Het bestuur: Basisbegrippen en centrale thema’s
Begrip en Trias politica Begrip van Montesquieu
evolutie van - Uitvoerende macht
het bestuur - Rechterlijke macht
- Wetgevende macht
Systeem van Checks and Balances (samenwerking)
Bestuur Organen en instellingen van de uitvoerende macht, maar
ook
- Lokale besturen vallen hieronder
- Bepaalde bestuurlijke handelingen hebben een
materieel wetgevende inhoud
- Sommige bestuurlijke rechtscolleges oefenen een
rechtsprekende functies dus zijn geen besturen
Het is dus geen monopolie van de uitvoerende macht
- Wetgevende macht kan ook tenuitvoerleggen
(wanneer ze personeel aanwerft dat de WM zal
bijstaan of overheidsopdrachten gunt)
- Rechterlijke macht kunnen ook bestuurlijke
maatregelen nemen (tuchtmaatregel opleggen aan
magistraat)
Bureaucratiemodel Vroeger
van Max Weber - Typische organisatievorm moderne staat
- Rationalisering en depersonalisering onderlinge
verhoudingen
- Primaat van politiek
- Principe: minister moet verantwoorden in parlement
Nieuwe Overheidsapparaat is steeds verder uitgebouwd, in meest
organisatievormen uiteenlopende aangelegenheden
- Administratie moderniseren naar beeld van private
ondernemerschap
- Overheid doet beroep op gespecialiseerde diensten +
instellingen met publiekrechtelijke vorm- gekenmerkt
door zekere autonomie t.a.v. centrale gezag
- Kerntakendebat en privatisering van overheidstaken
,Besturen in de Decentralisatie Centrale overheid kent bepaalde taken toe aan
gelaagde ondergeschikte lokale besturen
rechtsorde: - Eigen rechtspersoonlijkheid
decentralisatie - Minder verregaande vorm van toezicht: bestuurlijk
en federalisme - Niet volledig autonoom bij uitoefening van
bevoegdheden
Territoriale - Algemeen omschreven bevoegdheden
decentralisatie - Publiekrechtelijke lichamen, gesteund op politieke
vertegenwoordiging
Functionele - Specifiek omschreven bevoegdheden
decentralisatie - Organieke autonomie, niet gesteund op politieke
vertegenwoordiging
Federalisme Spreiding van bevoegdheden tss verschillende autonome
rechtsordes
Decentralisatie en federalisme zijn complementaire
staatsvormen
Gecentraliseerde - Soevereiniteit onverdeeld bij centrale overheid
eenheidsstaat - Interne en externe deconcentratie: geen RP en
hiërarchisch toezicht
Dubbele betekenis Gezagsstructuur: binnen een staat, met concentratie van de
van het begrip bevoegdheden bij 1 of meer centrale organen
centralisatie en Organisatiebeginsel: binnen 1 bestuurslaag van de
centrale overheid gedecentraliseerde staat
Evolutie naar meer verzelfstandiging op alle bestuursniveaus
Verhouding Regering - afhankelijk van informatie die ze verwerven via
regering- administraties
administratie - politieke verantwoordelijkheid tov parlement als er
iets fout gaat bij administraties
- controle houden op administratie
Administraties - grote, gespecialiseerde equipes-continuïteit + drukken
stempel op uitstippelen en uitvoeren beleid
- als de administraties een fout maken ministers
verantwoordelijk
- aangezien administraties invloed hebben op succes
beleid ministers houden ze zich bij zich
Controle op Politieke benoemingen van de president, de winnaar kon
administraties: hele administratie opnieuw benoemen
, Spoils system
Controle op Systeem van verdiensten. Als je benoemd wou worden,
administraties: moest je een gehele procedure volgen
Merit System
Controle op Politiek heeft er ook iets over te zeggen, in combinatie met
administraties: merit system met selectieprocedure; beschikken over de
Partijpolarisering nodige management skills
van de
administratie
Controle op Experten die dicht bij ministers staan, brug slaan tss
administraties: ministers en administratie; ze zijn aanspreekpunt voor
Ministeriële administratie
kabinetten
Administratieve Rekenplichtigheid
rekenplichtigheid - administratie is verplicht rekenschap af te leggen +
(accountability) kan verantwoordelijk gehouden worden als er iets
misloopt
rekenschap: openheid over zaken geven
(spreekrecht)
verantwoordelijkheid: dmv tuchtprocedures en
ombudsdiensten
Algemeen en Algemeen Fundamenten die bepalend zijn, ze vertrekken vanuit
bijzonder algemene vragen zoals wat is bestuur
bestuursrecht Bijzonder Verschillende beleidsterreinen en voorwerp van bijzondere
regelgeving, rechtspraak en onderzoek
Prerogatieven Doelgebonden Dienen van het algemeen belang
en bevoegdheden
verplichtingen Discretionair - er wordt aan het bestuur een beleidsruimte gehouden
van het bestuur - afstandelijke toetsing van de rechter, hoe ruimer de
beslissingsruimte, hoe marginaler
Gebonden - er wordt geen beleidsruimte gegeven aan het bestuur
- normale toetsing van de rechter
Bestuursrecht als - fundamentele ongelijkheid tss OH en burger,
uitzonderingsrecht verhouding tss burgers stoelt op gelijkheid, terwijl
particulier belang mbt overheid moet wijken voor
algemeen belang
- dus bestuursrecht is een uitzonderingsrecht
Bevoorrechte - bestuur oefent gezag uit en beschikt over
positie van het mogelijkheid om handelingen te stellen die
, bestuur rechtstoestand van bestuurde wijzigen zonder diens
toestemming dwz bestuurlijke rechtshandelingen
hebben bindende kracht.
