ECONOMISCH RECHT
Door Charlotte Wilmotte
Universiteit Antwerpen
Prof. Gert Straetmans, 2024-2025
1
,Inleiding
Meeste Belgische regels van consumentenbescherming = omzetting van Europese richtlijnen
Begripsbepaling economisch recht
Traditionele opvatting van handelsrecht
“de rechtsregels die de verhoudingen tussen de handelaars (m.i.v industriëlen & financiers) beheersen”.
→ in die betekenis w het tegengesteld aan:
- burgerlijk recht: gemeen privaatrecht dat betrekkingen regelt tussen particulieren die geen
handelaar zijn/niet in die hoedanigheid optreden
&
- economisch recht: deel vh publiekrecht dat betrekkingen regelt tussen overheid & bedrijfsleven
MAAR markteconomie stelt ‘ondernemingsgewijze productie & distributie’ centraal
→ onderneming = spil markteconomie & w gaandeweg kern voor hergroepering van regels van
diverse signatuur zodat economisch recht in ruime zin groeit, dat alle regels omvat van
publiekrecht & privaatrecht die de ondernemingsactiviteit betreffen
douane-unie: art. 28 & 30-23 VWEU: er w geen in & uitvoerheffingen gegeven op goederen
tussen de lidstaten -> wat er WEL is: een gemeenschappelijk douanetarief op goederen die
van buiten de unie komen
interne markt -> wat voegt de interne markt toe aan de douane-unie? -> art. 26 VWEU: het
is een ruimte zonder binnengrenzen, dit omvat: vrij verkeer van goederen, personen,
diensten & kapitaal
onderneming = de spil -> dus: klassieke definitie dat enkel overheid betreft schiet te kort
(privaat & publiek recht)
Economisch recht in ruime zin rust op 2 pijlers:
• ondernemingsrecht (klassiek handelsrecht) = regels die inwerking op het statuut vd onderneming &
instrumenten waarover zij beschikt om haar doelstellingen te bereiken
&
• marktrecht = rechtsregels die betrekking hebben op het marktgebeuren & op het handelen vd daarbij
betrokken hoofdspelers: ondernemingen, consumenten & overheid (welke concurrentie willen we &
welke grenzen zijn er?) (niet enkel OH & ondernemingen)
→ financieel R vormt net als vennootschapsrecht & fiscaal recht een makkelijk afsplitsbaar onderdeel van
economisch recht
Historisch overzicht vh handelsrecht
Evolutie van handelsrecht naar ondernemingsrecht
1. Codex Hamurabi
• gebied stemt nu overeen met Irak
• liet voor het eerste de regels optekenen
2. Romeins recht
• geen onderscheid tussen burgerlijk & handelsrecht
• als het ging over handel: ging men burgerlijk recht flexibel interpreteren
2
,3. Middeleeuwen
• periode eerste kruistochten (11-13de eeuw)
- handel kwam sterk op gang
- er kwamen nieuwe soorten geschillen & nieuwe soort problemen
• 16-17de eeuw
- = gouden eeuw voor Antwerpen, heel veel handel
- Romeins R was niet voldoende
- kanoniek R huldigde de leer vd juiste prijs & het verbod van interest op lening -> is niet aangepast
aan wat handelsrecht nodig heeft -> we kunnen het niet corporeren in het kerkelijk recht
- DUS dan kwam er een 1ste handelsrecht (subjectief gekoppeld aan wie handelaar is): gilden &
corporaties
1) beslissen wie toegang krijgt tot gilde
2) & als je dan toetreedt dan gaan wij ook uitspreken over geschillen (rechtsprekende functie)
4. Ordonnances Colbert
• 1673: commerce de terre (handel over het land) & 1681: code de la marine (zee)
• = administrator, regelt administratie van franse koning
• 1ste codexen (regels die samengevoegd worden in ordonnancen)
5. Franse revolutie
• gelijkheid & vrijheid staat haaks op coporaties (gilden) (zij beslisten wie mocht intreden)
• Wet chapelier: schrapt alle priviliges die ten tijde van de gildes bestonden (& Decreet d’Allarde)
m.a.w.: opeens geen subjectief handelsrecht meer & de rechtsprekende instanties vallen ook wel
• Decreet d’Allarde (1791): het staat iedereen vrij de job uit te oefenen die men verkiest -> VW: dat je de
dwingende regels hierbij naleeft
• MAAR probleem: handel blijft bestaan, er blijven geschillen ontstaan -> er moet iets komen waarmee
we handelsgeschillen kunnen oplossen
6. Ordonnances van Colbert als basis voor Wetboek koophandel 1807 (inwerkingstreding 1808 in België)
• ook al is iedereen gelijk, er is wel een RB v koophandel nodig voor de specifieke geschillen -> RB van
koophandel restrictief invullen
7. Vanaf 1 november 2018! -> afschaffing van koophandel + herziening RB Koophandel WER +
OndernemingsRB
Economisch recht vandaag de dag
Zie sv
Doelstellingen vh Europees consumentenrecht
Verdrag van Rome -> oprichting EEG
→ consumentenbeleid kreeg vrij vroeg aandacht
→ Special Message to the Congress on Protection the Consumer Interest (John F. Kennedy) = belangrijke
inspiratiebron
