Europees recht
Inhoudsopgave
INLEIDING: DE SPECIFITEIT VAN HET EU-RECHT (‘EEN EIGEN EN AUTONOME
RECHTSORDE’)............................................................................................... 4
ALGEMENE KENNIS.......................................................................................................... 4
DE SPECIFICITEIT VAN HET EU-RECHT: EEN EIGEN EN AUTONOME RECHTSORDE (NA LISSABON)......8
Inleidende beschouwing......................................................................................... 9
Een rechtsorde eigen aan de EU..........................................................................12
Wat is Europese Unie?.................................................................................................... 12
De EU bezit rechtspersoonlijkheid.................................................................................. 13
EU-verdrag..................................................................................................................... 17
Volkenrechtelijke verdragen................................................................................21
Specificiteit van het EU-recht/3 kenmerken van de nieuwe EU-rechtsorde..........21
Het beginsel van de directe werking: 1ste kenmerk.........................................................22
Het beginsel van de voorrang: 2de kenmerk...................................................................22
Teleologische of ‘purposive method’ van interpretatie van EU-recht: 3de kenmerk.........25
Wie en wanneer moet instaan voor de kenmerken........................................................26
Gevolgen van nieuwe EU-rechtsorde.............................................................................. 26
DEEL I: GRONDBEGINSELEN EN FUNCTIONEREN VAN DE UNIE,
RECHTSBESCHERMING EN DOORWERKING VAN UNIERECHT............................38
STRUCTUURKENMERKEN EN FUNCTIONEREN VAN DE EU........................................................38
BESLUITVORMING IN DE EUROPESE UNIE...........................................................................38
RECHTSBESCHERMING................................................................................................... 38
Inleiding............................................................................................................... 38
Wat omvat het HvJEU?................................................................................................... 38
Samenstelling Hof van Justitie........................................................................................ 39
Samenstelling Gerecht................................................................................................... 41
Griffie (secretariaat)....................................................................................................... 41
Algemeen............................................................................................................. 41
Meerlagige rechtsbescherming...................................................................................... 41
Volledige rechtsbescherming......................................................................................... 44
Wie mag optreden voor het HvJEU?................................................................................ 49
Toegang tot het HvJEU – Gerecht................................................................................... 49
Rechtstreekse procedures....................................................................................50
Beroep wegens niet-nakoming door lidstaten................................................................50
Adviesbevoegdheid van het HvJEU (art 218, lid 11 VWEU).............................................66
Beroep tot nietigverklaring (art 263 VWEU)...................................................................67
Beroep wegens nalaten (art 265 VWEU)......................................................................... 75
Beroep tot schadevergoeding (art 268 VWEU juncto art 340 VWEU)..............................75
Onrechtstreekse procedures (art 267 VWEU).......................................................76
Wat is de PP (= prejudiciële procedure)?........................................................................ 76
Procedureverloop........................................................................................................... 77
Prejudiciële spoedprocedure: specifiek geval.................................................................78
Wie? nationaal rechterlijke instantie............................................................................. 78
Hoe? Formulering PV..................................................................................................... 79
Waarover? onderwerp PV.............................................................................................. 80
Wanneer?....................................................................................................................... 81
Gevolgen........................................................................................................................ 85
Prejudiciële vragen omtrent uiteenlopende onderwerpen..............................................86
Conclusie....................................................................................................................... 86
DOORWERKING VAN HET MATERIEEL EU-RECHT IN HET NATIONAAL RECHT...............................86
Doorwerking van EU-verdragsbepalingen............................................................87
Interpretatie van de criteria voor directe werking: volle werking....................................88
Grenzen aan de doorwerking van EU-verdragsbepalingen.............................................90
, Doorwerking van secundair EU-recht...................................................................91
Directe werking van verordeningen............................................................................... 92
Directe werking richtlijnen............................................................................................. 93
Directe werking besluiten............................................................................................... 99
Conclusie....................................................................................................................... 99
DEEL II: MATERIEEL RECHT.......................................................................99
INTERNE MARKT......................................................................................................... 100
Inleiding............................................................................................................. 100
Van ‘gemeenschappelijke markt’ tot ‘interne markt’.........................................101
Wat?............................................................................................................................. 101
Waarom ingevoerd gemeenschappelijke markt?..........................................................101
Wanneer interne markt? Europese eenheidsakte.........................................................105
De interne markt na het Verdrag van Lissabon..................................................106
Interne markt anno 2022+........................................................................................... 107
Contextuele factoren.................................................................................................... 107
Verdrag van Lissabon................................................................................................... 110
Belangrijke verdragsbepalingen.........................................................................114
Vrij verkeer van goederen..................................................................................114
Douane-unie................................................................................................................. 116
Verbod van kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking als
kwantitatieve beperkingen (niet-tarifaire handelsbelemmeringen)....................................119
Uitvoerbeperkingen: art 35 VWEU................................................................................ 129
Acties van particulieren................................................................................................ 129
Intellectuele eigendomsrechten................................................................................... 130
Harmonisatiemaatregelen..................................................................................140
Bepalingen................................................................................................................... 140
De ‘nieuwe’ aanpak van harmonisatie.......................................................................... 141
Horizontale interne markt richtlijnen............................................................................ 146
Nieuw: EU ‘fist/only’ regulering.................................................................................... 154
