Nederlands 2 – semester 1
TAALKRACHTIG ONDERWIJS & TAALONTWIKKELEND LESGEVEN
1. Wat is taalkrachtig onderwijs?
Zie VB dia 5
Leefwereldkaart, in duo’s vertellen spreken
Herinnering schrijven schrijven
Teksten rond migratie en vluchten lezen
Vragenstellen die het tekstbegrip verdiepen begrijpend lezen
Integreren in lessen wiskunde
Welkomstbrochure maken spreken en schrijven
Leefwereldkaart aanvullen met informatie schrijven
,Zie leerplannen
Krachtig taalonderwijs taalkrachtig onderwijs
2. Hoe werken aan taalkrachtig onderwijs?
• Taal = de motor van leren
• Belang van thematisch werken: waarom? viertakt (herhaling is belangrijk! Bij thematisch
werken komt leerstof vaker terug in verschillende thema’s)
VB les ‘ontploffingen’
Wiskunde = vraagstuk hoe ver bom
MuVo = figuurlijke ontploffing binnen drama of dans
Godsdienst = leren over hoe mensen ook soms kunnen ontploffen
Taal = tekst over ontploffingen, bespreken met elkaar
W.O. = hoekenwerk over de verschillende soorten ontploffingen doorheen de geschiedenis
3. Wat is taalontwikkelend lesgeven?
Oefening
Deens proberen lezen
Wat maakte dat de 2e opdracht beter ging?
- Contextrijk taalaanbod: Denemarken, voorkennis van jezelf en medestudenten
- Interactiekansen: samen zoeken en betekenis geven
- Ondersteuning & feedback: bil = auto, afbeelding
Strategieën
Je hebt strategieën nodig om taal te ontwikkelen en te verrijken, als je deze toepast, geef je
taalontwikkelend les.
,Taalontwikkelend lesgeven = manier van lesgeven waarin elke docent of leerkracht (ook de niet-
taalleerkrachten) nadrukkelijk een rol speelt in het stimuleren en begeleiden van het proces van
taalontwikkeling van studenten, leerlingen of kleuters.
4. Taalgericht vakonderwijs of taalontwikkelend
lesgeven
Taalontwikkelend lesgeven wordt (door Hajer en Meestringa) benoemt als taakgericht vakonderwijs.
Taalgericht vakonderwijs = onderwijs waarin tegelijkertijd wordt gewerkt aan vak- en taaldoelen,
bijvoorbeeld aardrijkskunde en geschiedenis.
- Idee: taal leren en denken worden onlosmakelijk met elkaar verbonden.
- Verwerven van vakinhouden en ontwikkelen van vakspecifieke taalvaardigheid gaan dan ook
samen.
4.1 Drie pijlers van taalgericht vakonderwijs
1) Context
2) Interactie
3) Taalsteun
1) Context
Gebruikt de leerkracht illustraties of anekdotes?
Vraagt de leerkracht voorbeelden?
Context —> taalaanbod
Bied rijk taalaanbod
Modelleer
Sluit aan bij leefwereld
Maak verbindingen met de voorkennis
Expliciteer het doel van de les
Visualiseer abstracte concepten
Geef voorbeelden
Schooltaal
= begrippen die je niet in je alledaagse taal gebruikt.
Opgelet! Schooltas is iets anders dan vaktaal.
, DAT EN CAT
2) Interactie
Het meeste wordt geleerd door gedachten te wisselen, elkaar bevragen, elkaar info geven
Belangrijk om als leerkracht gevarieerde mogelijkheden tot interactie te creëren
Niet enkel leerkracht-leerling, maar ook leerling-leerling.
