1
SAMENVATTING DEEL
PSYCHOLOGIE 2026-27
Hoofdstuk 1 - Motivatie
Motivatie = vertegenwoordigt de psychologische processen die de aanzet,
richting, intensiteit én het in stand houden van menselijk gedrag
veroorzaken om een bepaald doel te bereiken
↳ motivatie is niet enige factor voor
performantie
↳ hangt ook af van ability en opportunity
Ability = individuele mogelijkheden bv.
leeftijd, skills,...
Opportunity = kansen bv. werkcondities
Motivatie verschilt per persoon, maar er
bestaat ook variatie in motivatie bij één
dezelfde persoon.
Context nodig om te snappen waarom mensen iets doen.
↳ visies/ theorieën kunnen niet los gezien worden van tijd waarin ze werden
geformuleerd
↳ zijn reflectie van de tijdgeest
↳ groeiende eco. en welvaart na grote recessie in VS (1930) leidde ertoe dat
werk in organisaties voor het eerst wetenschappelijk werd onderzocht
↳ Frederick Taylor: - arbeidsverdeling en specialisatie
- managers think, workers work
- productiviteit primordiaal
- geen rekening met mens, zijn gedrag en kracht van indiv.
motivatie
↳ negatief mensbeeld arbeiders nemen geen
initiatief, verantwoordelijkheid
↳ sterke controle en sturing noodzakelijk
=> routinisering leidt tot mindere kwaliteit, ontwaarding,
vervreemding
Kritiek in de X-Y-theorie van Douglas Mcgregor (1960)
,2
↳ “als het management de medewerkers ziet als lui, zonder zin
voor verantwoordelijkheid of initiatief, zullen ze zich ook zo
gedragen”
1940-1960: sociale conflicten
-> vraag naar meer aanvaardbare werkomstandigheden -> ontwikkeling
vakbonden, meer overleg -> start sociaal-economisch overleg
Na 2de wereldoorlog: humanisering van de arbeid
↳ Human Relation Movement = voor het eerst aandacht voor de behoeften en
de motivatie
van de werknemers
,3
Wat motiveert mensen? Behoeften
Hoe geraken mensen gemotiveerd? Processen
2 grote benaderingen rond motivatie:
1) Behoeftetheorieën
↳ verklaren mensen kan motiveren/ waarom mensen gemotiveerd zijn
↳ opgelet: motivatie is niet hetzelfde als tevredenheid
↳ gaan uit van interne krachten of drijfveren die een persoon aanzetten tot
een bepaald gedrag
↳ belang verschillende behoeften verschillen qua cultuur
↳ behoeften verschillen qua capaciteit, persoonlijkheid, persoonlijke waarden…
↳ aangeleerd en versterkt
door socialisatie
↳ = een proces waarbij een
individu de waarden,
normen en gewoontes
van een groep of
samenleving aanleert om
te kunnen functioneren
Werkwaarden bv. autonomie nastreven, inkomsten verwerven, impact op
maatschappij willen
Behoeftetheorie van Maslow
↳ 5 elementaire behoeftecategorieën, van lagere naar hogere behoeften
(hiërarchisch)
↳ bepaalde behoefte ontstaat slechts als aan de lagere behoeften voldaan is
↳ nauwelijks sprake van een wetenschappelijk te controleren onderbouw
↳ kritiek: té categorisch -> behoeften kunnen elkaar overlappen, kunnen
tegelijkertijd
aangemoedigd worden door meerdere behoeften
Behoefte tot zelfontplooiing
en zelfactualisatie
Erkenningsbehoeften:
externe erkenning + interne gevoel
Sociale behoeften
Behoefte aan veiligheid, zekerheid
, 4
en bescherming
Fysiologische behoeften:
basisbehoeften om in leven te
blijven
SAMENVATTING DEEL
PSYCHOLOGIE 2026-27
Hoofdstuk 1 - Motivatie
Motivatie = vertegenwoordigt de psychologische processen die de aanzet,
richting, intensiteit én het in stand houden van menselijk gedrag
veroorzaken om een bepaald doel te bereiken
↳ motivatie is niet enige factor voor
performantie
↳ hangt ook af van ability en opportunity
Ability = individuele mogelijkheden bv.
leeftijd, skills,...
Opportunity = kansen bv. werkcondities
Motivatie verschilt per persoon, maar er
bestaat ook variatie in motivatie bij één
dezelfde persoon.
Context nodig om te snappen waarom mensen iets doen.
↳ visies/ theorieën kunnen niet los gezien worden van tijd waarin ze werden
geformuleerd
↳ zijn reflectie van de tijdgeest
↳ groeiende eco. en welvaart na grote recessie in VS (1930) leidde ertoe dat
werk in organisaties voor het eerst wetenschappelijk werd onderzocht
↳ Frederick Taylor: - arbeidsverdeling en specialisatie
- managers think, workers work
- productiviteit primordiaal
- geen rekening met mens, zijn gedrag en kracht van indiv.
motivatie
↳ negatief mensbeeld arbeiders nemen geen
initiatief, verantwoordelijkheid
↳ sterke controle en sturing noodzakelijk
=> routinisering leidt tot mindere kwaliteit, ontwaarding,
vervreemding
Kritiek in de X-Y-theorie van Douglas Mcgregor (1960)
,2
↳ “als het management de medewerkers ziet als lui, zonder zin
voor verantwoordelijkheid of initiatief, zullen ze zich ook zo
gedragen”
1940-1960: sociale conflicten
-> vraag naar meer aanvaardbare werkomstandigheden -> ontwikkeling
vakbonden, meer overleg -> start sociaal-economisch overleg
Na 2de wereldoorlog: humanisering van de arbeid
↳ Human Relation Movement = voor het eerst aandacht voor de behoeften en
de motivatie
van de werknemers
,3
Wat motiveert mensen? Behoeften
Hoe geraken mensen gemotiveerd? Processen
2 grote benaderingen rond motivatie:
1) Behoeftetheorieën
↳ verklaren mensen kan motiveren/ waarom mensen gemotiveerd zijn
↳ opgelet: motivatie is niet hetzelfde als tevredenheid
↳ gaan uit van interne krachten of drijfveren die een persoon aanzetten tot
een bepaald gedrag
↳ belang verschillende behoeften verschillen qua cultuur
↳ behoeften verschillen qua capaciteit, persoonlijkheid, persoonlijke waarden…
↳ aangeleerd en versterkt
door socialisatie
↳ = een proces waarbij een
individu de waarden,
normen en gewoontes
van een groep of
samenleving aanleert om
te kunnen functioneren
Werkwaarden bv. autonomie nastreven, inkomsten verwerven, impact op
maatschappij willen
Behoeftetheorie van Maslow
↳ 5 elementaire behoeftecategorieën, van lagere naar hogere behoeften
(hiërarchisch)
↳ bepaalde behoefte ontstaat slechts als aan de lagere behoeften voldaan is
↳ nauwelijks sprake van een wetenschappelijk te controleren onderbouw
↳ kritiek: té categorisch -> behoeften kunnen elkaar overlappen, kunnen
tegelijkertijd
aangemoedigd worden door meerdere behoeften
Behoefte tot zelfontplooiing
en zelfactualisatie
Erkenningsbehoeften:
externe erkenning + interne gevoel
Sociale behoeften
Behoefte aan veiligheid, zekerheid
, 4
en bescherming
Fysiologische behoeften:
basisbehoeften om in leven te
blijven