- Bestuurlijke rechtshandeling vaak met verregaande
inmenging in private sfeer van betrokken burgers
- Rechtshandeling is op zichzelf uitvoerbaar, zonder
voorafgaande tussenkomst van rechter.
Verplichtingen van - Bijzondere procedures in acht nemen, bestuur is zo
het bestuur onderworpen aan wetten op openbare dienst +
beginselen van behoorlijk bestuur
- Bij nemen van bestuurlijke RH formele
motiveringsplicht
- Onderworpen aan interne en externe controles +
hiërarchisch of bestuurlijk toezicht van andere
besturen
- Openbaarheid in acht nemen; burgers hebben recht
op inzage.
Evolutie naar Representatieve Beperkte betrokkenheid van burger bij politiek
meer democratie
horizontale Participatieve Toegenomen betrokkenheid, maar moeilijk want hoe kan
verhouding democratie iedereen betrokken zijn?
tussen bestuur Meer inspraak en - Verhogen legitimiteit, transparantie en efficiëntie
en burger participatie - Representativiteit: hoe alle lagen van bevolking
betrekken?
- Civil society: welke maatschappelijke organisaties
betrekken?
Participatie wordt wel meer en meer belangrijk
- Geen algemeen rechtsbeginsel
- Geen juridische verplichtingen tenzij wetgever dat
voorschrijft
- Hoorplicht: OH moet u eerst horen
Legitimiteit van Rechterlijk toezicht op grondwettigheid van wetgeving in formele zin centraal
rechterlijk versus diffuus toetsingsstelsel
toezicht op de Rechterlijk toezicht op het bestuur strekt zich uit tot de toetsing aan hogere
overheid normen: hoven en rechtbanken en/of administratieve rechtscolleges
Vervagende Doorheen de tijd tal van criteria- afzonderlijk/gecombineerd trachten ze grens
grens publiek- tussen privaat en publiek af te lijnen- hoedanigheid betrokken personen, functie
privaat van rechtsregels + gehanteerde technieken
Begrip en Trias politica Begrip van Montesquieu
evolutie van - Uitvoerende macht
het bestuur - Rechterlijke macht
- Wetgevende macht
Systeem van Checks and Balances (samenwerking)
Bestuur Organen en instellingen van de uitvoerende macht, maar
ook
- Lokale besturen vallen hieronder
- Bepaalde bestuurlijke handelingen hebben een
materieel wetgevende inhoud
- Sommige bestuurlijke rechtscolleges oefenen een
rechtsprekende functies dus zijn geen besturen
Het is dus geen monopolie van de uitvoerende macht
- Wetgevende macht kan ook tenuitvoerleggen
(wanneer ze personeel aanwerft dat de WM zal
bijstaan of overheidsopdrachten gunt)
- Rechterlijke macht kunnen ook bestuurlijke
maatregelen nemen (tuchtmaatregel opleggen aan
magistraat)
Bureaucratiemodel Vroeger
van Max Weber - Typische organisatievorm moderne staat
- Rationalisering en depersonalisering onderlinge
verhoudingen
- Primaat van politiek
- Principe: minister moet verantwoorden in parlement
Nieuwe Overheidsapparaat is steeds verder uitgebouwd, in meest
organisatievormen uiteenlopende aangelegenheden
- Administratie moderniseren naar beeld van private
ondernemerschap
- Overheid doet beroep op gespecialiseerde diensten +
instellingen met publiekrechtelijke vorm- gekenmerkt
door zekere autonomie t.a.v. centrale gezag
- Kerntakendebat en privatisering van overheidstaken
,Besturen in de Decentralisatie Centrale overheid kent bepaalde taken toe aan
gelaagde ondergeschikte lokale besturen
rechtsorde: - Eigen rechtspersoonlijkheid
decentralisatie - Minder verregaande vorm van toezicht: bestuurlijk
en federalisme - Niet volledig autonoom bij uitoefening van
bevoegdheden
Territoriale - Algemeen omschreven bevoegdheden
decentralisatie - Publiekrechtelijke lichamen, gesteund op politieke
vertegenwoordiging
Functionele - Specifiek omschreven bevoegdheden
decentralisatie - Organieke autonomie, niet gesteund op politieke
vertegenwoordiging
Federalisme Spreiding van bevoegdheden tss verschillende autonome
rechtsordes
Decentralisatie en federalisme zijn complementaire
staatsvormen
Gecentraliseerde - Soevereiniteit onverdeeld bij centrale overheid
eenheidsstaat - Interne en externe deconcentratie: geen RP en
hiërarchisch toezicht
Dubbele betekenis Gezagsstructuur: binnen een staat, met concentratie van de
van het begrip bevoegdheden bij 1 of meer centrale organen
centralisatie en Organisatiebeginsel: binnen 1 bestuurslaag van de
centrale overheid gedecentraliseerde staat
Evolutie naar meer verzelfstandiging op alle bestuursniveaus
