Samenvatting GGZR: Lp A- angststoornissen, stemmingsstoornissen en OCD

Lp A: angststoornissen, OCS en stemmingsstoornissen

Angststoornissen
- Angststoornissen
o Één van de vijf basisemoties > angst, verdriet, boosheid, vreugde en
verbazing
o Functie
 Waarschuwt voor dreigend gevaar of onheil (alarmsignaal)
 Reactie op een angstopwekkende prikkel
o Effect
 Je kan niet meer nadenken
 Reactie verschilt van persoon tot persoon:
 fight/flight/freeze
 Situaties of plekken vermijden
 Steun zoeken
 Cognitieve reacties: overmatig piekeren, doemdenken
o Angst is een normale, nuttige en tijdelijke reactie op een stressvolle of
bedreigende situatie
 Wordt niet uitgedrukt als positief of negatief, is een ongemakkelijk
gevoel
o <-> een angststoornis is een chronische aandoening waarbij de angst
buiten proportie is ten opzichte van de situatie (irrationele angst) en het
normale functioneren belemmerd wordt

- Situering
o Algemeen meer bij vrouwen dan mannen
o Meest tussen 25 en 44 jaar, naast ouderen
o Vaak in combinatie met depressie en verslavingsproblematiek
o Spontane genezing bij 25%; goede vooruitzichten bij adequate
behandeling (angst is goed behandelbaar)
o Zeer frequente aandoening: 15% van de bevolking

- Kenmerkende symptomen angststoornis
o Breed scala aan symptomen die kenmerkend zijn
 Symptomen moeten niet allemaal voorkomen om van angst te
kunnen spreken
o Uit zich op verschillende domeinen: fysiek, gedragsmatig en cognitief




1

,- Oorzaken angststoornissen
o Geen duidelijke oorzaak voor de ontwikkeling van angst
o Complex samenspel van biologische, psychologische en sociale factoren
o Deze factoren beïnvloeden ;elkaar en bepalen hoe gevoelig iemand is
voor angstklachten

o Beschermende factoren (=angst roept een nood aan stabiliteit en
veiligheid, vandaar dat het een beschermende factor is)
 Goed sociaal netwerk
 Je verbonden voelen met anderen
 Kennis en begrip over angst
 Leren omgaan met angst
 Een veilige en stabiele leefomgeving
 Voldoende rust en beweging

o Risicofactoren (verhogen de kans)
 Biologische factoren en erfelijke aanleg
 Iemand in de familie heeft angst (gehad)
 Andere werking van neurotransmitters in de hersenen
 Lichamelijke aandoeningen (o.a. hartaandoeningen of astma)
 Gebruik van alcohol of drugs
 Hormonale schommelingen (vb. in de menopauze of tijdens de
zwangerschap)

 Psychologische factoren en persoonlijke eigenschappen
 Eigenschappen zoals perfectionisme, hoogsensitiviteit, sterk
verantwoordelijkheidsgevoel
 Negatieve denkpatronen, piekeren, neiging om gevaar te
overschatten (over zaken die nog moeten gebeuren)
 Ervaren van andere psychische problemen zoals o.a. depressie
of dwang
 De manier waarop je met angst of stress omgaat

 Sociale factoren en levensgebeurtenissen
 Ingrijpende gebeurtenissen (o.a. overlijden, ziekte) en ook
positieve gebeurtenissen (geboorte kind of verhuis)
 Langdurige stress als gevolg van o.a. relatieproblemen of
werkdruk
 Traumatische ervaring als kind of mater in het leven

- Indeling angststoornissen
o Niet al deze kenmerken hoeven aanwezig te zijn


2

, o Op zich een verontrustend fenomeen, zowel voor persoon die het
ervaart als de omgeving
o Belangrijkste angststoornissen volgens DSM 5

o Paniekstoornissen
 Kenmerkend: herhaalde, onverwachte paniekaanvallen
 Paniekaanval
 Intense angstreactie
 Vergezeld van sterke lichamelijke component (typisch cardio-
vasculair): bonkend hart, snelle ademhaling, zware
transpiratie, zwakte of duizeligheid
 Gevoelens van gevaar en drang om te vluchten
 Gevoel controle te verliezen of dood te gaan
 Sterkere lichamelijke component dan andere angststoornissen
o Groot bewustzijn van wijzigende hartslag
o Lijkt op hartaanval of allergische reactie > lichamelijk
onderzoek!
 Verloop
 Plots en spontaan verloop zonder waarschuwing of aanleiding
 Bereikt een piek na 10-15’
 Duurt meestal 30 à 45’ (kan ook urenlang aanhouden)

 Diagnose paniekstoornis
 Sprake van terugkerende paniekaanvallen
 Kenmerkend is de voortdurend angst voor toekomstige
aanvallen, wat kan lijden tot vermijding van situaties die als
risicovol worden ervaren
 Niet altijd uitgelokt door situaties of objecten
 Paniek kan na verloop van tijd geassocieerd worden met
bepaalde situaties (drukke ruimtes)
o Bv. auto associëren met auto-ongeval
 Wordt door patiënten als zeer erg ervaren
o Gevoel van machteloosheid
o Lokt een flight of freeze-reactie uit
o Vastklampend gedrag > nood aan steun
o Risico op vermijdingsgedrag
 Geïsoleerde paniekaanvallen bestaan ook
 Belangrijke diagnostische criteria
o Aanhoudende angst voor een aanval en de gevolgen
ervan
o Duidelijke maladaptieve veranderingen (activiteiten
beperken of vermijden)

 Situering paniekstoornis (niet zo belangrijk)


3