Interactie —> spreekkansen
— Kijk leerlingen aan en toon dat je luistert
— Zet leerlingen samen aan het denken
— Stel redeneertranten
— Wacht langer op een antwoord en bouw erop voort
— Vermijd dat telkens dezelfde leerlingen aan het woord komen
— Creeer een veilig klimaat
3) Taalsteun —> feedback
— Complimenteer goed geformuleerde antwoorden
— Moedig aan om te herformuleren of te verhelderen
— Corrigeer taaluitingen
— Herformuleer taaluitingen
TAALKRACHTIG ONDERWIJS & TAALONTWIKKELEND LESGEVEN
1. Wat is taalkrachtig onderwijs?
Zie VB dia 5
Leefwereldkaart, in duo’s vertellen spreken
Herinnering schrijven schrijven
Teksten rond migratie en vluchten lezen
Vragenstellen die het tekstbegrip verdiepen begrijpend lezen
Integreren in lessen wiskunde
Welkomstbrochure maken spreken en schrijven
Leefwereldkaart aanvullen met informatie schrijven
,Zie leerplannen
Krachtig taalonderwijs taalkrachtig onderwijs
2. Hoe werken aan taalkrachtig onderwijs?
• Taal = de motor van leren
• Belang van thematisch werken: waarom? viertakt (herhaling is belangrijk! Bij thematisch
werken komt leerstof vaker terug in verschillende thema’s)
VB les ‘ontploffingen’
Wiskunde = vraagstuk hoe ver bom
MuVo = figuurlijke ontploffing binnen drama of dans
Godsdienst = leren over hoe mensen ook soms kunnen ontploffen
Taal = tekst over ontploffingen, bespreken met elkaar
W.O. = hoekenwerk over de verschillende soorten ontploffingen doorheen de geschiedenis
3. Wat is taalontwikkelend lesgeven?
Oefening
Deens proberen lezen
Wat maakte dat de 2e opdracht beter ging?
- Contextrijk taalaanbod: Denemarken, voorkennis van jezelf en medestudenten
- Interactiekansen: samen zoeken en betekenis geven
- Ondersteuning & feedback: bil = auto, afbeelding
Strategieën
Je hebt strategieën nodig om taal te ontwikkelen en te verrijken, als je deze toepast, geef je
taalontwikkelend les.
,Taalontwikkelend lesgeven = manier van lesgeven waarin elke docent of leerkracht (ook de niet-
taalleerkrachten) nadrukkelijk een rol speelt in het stimuleren en begeleiden van het proces van
taalontwikkeling van studenten, leerlingen of kleuters.
4. Taalgericht vakonderwijs of taalontwikkelend
lesgeven
Taalontwikkelend lesgeven wordt (door Hajer en Meestringa) benoemt als taakgericht vakonderwijs.
Taalgericht vakonderwijs = onderwijs waarin tegelijkertijd wordt gewerkt aan vak- en taaldoelen,
bijvoorbeeld aardrijkskunde en geschiedenis.
- Idee: taal leren en denken worden onlosmakelijk met elkaar verbonden.
- Verwerven van vakinhouden en ontwikkelen van vakspecifieke taalvaardigheid gaan dan ook
samen.
4.1 Drie pijlers van taalgericht vakonderwijs
1) Context
2) Interactie
3) Taalsteun
1) Context
Gebruikt de leerkracht illustraties of anekdotes?
Vraagt de leerkracht voorbeelden?
Context —> taalaanbod
Bied rijk taalaanbod
Modelleer
Sluit aan bij leefwereld
Maak verbindingen met de voorkennis
Expliciteer het doel van de les
Visualiseer abstracte concepten
Geef voorbeelden
Schooltaal
= begrippen die je niet in je alledaagse taal gebruikt.
Opgelet! Schooltas is iets anders dan vaktaal.
, DAT EN CAT
2) Interactie
Het meeste wordt geleerd door gedachten te wisselen, elkaar bevragen, elkaar info geven
Belangrijk om als leerkracht gevarieerde mogelijkheden tot interactie te creëren
Niet enkel leerkracht-leerling, maar ook leerling-leerling.
Interactie —> spreekkansen
— Kijk leerlingen aan en toon dat je luistert
— Zet leerlingen samen aan het denken
— Stel redeneertranten
— Wacht langer op een antwoord en bouw erop voort
— Vermijd dat telkens dezelfde leerlingen aan het woord komen
— Creeer een veilig klimaat
3) Taalsteun —> feedback
— Complimenteer goed geformuleerde antwoorden
— Moedig aan om te herformuleren of te verhelderen
— Corrigeer taaluitingen
— Herformuleer taaluitingen
