Hoofdstuk 2) Epitheel:
opdeling:
Cel Bestaat uit kern, cytoplasma, organellen
Cel opzich kan niets doen → moeten samenwerken om iets te bereiken
(vb: 1 spiercel kan geen arm doen bewegen → miljoenen spiercellen nodig)
Weefsel entiteit vn cellen met zelfde functie, vorm & werken samen
Wat zit er tss de cellen in een ∟ extracellulaire matrix = materiaal gelegen rond de cellen
weefsel? = acellulaire compartiment genoemd (tss cellen)
Dus een weefsel bestaat uit 2 compartimenten
∟ cellulaire compartiment (in cel) & acellulaire component
4 grote groepen van weefsels:
• Epitheel → nu bekijken
• Bind-& steunweefsel
• Spierweefsel
• Zenuwweefsel
Epithelen:
Wat weten over epitheel ih algemeen?
∟ bestaat uit aaneensluitende cellen + weinig extracellulaire matrix
∟ heeft onderzijde & bovenzijde → scheidt de ruimte/ lumen af vh weefsel
Verschil onderzijde & bovenzijde?
∟ epitheel is gepolariseerd (want onder- & bovenzijde hebben andere functie & zien niet zelfde uit )
∟Onderzijde rust op een acellulaire laag = basale membraan
Basale membraan
∟ laagje dat epitheel zal scheiden vh onderliggende bindweefsel
De epithelen
∟4 groepen:
• Bedekkend epitheel → belangrijkste groep/ functie
• Klierepitheel → 2de belangrijkste
• Myo-epitheel
• Neuro-epitheel
Bedekkend epitheel
1
,∟ laagje goed aansluitende cellen → zal onderliggende weefsel beschermen & zien dat er niet
zomaar dingen in terecht komen
∟bedekkende functie → zullen compartimenten bedekken
(vb: huid is àd buitenkant bedekt door laagje epitheel & dat zal alles wat eronder ligt beschermen)
∟alle hole structuren in lichaam zullen ook begrenzing hebben dmv epitheel
(vb: Spijsbuis, Urineleiders, Bloedvaten )
Lumen
∟ holten vh onderliggende weefsel
Klierepitheel
∟ Zweet, talg, speeksel → zijn allml opgebouwd uit epitheel cellen
Myo-epitheel
∟ (myosine) epitheel cellen die zich gn gedragen als spiercellen → ze kunnen ook contrageren &
hebben een functie die lijkt op functie vn een spiercel
Neuro-epitheel
∟ epitheel cellen die functie vn een zenuwcel gaan uitvoeren
∟ deze zijn in hun ontwikkeling zo danig gedifferentieerd & zullen dan andere functie hebben
genomen, dan normaal epitheel)
Figuur epitheel:
1) roze = epitheel
2) ruimte erboven = in dit geval mondholte
3) ruimte eronder = andere weefsels
→ epitheel vormt begrenzing tss de ruimte dat hij begrenst (mondholte) & de weefsels eronder
2
, 4) cellen met erin (bolletjes) hun kernen (blauw: haematoxyline)
5) basale membraan
waarom kunnen we de membranen niet goed zien?
