Samenvatting: Pedagogiek
1 pedagogiek en opvoeden
1.1 pedagogiek: een wetenschappelijk kennisdomein over opvoeden
De pedagogische wetenschappen bestuderen de opvoeding, het onderwijs en de
hulpverlening aan kinderen en jeugdigen, met het oog op verbetering van de praktijk.
De pedagogiek is een zelfstandige wetenschap met eigen theorieën en methoden over
opvoeden. Ze ontleent de theoretische gegevens ook aan andere wetenschappen zoals
psychologie en sociologie.
Verbinding met levenslooppsychologie:
Pedagogiek afgestemt op kinderen richten op ontwikkeling = ontwikkelingsfase
Verbinding sociologie
Belangrijk voor de pedagogiek opvoeding kan niet los gezien worden van de
opvoedingscontext.
Pedagogiek = GEEN exatcte wetenschap
een soort bouwwerk met bouwstenen
bouwstenen= begrippen en concepten met onderlinge verbindingen.
er zijn verschillende standpunten:
Feiten, kennis en wetmatigheden krijgen pas betekenis door dit normatief te bekijken.
Wanneer is de opvoeding goed genoeg?
Om hierover te beslissen, moet je een idee hebben wat haalbaar is.
verschilt van theorie tot theorie
Verbinding filosofie en ethiek
mensbeeld, waarden en normen
PedagogieK = De wetenschap over opvoeding
Pedagogie = handelingspraktijk
Opvoeder = De persoon die ana het opvoeden is
Pedagoog = Personenn die over opvoeden onderwijzen, onderzoeken doen, schrijven.
Belangrijke wetenschap voor een praktijkgerichte orthopedagoog.
,1.2 Omschrijvingen van opvoeden en algemeen pedagogisch handelen
Opvoeden = een bepaalde vorm van omgang tussen volwassenen en jeugdigen die erop
gericht is steun en richting te geven aan het proces van volwassenwording.
opvoeden is niet enkel binnen het gezin
Algemeen pedagogisch handelen: geeft weer dat er ook professioneel opgevoed
wordt.
Voorbeelden
- Leefgroep
- School
- Jeugdwerk
- …
Het is gericht op de bevordering van het welzijn en de ontwikkeling van kinderen, zodat
zij opgroeien tot individuen die zelfstandig kunnen functioneren in de samenleving.
1.3 Pedagogische basisbegrippen
SAMENVATTING LEZEN:
Opvoeden vindt plaats in het gezin maar ook op school en in de samenleving. We kunnen
stellen dat opvoeden altijd in een opvoedingscontext plaatsheeft. Deze context kan heel
verschillend zijn. De opvoeder gaat een opvoedingsrelatie aan met het kind en creëert een
pedagogisch leefklimaat. Hij hanteert opvoedingsmiddelen en streeft opvoedingsdoelen na.
Opvoeden is een complementair en circulair proces. Dit wil zeggen dat opvoeder en kind
elkaar wederzijds beïnvloeden. De opvoeder draagt hierbij de pedagogische
verantwoordelijkheid die afneemt naarmate het kind ouder wordt. De opvoeder moet een
bepaalde mate van pedagogische sensitiviteit hebben om in te kunnen spelen op de noden
van kind. Dit proces wordt ook wel eens omschreven als de afstemming van het pedagogisch
aanbod van de opvoeder op de pedagogische vraag van het kind.
De opvoeder zal steeds keuzes moeten maken in de opvoeding. Deze keuzes worden onder
meer beïnvloed door normen en waarden. We zeggen dan ook dat opvoeden normatief is.
De professionele opvoeder / begeleider maakt deze keuzes vanuit een professioneel
denkkader. Het is dan ook ‘normatieve professional’.
1.3.1 Opvoedingsdoelen
Het intentioneel karakter van opvoeden
De doelen van opvoeden hangt samen met maatschappelijke positie en culturele
achtergrond.
Cultuur kan gedefinieerd worden als een patroon van gedrag, kennis en attitudes die van
generatie op generatie worden doorgegeven, en dat de ene groep van de andere
onderscheidt of ten minste als onderscheidend wordt ervaren.
we herkennen het opvoeden in deze omschrijving
, De culturele context waarin een kind opgroeit bestaat uit:
- De materiële en sociale kenmerken van de omgeving
- De ideeën die ouders hebben over de opvoeding en ontwikkeling van kinderen
- Het gedrag van ouders als opvoeders
voorbeelden kunnen geven van 3 bovenstaande aspecten.
