FISCAAL RECHT
Door Charlotte Wilmotte
Universiteit Antwerpen
Prof. Sylvie De Raedt, 2024-2025
1
,1 Introductie tot het opleidingsonderdeel ................................................................................................. 10
1.1 Opzet van het opleidingsonderdeel fiscaal recht ............................................................................ 10
1.2 Overzicht vd colleges ....................................................................................................................... 10
1.3 Praktische afspraken ........................................................................................................................ 11
2 Introductie tot het fiscaal recht ............................................................................................................... 12
2.1 Plaats van het fiscaal recht tov andere rechtstakken ...................................................................... 12
2.2 Begrip belasting ............................................................................................................................... 13
2.3 Functies vd belasting........................................................................................................................ 14
2.4 Indeling belastingen ......................................................................................................................... 16
3 Fiscale bevoegdheidsverdeling ................................................................................................................ 17
3.1 Historisch overzicht.......................................................................................................................... 17
Sv voorgaande:..................................................................................................................................... 22
4 Bijzondere Financieringswet .................................................................................................................... 22
4.1 Financiering vd gemeenschappen ................................................................................................... 22
4.2 Financiering van de gewesten ......................................................................................................... 23
4.2.1 Gewestelijke belastingen ......................................................................................................... 24
Welke federale belastingen zijn overgedragen aan de gewesten? ..................................................... 24
Welke bevoegdheden hebben de gewesten m.b.t. deze belastingen? .............................................. 25
Verdeling van die federale belastingen tussen de gewesten .............................................................. 26
Wie int deze belastingen? .................................................................................................................... 26
4.2.2 Fiscale autonomie inzake de personenbelasting ..................................................................... 27
4.2.3 Toegewezen gedeelten vd opbrengst van (federale) belastingen & heffingen ...................... 29
4.3 Overzicht .......................................................................................................................................... 30
5 Autonome fiscale bevoegdheid vd gewesten .......................................................................................... 30
5.1 “de wet kan uitz bepalen waarvan de noodzakelijkheid blijkt” (art. 170, §2 GW) ......................... 31
5.2 Begrenzingen uit de Bijzondere Financieringswet .......................................................................... 32
5.3 Vlaamse belastingen ........................................................................................................................ 33
5.4 Ontvangsten Vlaamse overheid ....................................................................................................... 33
6 Autonome fiscale bevoegdheid vd lokale overheden ............................................................................. 33
6.1 Provinciebelastingen ........................................................................................................................ 33
6.2 Gemeentebelastingen...................................................................................................................... 34
6.3 Andere grenzen aan lokale belastingen........................................................................................... 34
7 Algemene beginselen die het fiscaal recht beheersen ............................................................................ 35
7.1 Wat zijn beginselen van fiscaal recht? ............................................................................................. 35
7.2 Belastingsoevereiniteit van staten .................................................................................................. 35
7.3 Fiscale beginselen met grondwettelijke waarde ............................................................................. 36
7.3.1 Fiscaal legaliteitsbeginsel ......................................................................................................... 36
7.3.2 Fiscaal eenjarigheidsbeginsel................................................................................................... 38
2
, 7.3.3 Fiscaal gelijkheidsbeginsel ....................................................................................................... 38
7.4 Beginselen van administratief recht, relevant voor het fiscaal recht.............................................. 39
7.4.1 Administratief legaliteitsbeginsel (art. 105 GW) ..................................................................... 39
7.4.2 Motiveringsverplichting ........................................................................................................... 40
7.4.3 Rechtszekerheidsbeginsel ........................................................................................................ 40
Als algemeen Beginsel van Behoorlijk Bestuur -> richt zich tot de UM .............................................. 40
Als beginsel van behoorlijke wetgeving -> richt zich tot de WM ........................................................ 40
7.4.4 Vertrouwensbeginsel ............................................................................................................... 41
7.5 Fundamentele rechten .................................................................................................................... 41
7.5.1 Bronnen.................................................................................................................................... 41
7.5.2 Recht op privéleven ................................................................................................................. 42
7.5.3 Recht op gelijkheid & non-discriminatie.................................................................................. 43
8 Personenbelasting ................................................................................................................................... 44
8.1 Wie is onderworpen aan de personenbelasting? ............................................................................ 44
8.1.1 Uitgangspunt 1: De rijksinwoners zijn onderworpen aan de personenbelasting (art. 3 WIB) 44
Wat begrijpen we onder “Rijksinwoner”? ........................................................................................... 45
8.1.2 Uitgangspunt 2: Rijksinwoners zijn aan de personenbelasting onderworpen o.g.v. al hun in
dit Wetboek als belastbaar vermelde inkomsten, zelfs indien sommige daarvan in het buitenland zijn