Vrij verkeer van personen en diensten...............................................................158
Overzicht evolutie vrij verkeer van personen in verdragen..........................................158
Burgerschap van de Unie............................................................................................. 159
Recht op vrij verkeer – quid grenscontroles..................................................................161
Vrij verkeer van werknemers (art 45-48 VWEU)...........................................................164
Recht van vestiging en vrij verkeer van diensten -zelfstandigen..................................168
Digitaleplatformeconomie: nieuwe vraagstukken.........................................................185
Niet-economisch actieve EU-burgers en hun familieleden............................................187
Vrij verkeer van kapitaal....................................................................................197
Algemeen..................................................................................................................... 197
Draagwijdte.................................................................................................................. 197
Inhoud.......................................................................................................................... 198
De kapitaalmarktunie (KMU – 2019)............................................................................. 199
De Eurozone................................................................................................................. 200
De Europese Economische en Monetaire Unie (EMU)...................................................200
Impact van de financiële crisis..................................................................................... 201
De Europese Bankenunie............................................................................................. 202
Impact van Covid-19 crisis?.......................................................................................... 203
MEDEDINGING........................................................................................................... 204
Inleiding............................................................................................................. 204
2 afdelingen................................................................................................................. 204
Waarom mededingingsregels?..................................................................................... 204
Welke mededinging?.................................................................................................... 205
Quid EU verdrag?......................................................................................................... 207
Decentralisatie mededingingsrecht.............................................................................. 208
Regels voor ondernemingen..............................................................................209
Gezamenlijke begrippen art 101-102 VWEU.................................................................209
Art 101 VWEU.............................................................................................................. 216
Art 102 VWEU: MISBRUIK VAN MACHTSPOSITIE............................................................222
Concentratiecontrole (verordening 139/2004)..............................................................235
EU-regels inzake staatssteun.............................................................................241
Staatssteun: definitie................................................................................................... 241
Toegelaten steun......................................................................................................... 243
Voorbeelden................................................................................................................. 244
,Controle....................................................................................................................... 244
Terugvordering illegale steun....................................................................................... 246
Staatssteun: voorbeeld................................................................................................ 247
, Inleiding: de specifiteit van het EU-recht (‘een eigen en autonome
rechtsorde’)
Algemene kennis
- 446 miljoen mensen – 27 landen
- EU belangrijk in het kader van de globalisering en haar invloed op
Belgische wetgeving
Inhoudsopgave
INLEIDING: DE SPECIFITEIT VAN HET EU-RECHT (‘EEN EIGEN EN AUTONOME
RECHTSORDE’)............................................................................................... 4
ALGEMENE KENNIS.......................................................................................................... 4
DE SPECIFICITEIT VAN HET EU-RECHT: EEN EIGEN EN AUTONOME RECHTSORDE (NA LISSABON)......8
Inleidende beschouwing......................................................................................... 9
Een rechtsorde eigen aan de EU..........................................................................12
Wat is Europese Unie?.................................................................................................... 12
De EU bezit rechtspersoonlijkheid.................................................................................. 13
EU-verdrag..................................................................................................................... 17
Volkenrechtelijke verdragen................................................................................21
Specificiteit van het EU-recht/3 kenmerken van de nieuwe EU-rechtsorde..........21
Het beginsel van de directe werking: 1ste kenmerk.........................................................22
Het beginsel van de voorrang: 2de kenmerk...................................................................22
Teleologische of ‘purposive method’ van interpretatie van EU-recht: 3de kenmerk.........25
Wie en wanneer moet instaan voor de kenmerken........................................................26
Gevolgen van nieuwe EU-rechtsorde.............................................................................. 26
DEEL I: GRONDBEGINSELEN EN FUNCTIONEREN VAN DE UNIE,
RECHTSBESCHERMING EN DOORWERKING VAN UNIERECHT............................38
STRUCTUURKENMERKEN EN FUNCTIONEREN VAN DE EU........................................................38
BESLUITVORMING IN DE EUROPESE UNIE...........................................................................38
RECHTSBESCHERMING................................................................................................... 38
Inleiding............................................................................................................... 38
Wat omvat het HvJEU?................................................................................................... 38
Samenstelling Hof van Justitie........................................................................................ 39
Samenstelling Gerecht................................................................................................... 41
Griffie (secretariaat)....................................................................................................... 41
Algemeen............................................................................................................. 41
Meerlagige rechtsbescherming...................................................................................... 41
Volledige rechtsbescherming......................................................................................... 44
Wie mag optreden voor het HvJEU?................................................................................ 49
Toegang tot het HvJEU – Gerecht................................................................................... 49
Rechtstreekse procedures....................................................................................50
Beroep wegens niet-nakoming door lidstaten................................................................50
Adviesbevoegdheid van het HvJEU (art 218, lid 11 VWEU).............................................66
Beroep tot nietigverklaring (art 263 VWEU)...................................................................67
Beroep wegens nalaten (art 265 VWEU)......................................................................... 75
Beroep tot schadevergoeding (art 268 VWEU juncto art 340 VWEU)..............................75
Onrechtstreekse procedures (art 267 VWEU).......................................................76
Wat is de PP (= prejudiciële procedure)?........................................................................ 76
Procedureverloop........................................................................................................... 77
Prejudiciële spoedprocedure: specifiek geval.................................................................78