+ Dassonville-arrest -> basis: bescherming vd consument tegen valse benamingen van oorsprong ->
bescherming tegen misleiding
3
, Special Message to the Congress on Protection the Consumer Interes + Dassonville-arrest = basis vd
Resolutie vd Raad van 14 april 1975 -> 1ste actieprogramma
→ 5 fundamentele rechten vd consument
- recht op bescherming van gezondheid & veiligheid
- recht op bescherming vd economische belangen
- recht op schadevergoeding/rechtsbescherming
- recht op voorlichting & vorming
- recht op vertegenwoordiging
Economische belangen vd consument -> o.m. bescherming vd kopers van goederen & diensten tegen
misleiding ongeacht het gebruikte communicatiemedium → Richtlijn misleidende reclame
→ keuze om misleidende reclame aan te pakken: lag voor de hand
→ want: in het licht vd doelstelling vd interne markt: consument w beschouwd als passieve beneficiaris
van een meer competitieve markt
→ tot midden jaren 80: w maatregelen genomen ter bescherming vd consument in domeinen
waarbij belangen van ondernemingen & consumenten samenliepen
Uniforme regeling van productaansprakelijkheid voor onveilige producten -> pakt verschillen tussen
nationale wetgevingen aan op dat gebied -> vrije verkeer van goederen
Gelijke concurrentieverhoudingen & dus voorkomen van concurrentievervalsingen -> automatisch:
voordelen voor afnemers (onder wie: de consumenten)
Kenmerkend aan ‘vroege’ Europese consumentenbescherming: bepalingen met het doel om info te
ontsluiten in de markt
Etiketteringsrichtlijn -> etikettering = de relevante informatiedrager voor de consument
→ van daaruit groeide overtuiging dat ook reclame zelf = belangrijke informatiebron voor consument ->
noodzaak om reclame te regelen
⇒ Europese consumenteninformatiemodel -> 2 fundamentele pijlers
- etikettering
- reclame
→ consument w benaderd als rationeel, welvaartmaximaliserend individu
→ om consument in de mogelijkheid brengne om met volle kennis van zaken een keuze te maken
tussen de ruime waaier van goederen & diensten
Essentiële bestanddelen van Europese consumentenbescherming
• voorkomen van misleiding in de markt
• informeren vd consument
Europese regels van consumentenrecht: dubbele doelstelling
• realisatie vd interne markt
• bescherming vd consument als zwakkere partij
4
Door Charlotte Wilmotte
Universiteit Antwerpen
Prof. Gert Straetmans, 2024-2025
1
,Inleiding
Meeste Belgische regels van consumentenbescherming = omzetting van Europese richtlijnen
Begripsbepaling economisch recht
Traditionele opvatting van handelsrecht
“de rechtsregels die de verhoudingen tussen de handelaars (m.i.v industriëlen & financiers) beheersen”.
→ in die betekenis w het tegengesteld aan:
- burgerlijk recht: gemeen privaatrecht dat betrekkingen regelt tussen particulieren die geen
handelaar zijn/niet in die hoedanigheid optreden
&
- economisch recht: deel vh publiekrecht dat betrekkingen regelt tussen overheid & bedrijfsleven
MAAR markteconomie stelt ‘ondernemingsgewijze productie & distributie’ centraal
→ onderneming = spil markteconomie & w gaandeweg kern voor hergroepering van regels van
diverse signatuur zodat economisch recht in ruime zin groeit, dat alle regels omvat van
publiekrecht & privaatrecht die de ondernemingsactiviteit betreffen
douane-unie: art. 28 & 30-23 VWEU: er w geen in & uitvoerheffingen gegeven op goederen
tussen de lidstaten -> wat er WEL is: een gemeenschappelijk douanetarief op goederen die
van buiten de unie komen
interne markt -> wat voegt de interne markt toe aan de douane-unie? -> art. 26 VWEU: het
is een ruimte zonder binnengrenzen, dit omvat: vrij verkeer van goederen, personen,
diensten & kapitaal
onderneming = de spil -> dus: klassieke definitie dat enkel overheid betreft schiet te kort
(privaat & publiek recht)
Economisch recht in ruime zin rust op 2 pijlers:
• ondernemingsrecht (klassiek handelsrecht) = regels die inwerking op het statuut vd onderneming &
instrumenten waarover zij beschikt om haar doelstellingen te bereiken
&
• marktrecht = rechtsregels die betrekking hebben op het marktgebeuren & op het handelen vd daarbij
betrokken hoofdspelers: ondernemingen, consumenten & overheid (welke concurrentie willen we &
welke grenzen zijn er?) (niet enkel OH & ondernemingen)
→ financieel R vormt net als vennootschapsrecht & fiscaal recht een makkelijk afsplitsbaar onderdeel van
economisch recht
Historisch overzicht vh handelsrecht
Evolutie van handelsrecht naar ondernemingsrecht
1. Codex Hamurabi
• gebied stemt nu overeen met Irak
• liet voor het eerste de regels optekenen