behaald / verkregen (art. 5 WIB) ............................................................................................................. 46
Zijsprong : dubbele belasting ............................................................................................................... 46
8.2 Wat & hoe? Uitgangspunten bij het bepalen vd belastbare grondslag & de wijze van belastheffing
48
8.2.1 Wat is de belastbare grondslag?.............................................................................................. 48
Uitgangspunten.................................................................................................................................... 48
8.2.2 Hoe wordt deze belastbare grondslag belast? ........................................................................ 50
8.3 Onroerende inkomsten .................................................................................................................... 50
8.3.1 Wie is de personenbelasting op het onroerend inkomen verschuldigd? ................................ 50
8.3.2 Hoe wordt de personenbelasting op het onroerend inkomen geheven? ............................... 50
Onroerende voorheffing ...................................................................................................................... 50
Gewestelijke belasting ..................................................................................................................... 51
Voor het Vlaams Gewest (zie Vlaamse Codex Fiscaliteit): 3,97% x (federaal) kadastraal inkomen 52
Hoe w de personenbelasting op het onroerend inkomen geheven? .............................................. 53
8.3.3 Wat is het belastbaar onroerend inkomen? ............................................................................ 53
Niet verhuurd ....................................................................................................................................... 53
Verhuurd .............................................................................................................................................. 53
8.3.4 Zijn er vrijstellingen? ................................................................................................................ 54
8.3.5 Vaststelling netto-inkomen...................................................................................................... 54
Zijsprong: quid gebruik beroepsdoeleinden door huurder ondanks verbod in huurcontract? .......... 56
8.4 Onroerende inkomsten versus onroerende meerwaarden ............................................................ 57
3
, 8.4.1 Meerwaarden uit onroerend goed belastbaar als divers inkomen ......................................... 57
8.5 Onroerende inkomsten w beroepsinkomsten................................................................................. 58
8.6 Onroerende inkomsten uit het buitenland...................................................................................... 58
8.7 Roerende inkomsten ........................................................................................................................ 59
8.7.1 Wie is belast? ........................................................................................................................... 61
8.7.2 Bevrijdend karakter vd roerende voorheffing ......................................................................... 61
8.7.3 Welke inkomsten zijn belast als roerende inkomsten? ........................................................... 62
Dividenden (art. 18) ............................................................................................................................. 63
Terugbetalingen van kapitaal/uitgiftepremies ................................................................................ 63
Andere categorieën ......................................................................................................................... 65
Vrijstelling ........................................................................................................................................ 65
Tarief ................................................................................................................................................ 66
Buitenlandse oorsprong................................................................................................................... 67
Interesten (art. 19 WIB) ....................................................................................................................... 69
Inkomsten van verhuring van roerende goederen .............................................................................. 69
Inkomsten van lijfrenten & tijdelijke renten ....................................................................................... 70
Auteursrechten .................................................................................................................................... 70
8.8 Beroepsinkomsten ........................................................................................................................... 73
8.8.1 Algemeen ................................................................................................................................. 73
8.8.2 Winst ........................................................................................................................................ 74
8.8.3 Abnormale of goedgunstige voordelen (art. 26 WIB) ............................................................. 76
8.8.4 Beroepskosten ......................................................................................................................... 77
Algemene VW’en van aftrekbaarheid beroepskosten (art. 49 WIB) ................................................... 78
Kosten uit waardering .......................................................................................................................... 78
Afschrijvingen (art. 52, 6° & 61 WIB) ............................................................................................... 78
Diverse bedrijfskosten ......................................................................................................................... 79
Beroepskosten beperkt aftrekbaar ...................................................................................................... 79
Beroepskosten niet aftrekbaar ............................................................................................................ 79
8.8.5 Grensoverschrijdende context: dubbelbelastingverdragen .................................................... 80
8.8.6 De uitgangspunten in de context van beroepsinkomsten ....................................................... 83
Wat is de definitie van beroepsinkomen? ........................................................................................... 83
Wat is netto-beroepsinkomen (zie 4 subcategorieën) ........................................................................ 84
8.8.7 Stappenplan toegepast op de beroepsinkomsten................................................................... 84
8.8.8 Baten ........................................................................................................................................ 85
Wie is de personenbelasting op de baten verschuldigd? .................................................................... 85
Hoe w de personenbelasting op baten geheven? ............................................................................... 86
Wat is het belastbaar inkomen? .......................................................................................................... 86
Vaststelling netto-baten ...................................................................................................................... 87