Wie? nationaal rechterlijke instantie............................................................................. 78
Hoe? Formulering PV..................................................................................................... 79
Waarover? onderwerp PV.............................................................................................. 80
Wanneer?....................................................................................................................... 81
Gevolgen........................................................................................................................ 85
Prejudiciële vragen omtrent uiteenlopende onderwerpen..............................................86
Conclusie....................................................................................................................... 86
DOORWERKING VAN HET MATERIEEL EU-RECHT IN HET NATIONAAL RECHT...............................86
Doorwerking van EU-verdragsbepalingen............................................................87
Interpretatie van de criteria voor directe werking: volle werking....................................88
Grenzen aan de doorwerking van EU-verdragsbepalingen.............................................90
, Doorwerking van secundair EU-recht...................................................................91
Directe werking van verordeningen............................................................................... 92
Directe werking richtlijnen............................................................................................. 93
Directe werking besluiten............................................................................................... 99
Conclusie....................................................................................................................... 99
DEEL II: MATERIEEL RECHT.......................................................................99
INTERNE MARKT......................................................................................................... 100
Inleiding............................................................................................................. 100
Van ‘gemeenschappelijke markt’ tot ‘interne markt’.........................................101
Wat?............................................................................................................................. 101
Waarom ingevoerd gemeenschappelijke markt?..........................................................101
Wanneer interne markt? Europese eenheidsakte.........................................................105
De interne markt na het Verdrag van Lissabon..................................................106
Interne markt anno 2022+........................................................................................... 107
Contextuele factoren.................................................................................................... 107
Verdrag van Lissabon................................................................................................... 110
Belangrijke verdragsbepalingen.........................................................................114
Vrij verkeer van goederen..................................................................................114
Douane-unie................................................................................................................. 116
Verbod van kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking als
kwantitatieve beperkingen (niet-tarifaire handelsbelemmeringen)....................................119
Uitvoerbeperkingen: art 35 VWEU................................................................................ 129
Acties van particulieren................................................................................................ 129
Intellectuele eigendomsrechten................................................................................... 130
Harmonisatiemaatregelen..................................................................................140
Bepalingen................................................................................................................... 140
De ‘nieuwe’ aanpak van harmonisatie.......................................................................... 141
Horizontale interne markt richtlijnen............................................................................ 146
Nieuw: EU ‘fist/only’ regulering.................................................................................... 154
Vrij verkeer van personen en diensten...............................................................158
Overzicht evolutie vrij verkeer van personen in verdragen..........................................158
Burgerschap van de Unie............................................................................................. 159
Recht op vrij verkeer – quid grenscontroles..................................................................161
Vrij verkeer van werknemers (art 45-48 VWEU)...........................................................164
Recht van vestiging en vrij verkeer van diensten -zelfstandigen..................................168
Digitaleplatformeconomie: nieuwe vraagstukken.........................................................185
Niet-economisch actieve EU-burgers en hun familieleden............................................187
Vrij verkeer van kapitaal....................................................................................197
Algemeen..................................................................................................................... 197
Draagwijdte.................................................................................................................. 197
Inhoud.......................................................................................................................... 198
De kapitaalmarktunie (KMU – 2019)............................................................................. 199
De Eurozone................................................................................................................. 200
De Europese Economische en Monetaire Unie (EMU)...................................................200
Impact van de financiële crisis..................................................................................... 201
De Europese Bankenunie............................................................................................. 202
Impact van Covid-19 crisis?.......................................................................................... 203
MEDEDINGING........................................................................................................... 204
Inleiding............................................................................................................. 204
2 afdelingen................................................................................................................. 204
Waarom mededingingsregels?..................................................................................... 204
Welke mededinging?.................................................................................................... 205
Quid EU verdrag?......................................................................................................... 207
Decentralisatie mededingingsrecht.............................................................................. 208
Regels voor ondernemingen..............................................................................209
Gezamenlijke begrippen art 101-102 VWEU.................................................................209
Art 101 VWEU.............................................................................................................. 216
Art 102 VWEU: MISBRUIK VAN MACHTSPOSITIE............................................................222
Concentratiecontrole (verordening 139/2004)..............................................................235
EU-regels inzake staatssteun.............................................................................241
Staatssteun: definitie................................................................................................... 241
Toegelaten steun......................................................................................................... 243
Voorbeelden................................................................................................................. 244
,Controle....................................................................................................................... 244
Terugvordering illegale steun....................................................................................... 246
Staatssteun: voorbeeld................................................................................................ 247
, Inleiding: de specifiteit van het EU-recht (‘een eigen en autonome
rechtsorde’)
Algemene kennis
- 446 miljoen mensen – 27 landen
- EU belangrijk in het kader van de globalisering en haar invloed op
Belgische wetgeving