2. Romeins recht
• geen onderscheid tussen burgerlijk & handelsrecht
• als het ging over handel: ging men burgerlijk recht flexibel interpreteren
2
,3. Middeleeuwen
• periode eerste kruistochten (11-13de eeuw)
- handel kwam sterk op gang
- er kwamen nieuwe soorten geschillen & nieuwe soort problemen
• 16-17de eeuw
- = gouden eeuw voor Antwerpen, heel veel handel
- Romeins R was niet voldoende
- kanoniek R huldigde de leer vd juiste prijs & het verbod van interest op lening -> is niet aangepast
aan wat handelsrecht nodig heeft -> we kunnen het niet corporeren in het kerkelijk recht
- DUS dan kwam er een 1ste handelsrecht (subjectief gekoppeld aan wie handelaar is): gilden &
corporaties
1) beslissen wie toegang krijgt tot gilde
2) & als je dan toetreedt dan gaan wij ook uitspreken over geschillen (rechtsprekende functie)
4. Ordonnances Colbert
• 1673: commerce de terre (handel over het land) & 1681: code de la marine (zee)
• = administrator, regelt administratie van franse koning
• 1ste codexen (regels die samengevoegd worden in ordonnancen)
5. Franse revolutie
• gelijkheid & vrijheid staat haaks op coporaties (gilden) (zij beslisten wie mocht intreden)
• Wet chapelier: schrapt alle priviliges die ten tijde van de gildes bestonden (& Decreet d’Allarde)
m.a.w.: opeens geen subjectief handelsrecht meer & de rechtsprekende instanties vallen ook wel
• Decreet d’Allarde (1791): het staat iedereen vrij de job uit te oefenen die men verkiest -> VW: dat je de
dwingende regels hierbij naleeft
• MAAR probleem: handel blijft bestaan, er blijven geschillen ontstaan -> er moet iets komen waarmee
we handelsgeschillen kunnen oplossen
6. Ordonnances van Colbert als basis voor Wetboek koophandel 1807 (inwerkingstreding 1808 in België)
• ook al is iedereen gelijk, er is wel een RB v koophandel nodig voor de specifieke geschillen -> RB van
koophandel restrictief invullen
7. Vanaf 1 november 2018! -> afschaffing van koophandel + herziening RB Koophandel WER +
OndernemingsRB
Economisch recht vandaag de dag
Zie sv
Doelstellingen vh Europees consumentenrecht
Verdrag van Rome -> oprichting EEG
→ consumentenbeleid kreeg vrij vroeg aandacht
→ Special Message to the Congress on Protection the Consumer Interest (John F. Kennedy) = belangrijke
inspiratiebron
+ Dassonville-arrest -> basis: bescherming vd consument tegen valse benamingen van oorsprong ->
bescherming tegen misleiding
3
, Special Message to the Congress on Protection the Consumer Interes + Dassonville-arrest = basis vd
Resolutie vd Raad van 14 april 1975 -> 1ste actieprogramma
→ 5 fundamentele rechten vd consument
- recht op bescherming van gezondheid & veiligheid
- recht op bescherming vd economische belangen
- recht op schadevergoeding/rechtsbescherming
- recht op voorlichting & vorming
- recht op vertegenwoordiging
Economische belangen vd consument -> o.m. bescherming vd kopers van goederen & diensten tegen
misleiding ongeacht het gebruikte communicatiemedium → Richtlijn misleidende reclame
→ keuze om misleidende reclame aan te pakken: lag voor de hand
→ want: in het licht vd doelstelling vd interne markt: consument w beschouwd als passieve beneficiaris
van een meer competitieve markt
→ tot midden jaren 80: w maatregelen genomen ter bescherming vd consument in domeinen
waarbij belangen van ondernemingen & consumenten samenliepen
Uniforme regeling van productaansprakelijkheid voor onveilige producten -> pakt verschillen tussen
nationale wetgevingen aan op dat gebied -> vrije verkeer van goederen
Gelijke concurrentieverhoudingen & dus voorkomen van concurrentievervalsingen -> automatisch:
voordelen voor afnemers (onder wie: de consumenten)
Kenmerkend aan ‘vroege’ Europese consumentenbescherming: bepalingen met het doel om info te
ontsluiten in de markt
Etiketteringsrichtlijn -> etikettering = de relevante informatiedrager voor de consument
→ van daaruit groeide overtuiging dat ook reclame zelf = belangrijke informatiebron voor consument ->
noodzaak om reclame te regelen
⇒ Europese consumenteninformatiemodel -> 2 fundamentele pijlers
- etikettering
- reclame
→ consument w benaderd als rationeel, welvaartmaximaliserend individu
→ om consument in de mogelijkheid brengne om met volle kennis van zaken een keuze te maken
tussen de ruime waaier van goederen & diensten
Essentiële bestanddelen van Europese consumentenbescherming
• voorkomen van misleiding in de markt
• informeren vd consument
Europese regels van consumentenrecht: dubbele doelstelling
• realisatie vd interne markt
• bescherming vd consument als zwakkere partij
4
