Les 2
Vroegste ontwikkelingen
Aanloop tot het geschreven strafrecht
• Mensen en gemeenschappen en de autoriteiten gingen al vaak anders kijken nr
mensen die criminaliteit plegen → plegen van misdaad werd bestraft door
geweld
• Veenlijken IJzertijd (1200-550 v.C.)
• zijn menselijke lichamen die in veengebieden zijn teruggevonden en
uitzonderlijk goed bewaard zijn gebleven. Door het zure, zuurstofarme
milieu van het veen vergaan lichamen nauwelijks, waardoor huid, haar en
zelfs kledij soms intact blijven.
• Veel van deze lichamen vertonen sporen van geweld, wat doet vermoeden
dat het om rituele offers of executies ging. Ze geven ons waardevolle
informatie over het leven, de religieuze gebruiken en het geweld in de
IJzertijd. Bekende voorbeelden zijn gevonden in Noordwest-Europa, onder
andere in Denemarken, Duitsland en Nederland.
• Lindow Man
• Moerasgebied waar men verschillende lijken hebben gevonden en
op de beenderen van die personen zagen men dat die mensen niet
zomaar zijn gestorven maar door geweld en executie → het
gebeurde op rituele wijze
• Structureren van geweld: niet zomaar doden, maar volgens patroon van
straffen en doel
• ‘Doodstraf’, rituele executie?
• Verschillende interpretaties
• Patronen van geweld structurering op een menselijk lichaam
1
, • Nabije Oosten en Mediterrane wereld
• Code van Hammurabi (ca. 1780 v.C.)
• Eerste codificatie
• Een soort van strafwet beschreven met 300 bepalingen over
hoe men moest omgaan met bepaalde zaken
- Bv. Principe van de lex talionis: “oog om oog, tand om
tand”.
• Slachtoffer mag wraak nemen op de dader of
op de familie van de dader, maar dit mocht
wel enkel binnen bepaalde condities → het
werd gereguleerd/begrensd
• Hiërarchisch systeem: status of ‘waarde’ dader en
slachtoffer bepaalt straf
• Algemeen:
• In vroege rechtssystemen (Hebreeuwse wet, vroege Griekse en Romeinse
regelingen) combinatie van religie, status en geweld. Die de
maatschappelijke reacties vorm zal geven
• Zwaarste sancties voor:
• Delicten tegen godsdienstige voorschriften (blasfemie,
heiligschennis) → religie
• Geweld tegen personen met hoge status
• Misdrijven die gemeenschap bedreigen
De middeleeuwen
Germaanse Tijd
• 4e tot 8e eeuw n.C.
• Geen georganiseerde staatsstructuur en geen uniform recht
• Vorsten en volksraden regeerde zonder bovenliggend bestuur
• Maatschappelijke reactie: Bestraffing vanuit slachtoffer
2
Vroegste ontwikkelingen
Aanloop tot het geschreven strafrecht
• Mensen en gemeenschappen en de autoriteiten gingen al vaak anders kijken nr
mensen die criminaliteit plegen → plegen van misdaad werd bestraft door
geweld
• Veenlijken IJzertijd (1200-550 v.C.)
• zijn menselijke lichamen die in veengebieden zijn teruggevonden en
uitzonderlijk goed bewaard zijn gebleven. Door het zure, zuurstofarme
milieu van het veen vergaan lichamen nauwelijks, waardoor huid, haar en
zelfs kledij soms intact blijven.
• Veel van deze lichamen vertonen sporen van geweld, wat doet vermoeden
dat het om rituele offers of executies ging. Ze geven ons waardevolle
informatie over het leven, de religieuze gebruiken en het geweld in de
IJzertijd. Bekende voorbeelden zijn gevonden in Noordwest-Europa, onder
andere in Denemarken, Duitsland en Nederland.
• Lindow Man
• Moerasgebied waar men verschillende lijken hebben gevonden en
op de beenderen van die personen zagen men dat die mensen niet
zomaar zijn gestorven maar door geweld en executie → het
gebeurde op rituele wijze
• Structureren van geweld: niet zomaar doden, maar volgens patroon van
straffen en doel
• ‘Doodstraf’, rituele executie?
• Verschillende interpretaties
• Patronen van geweld structurering op een menselijk lichaam
1
, • Nabije Oosten en Mediterrane wereld
• Code van Hammurabi (ca. 1780 v.C.)
• Eerste codificatie
• Een soort van strafwet beschreven met 300 bepalingen over
hoe men moest omgaan met bepaalde zaken
- Bv. Principe van de lex talionis: “oog om oog, tand om
tand”.
• Slachtoffer mag wraak nemen op de dader of
op de familie van de dader, maar dit mocht
wel enkel binnen bepaalde condities → het
werd gereguleerd/begrensd
• Hiërarchisch systeem: status of ‘waarde’ dader en
slachtoffer bepaalt straf
• Algemeen:
• In vroege rechtssystemen (Hebreeuwse wet, vroege Griekse en Romeinse
regelingen) combinatie van religie, status en geweld. Die de
maatschappelijke reacties vorm zal geven
• Zwaarste sancties voor:
• Delicten tegen godsdienstige voorschriften (blasfemie,
heiligschennis) → religie
• Geweld tegen personen met hoge status
• Misdrijven die gemeenschap bedreigen
De middeleeuwen
Germaanse Tijd
• 4e tot 8e eeuw n.C.
• Geen georganiseerde staatsstructuur en geen uniform recht
• Vorsten en volksraden regeerde zonder bovenliggend bestuur
• Maatschappelijke reactie: Bestraffing vanuit slachtoffer
2