∟ celmembraan is 8nm & LM heeft scheidend vermogen vn 250nm
∟ basale membraan +- 100nm -- > ook niet goed zichtbaar (wel aanwezig)
Bedekkend epitheel:
Naast holten bedekken hebben ze nog andere variaties (om hun te beschrijven)
1) aantal cellagen → hier zal dan hun functie vanaf hangen
2) vorm vd cellen
3) oppervlaktespecialisatie → aanwezig of niet
1.epitheel bestaat vnl uit cellen → aantal cellagen
• 1-lagig epitheel
• Pseudomeerlagige
• Meerlagig epitheel
1-lagig epitheel
∟ dun
∟uitwisselende functie → vindt op plaatsen waar vl uitgewisseld moet worden (voedingstoffen of
zuurstof)
(vb: wand vd bloedvaten --> zuurstof moet vanuit rode bloedcellen drgegeven worden via wand vh
bloedvat naar onze weefsels)
Meerlagig epitheel
∟ verschillende lagen cellen boven elkr → dik
∟ beschermende functie
(vb: mondholte -- > dik epitheel vr kauwen vn voedsel anders is epitheel direct kapot, huid)
2. Vorm vd cellen
∟ plat, cilindrische, kubisch
3. oppervlaktespecialisaties
∟epitheel kan àd bovenzijde (zijde nr uitwendige of inwendige holten toe) kunnen de epitheel cellen
speciale structuren hebben, die ook bel functie hebben
Bedekkend epitheel: Eénlagige epithelen
3
, 1-lagig epitheel
∟ zijn dikte → afh. vd vorm vdie epitheel cellen
∟ Allerdunste: 1-lagig plaveiselepitheel ( plaveien → platte structuren (zie figuur))
1) Basale membraan
2) Polygonale cel
3) Platte kernen
4) Beetje cytoplasma rond de kern
5) Holte waar (bloed) in voorkomt
Cellen in 1-lagig plaveiselepitheel
∟ lagen polygonale cellen = veelhoekige cellen
∟1 LAAG platte kernen id cel! → cellen zullen beetje uitpuilen ih lumen vd structuur die ze begrenzen
Typisch vb: onze bloedvaten
Wat zie je nu via LM?
∟ aaneensluiting van allml platte kernen met heel weinig cytoplasma
Figuur: bloedvat dat overlangs is doorgesneden
∟ id holte vh bloedvat zitten rode bloedcellen & wand zelf is begrensd door 1 laagje vn cellen met
hele platte kernen (donkere structuur in cellen zijn kernen )
Waarom zijn kernen blauw?
∟door al het DNA (zuur) erin kleuren ze met basische kleurstof → haematoxyline (blauw)
Belangrijkste functie vh 1-lagig plaveiselepitheel
4
opdeling:
Cel Bestaat uit kern, cytoplasma, organellen
Cel opzich kan niets doen → moeten samenwerken om iets te bereiken
(vb: 1 spiercel kan geen arm doen bewegen → miljoenen spiercellen nodig)
Weefsel entiteit vn cellen met zelfde functie, vorm & werken samen
Wat zit er tss de cellen in een ∟ extracellulaire matrix = materiaal gelegen rond de cellen
weefsel? = acellulaire compartiment genoemd (tss cellen)
Dus een weefsel bestaat uit 2 compartimenten
∟ cellulaire compartiment (in cel) & acellulaire component
4 grote groepen van weefsels:
• Epitheel → nu bekijken
• Bind-& steunweefsel
• Spierweefsel
• Zenuwweefsel
Epithelen:
Wat weten over epitheel ih algemeen?
∟ bestaat uit aaneensluitende cellen + weinig extracellulaire matrix
∟ heeft onderzijde & bovenzijde → scheidt de ruimte/ lumen af vh weefsel
Verschil onderzijde & bovenzijde?