4
Door Charlotte Wilmotte
Universiteit Antwerpen
Prof. Sylvie De Raedt, 2024-2025
1
,1 Introductie tot het opleidingsonderdeel ................................................................................................. 10
1.1 Opzet van het opleidingsonderdeel fiscaal recht ............................................................................ 10
1.2 Overzicht vd colleges ....................................................................................................................... 10
1.3 Praktische afspraken ........................................................................................................................ 11
2 Introductie tot het fiscaal recht ............................................................................................................... 12
2.1 Plaats van het fiscaal recht tov andere rechtstakken ...................................................................... 12
2.2 Begrip belasting ............................................................................................................................... 13
2.3 Functies vd belasting........................................................................................................................ 14
2.4 Indeling belastingen ......................................................................................................................... 16
3 Fiscale bevoegdheidsverdeling ................................................................................................................ 17
3.1 Historisch overzicht.......................................................................................................................... 17
Sv voorgaande:..................................................................................................................................... 22
4 Bijzondere Financieringswet .................................................................................................................... 22
4.1 Financiering vd gemeenschappen ................................................................................................... 22
4.2 Financiering van de gewesten ......................................................................................................... 23
4.2.1 Gewestelijke belastingen ......................................................................................................... 24
Welke federale belastingen zijn overgedragen aan de gewesten? ..................................................... 24
Welke bevoegdheden hebben de gewesten m.b.t. deze belastingen? .............................................. 25
Verdeling van die federale belastingen tussen de gewesten .............................................................. 26
Wie int deze belastingen? .................................................................................................................... 26
4.2.2 Fiscale autonomie inzake de personenbelasting ..................................................................... 27
4.2.3 Toegewezen gedeelten vd opbrengst van (federale) belastingen & heffingen ...................... 29
4.3 Overzicht .......................................................................................................................................... 30
5 Autonome fiscale bevoegdheid vd gewesten .......................................................................................... 30
5.1 “de wet kan uitz bepalen waarvan de noodzakelijkheid blijkt” (art. 170, §2 GW) ......................... 31
5.2 Begrenzingen uit de Bijzondere Financieringswet .......................................................................... 32
5.3 Vlaamse belastingen ........................................................................................................................ 33
5.4 Ontvangsten Vlaamse overheid ....................................................................................................... 33
6 Autonome fiscale bevoegdheid vd lokale overheden ............................................................................. 33
6.1 Provinciebelastingen ........................................................................................................................ 33
6.2 Gemeentebelastingen...................................................................................................................... 34
6.3 Andere grenzen aan lokale belastingen........................................................................................... 34
7 Algemene beginselen die het fiscaal recht beheersen ............................................................................ 35
7.1 Wat zijn beginselen van fiscaal recht? ............................................................................................. 35
7.2 Belastingsoevereiniteit van staten .................................................................................................. 35
7.3 Fiscale beginselen met grondwettelijke waarde ............................................................................. 36
7.3.1 Fiscaal legaliteitsbeginsel ......................................................................................................... 36
7.3.2 Fiscaal eenjarigheidsbeginsel................................................................................................... 38
2
, 7.3.3 Fiscaal gelijkheidsbeginsel ....................................................................................................... 38
7.4 Beginselen van administratief recht, relevant voor het fiscaal recht.............................................. 39
7.4.1 Administratief legaliteitsbeginsel (art. 105 GW) ..................................................................... 39
7.4.2 Motiveringsverplichting ........................................................................................................... 40
7.4.3 Rechtszekerheidsbeginsel ........................................................................................................ 40
Als algemeen Beginsel van Behoorlijk Bestuur -> richt zich tot de UM .............................................. 40
Als beginsel van behoorlijke wetgeving -> richt zich tot de WM ........................................................ 40
7.4.4 Vertrouwensbeginsel ............................................................................................................... 41
7.5 Fundamentele rechten .................................................................................................................... 41
7.5.1 Bronnen.................................................................................................................................... 41
7.5.2 Recht op privéleven ................................................................................................................. 42
7.5.3 Recht op gelijkheid & non-discriminatie.................................................................................. 43
8 Personenbelasting ................................................................................................................................... 44
8.1 Wie is onderworpen aan de personenbelasting? ............................................................................ 44
8.1.1 Uitgangspunt 1: De rijksinwoners zijn onderworpen aan de personenbelasting (art. 3 WIB) 44
Wat begrijpen we onder “Rijksinwoner”? ........................................................................................... 45
8.1.2 Uitgangspunt 2: Rijksinwoners zijn aan de personenbelasting onderworpen o.g.v. al hun in
dit Wetboek als belastbaar vermelde inkomsten, zelfs indien sommige daarvan in het buitenland zijn