Verhouding Regering - afhankelijk van informatie die ze verwerven via
regering- administraties
administratie - politieke verantwoordelijkheid tov parlement als er
iets fout gaat bij administraties
- controle houden op administratie
Administraties - grote, gespecialiseerde equipes-continuïteit + drukken
stempel op uitstippelen en uitvoeren beleid
- als de administraties een fout maken ministers
verantwoordelijk
- aangezien administraties invloed hebben op succes
beleid ministers houden ze zich bij zich
Controle op Politieke benoemingen van de president, de winnaar kon
administraties: hele administratie opnieuw benoemen
, Spoils system
Controle op Systeem van verdiensten. Als je benoemd wou worden,
administraties: moest je een gehele procedure volgen
Merit System
Controle op Politiek heeft er ook iets over te zeggen, in combinatie met
administraties: merit system met selectieprocedure; beschikken over de
Partijpolarisering nodige management skills
van de
administratie
Controle op Experten die dicht bij ministers staan, brug slaan tss
administraties: ministers en administratie; ze zijn aanspreekpunt voor
Ministeriële administratie
kabinetten
Administratieve Rekenplichtigheid
rekenplichtigheid - administratie is verplicht rekenschap af te leggen +
(accountability) kan verantwoordelijk gehouden worden als er iets
misloopt
rekenschap: openheid over zaken geven
(spreekrecht)
verantwoordelijkheid: dmv tuchtprocedures en
ombudsdiensten
Algemeen en Algemeen Fundamenten die bepalend zijn, ze vertrekken vanuit
bijzonder algemene vragen zoals wat is bestuur
bestuursrecht Bijzonder Verschillende beleidsterreinen en voorwerp van bijzondere
regelgeving, rechtspraak en onderzoek
Prerogatieven Doelgebonden Dienen van het algemeen belang
en bevoegdheden
verplichtingen Discretionair - er wordt aan het bestuur een beleidsruimte gehouden
van het bestuur - afstandelijke toetsing van de rechter, hoe ruimer de
beslissingsruimte, hoe marginaler
Gebonden - er wordt geen beleidsruimte gegeven aan het bestuur
- normale toetsing van de rechter
Bestuursrecht als - fundamentele ongelijkheid tss OH en burger,
uitzonderingsrecht verhouding tss burgers stoelt op gelijkheid, terwijl
particulier belang mbt overheid moet wijken voor
algemeen belang
- dus bestuursrecht is een uitzonderingsrecht
Bevoorrechte - bestuur oefent gezag uit en beschikt over
positie van het mogelijkheid om handelingen te stellen die
, bestuur rechtstoestand van bestuurde wijzigen zonder diens
toestemming dwz bestuurlijke rechtshandelingen
hebben bindende kracht.
- Bestuurlijke rechtshandeling vaak met verregaande
inmenging in private sfeer van betrokken burgers
- Rechtshandeling is op zichzelf uitvoerbaar, zonder
voorafgaande tussenkomst van rechter.
Verplichtingen van - Bijzondere procedures in acht nemen, bestuur is zo
het bestuur onderworpen aan wetten op openbare dienst +
beginselen van behoorlijk bestuur
- Bij nemen van bestuurlijke RH formele
motiveringsplicht
- Onderworpen aan interne en externe controles +
hiërarchisch of bestuurlijk toezicht van andere
besturen
- Openbaarheid in acht nemen; burgers hebben recht
op inzage.
Evolutie naar Representatieve Beperkte betrokkenheid van burger bij politiek
meer democratie
horizontale Participatieve Toegenomen betrokkenheid, maar moeilijk want hoe kan
verhouding democratie iedereen betrokken zijn?
tussen bestuur Meer inspraak en - Verhogen legitimiteit, transparantie en efficiëntie
en burger participatie - Representativiteit: hoe alle lagen van bevolking
betrekken?
- Civil society: welke maatschappelijke organisaties
betrekken?
Participatie wordt wel meer en meer belangrijk
- Geen algemeen rechtsbeginsel
- Geen juridische verplichtingen tenzij wetgever dat
voorschrijft
- Hoorplicht: OH moet u eerst horen
Legitimiteit van Rechterlijk toezicht op grondwettigheid van wetgeving in formele zin centraal
rechterlijk versus diffuus toetsingsstelsel
toezicht op de Rechterlijk toezicht op het bestuur strekt zich uit tot de toetsing aan hogere
overheid normen: hoven en rechtbanken en/of administratieve rechtscolleges
Vervagende Doorheen de tijd tal van criteria- afzonderlijk/gecombineerd trachten ze grens
grens publiek- tussen privaat en publiek af te lijnen- hoedanigheid betrokken personen, functie
privaat van rechtsregels + gehanteerde technieken
