................................................................44
Het traject doorheen de integrale jeugdhulp...............................................................................44
Is de situatie verontrusten of niet................................................................................................46
Wie zijn gemandateerde voorzieningen en wat is hun opdracht binnen de integrale jeugdhulp?
......................................................................................................................................................48
Zijn cliënt en zijn ouders bereid om hulpverlening te aanvaarden...............................................48
Gaat het om een crisissituatie of niet?.........................................................................................49
Gerechtelijke jeugdhulpmaatregelen...............................................................................................50
Voor welke minderjarigen is het jeugddelinquentierecht bedoeld..................................................51
Visies over de aanpak van minderjarige delinquenten.....................................................................51
, Het oude strafrechtmodel............................................................................................................51
Het rehabilitatief rechtsmodel (= beschermingsmodel)...............................................................51
Herstelrechtsmodel......................................................................................................................52
Beveiligingsmodel.........................................................................................................................52
Samenvattend overzicht...............................................................................................................52
Verantwoordelijkheidsmodel.......................................................................................................52
Krijtlijnen van het nieuwe jeugddelinquentierecht..........................................................................52
Uitgaan van de verantwoordelijkheid van de minderjarige..........................................................53
Betrokkenheid van de ouders activeren.......................................................................................53
Een snel, normbevestigend en constructief antwoord bieden op het jeugddelict.......................53
Herstelgericht werken......................................................................................................................54
Evindence-based werken..................................................................................................................54
Subsidiariteit.....................................................................................................................................54
Duidelijk onderscheiden van jeugdhulp............................................................................................54
Aandacht voor rechtswaarborgen....................................................................................................55
De gebruikelijke procedure bij jeugddelinquentie............................................................................55
Bij de politie..................................................................................................................................55
Bij het (jeugd)parket.....................................................................................................................55
De voorbereidende rechtspleging bij de jeugdrechter.................................................................57
Na de voorbereidende fase: terug naar het parket..........................................................................59
De rechtspleging ten gronde bij de jeugdrechtbank.........................................................................59
Uitvoering van de beslissingen.....................................................................................................61
Speciale procedures mbt minderjarigen delinquenten....................................................................61
Uithandengeving..........................................................................................................................62
De dwarsverbindingen tss jeugddelinquentierecht en jeugdhulprecht............................................62
De rechtspositie van de minderjarige in het bijzonder jeugdrecht.......................................................62
Het toepassingsgebied van het decreet rechtpositie........................................................................62
Uitgangspunten van het decreet rechtspositie minderjarigen.........................................................63
De rechten uit het decreet rechtspositie minderjarigen...................................................................64
Recht op jeugdhulp.......................................................................................................................64
Recht op instemming in en vrije keuze van buitengerechtelijke jeugdhulp..................................64
Recht op informatie en duidelijke communicatie.........................................................................64
Recht op respect voor het gezinsleven.........................................................................................65
Recht op inspraak en participatie.................................................................................................65
Rechten ivm het dossier...............................................................................................................65
Recht op bijstand..........................................................................................................................67
, Recht op privacy...........................................................................................................................67
Recht op zakgeld...............................................................................................................................68
Recht op een menswaardige behandeling........................................................................................68
Klachtrecht.......................................................................................................................................68