behaald / verkregen (art. 5 WIB) ............................................................................................................. 46
Zijsprong : dubbele belasting ............................................................................................................... 46
8.2 Wat & hoe? Uitgangspunten bij het bepalen vd belastbare grondslag & de wijze van belastheffing
48
8.2.1 Wat is de belastbare grondslag?.............................................................................................. 48
Uitgangspunten.................................................................................................................................... 48
8.2.2 Hoe wordt deze belastbare grondslag belast? ........................................................................ 50
8.3 Onroerende inkomsten .................................................................................................................... 50
8.3.1 Wie is de personenbelasting op het onroerend inkomen verschuldigd? ................................ 50
8.3.2 Hoe wordt de personenbelasting op het onroerend inkomen geheven? ............................... 50
Onroerende voorheffing ...................................................................................................................... 50
Gewestelijke belasting ..................................................................................................................... 51
Voor het Vlaams Gewest (zie Vlaamse Codex Fiscaliteit): 3,97% x (federaal) kadastraal inkomen 52
Hoe w de personenbelasting op het onroerend inkomen geheven? .............................................. 53
8.3.3 Wat is het belastbaar onroerend inkomen? ............................................................................ 53
Niet verhuurd ....................................................................................................................................... 53
Verhuurd .............................................................................................................................................. 53
8.3.4 Zijn er vrijstellingen? ................................................................................................................ 54
8.3.5 Vaststelling netto-inkomen...................................................................................................... 54
Zijsprong: quid gebruik beroepsdoeleinden door huurder ondanks verbod in huurcontract? .......... 56
8.4 Onroerende inkomsten versus onroerende meerwaarden ............................................................ 57
3
, 8.4.1 Meerwaarden uit onroerend goed belastbaar als divers inkomen ......................................... 57
8.5 Onroerende inkomsten w beroepsinkomsten................................................................................. 58
8.6 Onroerende inkomsten uit het buitenland...................................................................................... 58
8.7 Roerende inkomsten ........................................................................................................................ 59
8.7.1 Wie is belast? ........................................................................................................................... 61
8.7.2 Bevrijdend karakter vd roerende voorheffing ......................................................................... 61
8.7.3 Welke inkomsten zijn belast als roerende inkomsten? ........................................................... 62
Dividenden (art. 18) ............................................................................................................................. 63
Terugbetalingen van kapitaal/uitgiftepremies ................................................................................ 63
Andere categorieën ......................................................................................................................... 65
Vrijstelling ........................................................................................................................................ 65
Tarief ................................................................................................................................................ 66
Buitenlandse oorsprong................................................................................................................... 67
Interesten (art. 19 WIB) ....................................................................................................................... 69
Inkomsten van verhuring van roerende goederen .............................................................................. 69
Inkomsten van lijfrenten & tijdelijke renten ....................................................................................... 70
Auteursrechten .................................................................................................................................... 70
8.8 Beroepsinkomsten ........................................................................................................................... 73
8.8.1 Algemeen ................................................................................................................................. 73
8.8.2 Winst ........................................................................................................................................ 74
8.8.3 Abnormale of goedgunstige voordelen (art. 26 WIB) ............................................................. 76
8.8.4 Beroepskosten ......................................................................................................................... 77
Algemene VW’en van aftrekbaarheid beroepskosten (art. 49 WIB) ................................................... 78
Kosten uit waardering .......................................................................................................................... 78
Afschrijvingen (art. 52, 6° & 61 WIB) ............................................................................................... 78
Diverse bedrijfskosten ......................................................................................................................... 79
Beroepskosten beperkt aftrekbaar ...................................................................................................... 79
Beroepskosten niet aftrekbaar ............................................................................................................ 79
8.8.5 Grensoverschrijdende context: dubbelbelastingverdragen .................................................... 80
8.8.6 De uitgangspunten in de context van beroepsinkomsten ....................................................... 83
Wat is de definitie van beroepsinkomen? ........................................................................................... 83
Wat is netto-beroepsinkomen (zie 4 subcategorieën) ........................................................................ 84
8.8.7 Stappenplan toegepast op de beroepsinkomsten................................................................... 84
8.8.8 Baten ........................................................................................................................................ 85
Wie is de personenbelasting op de baten verschuldigd? .................................................................... 85
Hoe w de personenbelasting op baten geheven? ............................................................................... 86
Wat is het belastbaar inkomen? .......................................................................................................... 86
Vaststelling netto-baten ...................................................................................................................... 87
4