∟ epitheel is gepolariseerd (want onder- & bovenzijde hebben andere functie & zien niet zelfde uit )
∟Onderzijde rust op een acellulaire laag = basale membraan
Basale membraan
∟ laagje dat epitheel zal scheiden vh onderliggende bindweefsel
De epithelen
∟4 groepen:
• Bedekkend epitheel → belangrijkste groep/ functie
• Klierepitheel → 2de belangrijkste
• Myo-epitheel
• Neuro-epitheel
Bedekkend epitheel
1
,∟ laagje goed aansluitende cellen → zal onderliggende weefsel beschermen & zien dat er niet
zomaar dingen in terecht komen
∟bedekkende functie → zullen compartimenten bedekken
(vb: huid is àd buitenkant bedekt door laagje epitheel & dat zal alles wat eronder ligt beschermen)
∟alle hole structuren in lichaam zullen ook begrenzing hebben dmv epitheel
(vb: Spijsbuis, Urineleiders, Bloedvaten )
Lumen
∟ holten vh onderliggende weefsel
Klierepitheel
∟ Zweet, talg, speeksel → zijn allml opgebouwd uit epitheel cellen
Myo-epitheel
∟ (myosine) epitheel cellen die zich gn gedragen als spiercellen → ze kunnen ook contrageren &
hebben een functie die lijkt op functie vn een spiercel
Neuro-epitheel
∟ epitheel cellen die functie vn een zenuwcel gaan uitvoeren
∟ deze zijn in hun ontwikkeling zo danig gedifferentieerd & zullen dan andere functie hebben
genomen, dan normaal epitheel)
Figuur epitheel:
1) roze = epitheel
2) ruimte erboven = in dit geval mondholte
3) ruimte eronder = andere weefsels
→ epitheel vormt begrenzing tss de ruimte dat hij begrenst (mondholte) & de weefsels eronder
2
, 4) cellen met erin (bolletjes) hun kernen (blauw: haematoxyline)
5) basale membraan
waarom kunnen we de membranen niet goed zien?
∟ celmembraan is 8nm & LM heeft scheidend vermogen vn 250nm
∟ basale membraan +- 100nm -- > ook niet goed zichtbaar (wel aanwezig)
Bedekkend epitheel:
Naast holten bedekken hebben ze nog andere variaties (om hun te beschrijven)
1) aantal cellagen → hier zal dan hun functie vanaf hangen
2) vorm vd cellen
3) oppervlaktespecialisatie → aanwezig of niet
1.epitheel bestaat vnl uit cellen → aantal cellagen
• 1-lagig epitheel
• Pseudomeerlagige
• Meerlagig epitheel
1-lagig epitheel
∟ dun
∟uitwisselende functie → vindt op plaatsen waar vl uitgewisseld moet worden (voedingstoffen of
zuurstof)
(vb: wand vd bloedvaten --> zuurstof moet vanuit rode bloedcellen drgegeven worden via wand vh
bloedvat naar onze weefsels)
Meerlagig epitheel
∟ verschillende lagen cellen boven elkr → dik
∟ beschermende functie
(vb: mondholte -- > dik epitheel vr kauwen vn voedsel anders is epitheel direct kapot, huid)
2. Vorm vd cellen
∟ plat, cilindrische, kubisch
3. oppervlaktespecialisaties
∟epitheel kan àd bovenzijde (zijde nr uitwendige of inwendige holten toe) kunnen de epitheel cellen
speciale structuren hebben, die ook bel functie hebben
Bedekkend epitheel: Eénlagige epithelen
3
, 1-lagig epitheel
∟ zijn dikte → afh. vd vorm vdie epitheel cellen
∟ Allerdunste: 1-lagig plaveiselepitheel ( plaveien → platte structuren (zie figuur))
1) Basale membraan
2) Polygonale cel
3) Platte kernen
4) Beetje cytoplasma rond de kern
5) Holte waar (bloed) in voorkomt
Cellen in 1-lagig plaveiselepitheel
∟ lagen polygonale cellen = veelhoekige cellen
∟1 LAAG platte kernen id cel! → cellen zullen beetje uitpuilen ih lumen vd structuur die ze begrenzen
Typisch vb: onze bloedvaten
Wat zie je nu via LM?
∟ aaneensluiting van allml platte kernen met heel weinig cytoplasma
Figuur: bloedvat dat overlangs is doorgesneden
∟ id holte vh bloedvat zitten rode bloedcellen & wand zelf is begrensd door 1 laagje vn cellen met
hele platte kernen (donkere structuur in cellen zijn kernen )
Waarom zijn kernen blauw?
∟door al het DNA (zuur) erin kleuren ze met basische kleurstof → haematoxyline (blauw)
Belangrijkste functie vh 1-lagig plaveiselepitheel
4