Collectivistische ne individualistische culturen
Regio’s Focus opvoedingsdoel opvoedingsstijl
Collectivistisch Niet- westers, Groep Gehoorzaamheid Proximale
platteland en respect interacties
Individualistisch Westers, stedelijk individu Autonomie en Distale interacties
prestaties
Autonome-relatiegericht cultureel model
- Gemigreerde populaties
proximale interactie Distale interactie
, Opvoedingsstijl: patroon in opvoedingsgedrag ouder niet enkel afhankelijk van
opvoedingsdoelen
‘Opvoedingsdoelen’ versus ‘wat heeft een kind nodig’?
- Rekening houden met ontwikkelingsfasen en uitsluitingsmechanismen
ü Zie levenslooppsychologie en sociologie
- Bij iedere ontwikkelingsfase horen opvoedingsopgaven
- Algemene indicatie: steeds rekening houden met individuele verschillen
1.3.2 Pedagogisch klimaat
verschillende vormen van Pedagogisch klimaat
- Gezin
- Kinderopvang
- Onderwijs
- Hulpverlening
- …
residentiële hulpverlening:
- Pedagogisch klimaat versus behandelingen
- Filmpje de grote Robijn.
Het behandelmodel van Kok (1973)
SPECIFIEK (3e graadsstrategie):
Het per cliënt gericht bijkeuren/inpassen
van de eerste- en tweedegraadsstrategie
ALGEMEEN (2e graadsstrategie)
Het methodisch groepswerk
LEEFKLIMAAT (1e graadsstrategie)
Het scheppen en in stand houden van (voorwaarden voor) een leefmilieu (statisch
en dynamisch) waarin cliënten zich kunnen handhaven en/of ontwikkelen.
1 pedagogiek en opvoeden
1.1 pedagogiek: een wetenschappelijk kennisdomein over opvoeden
De pedagogische wetenschappen bestuderen de opvoeding, het onderwijs en de
hulpverlening aan kinderen en jeugdigen, met het oog op verbetering van de praktijk.
De pedagogiek is een zelfstandige wetenschap met eigen theorieën en methoden over
opvoeden. Ze ontleent de theoretische gegevens ook aan andere wetenschappen zoals
psychologie en sociologie.
Verbinding met levenslooppsychologie:
Pedagogiek afgestemt op kinderen richten op ontwikkeling = ontwikkelingsfase
Verbinding sociologie
Belangrijk voor de pedagogiek opvoeding kan niet los gezien worden van de
opvoedingscontext.
Pedagogiek = GEEN exatcte wetenschap
een soort bouwwerk met bouwstenen
bouwstenen= begrippen en concepten met onderlinge verbindingen.
er zijn verschillende standpunten:
Feiten, kennis en wetmatigheden krijgen pas betekenis door dit normatief te bekijken.
Wanneer is de opvoeding goed genoeg?
Om hierover te beslissen, moet je een idee hebben wat haalbaar is.
verschilt van theorie tot theorie
Verbinding filosofie en ethiek
mensbeeld, waarden en normen
PedagogieK = De wetenschap over opvoeding
Pedagogie = handelingspraktijk
Opvoeder = De persoon die ana het opvoeden is
Pedagoog = Personenn die over opvoeden onderwijzen, onderzoeken doen, schrijven.
Belangrijke wetenschap voor een praktijkgerichte orthopedagoog.
,1.2 Omschrijvingen van opvoeden en algemeen pedagogisch handelen
Opvoeden = een bepaalde vorm van omgang tussen volwassenen en jeugdigen die erop
gericht is steun en richting te geven aan het proces van volwassenwording.
opvoeden is niet enkel binnen het gezin
Algemeen pedagogisch handelen: geeft weer dat er ook professioneel opgevoed
wordt.
Voorbeelden
- Leefgroep
- School
- Jeugdwerk
- …
Het is gericht op de bevordering van het welzijn en de ontwikkeling van kinderen, zodat
zij opgroeien tot individuen die zelfstandig kunnen functioneren in de samenleving.
1.3 Pedagogische basisbegrippen
SAMENVATTING LEZEN:
Opvoeden vindt plaats in het gezin maar ook op school en in de samenleving. We kunnen
stellen dat opvoeden altijd in een opvoedingscontext plaatsheeft. Deze context kan heel
verschillend zijn. De opvoeder gaat een opvoedingsrelatie aan met het kind en creëert een
pedagogisch leefklimaat. Hij hanteert opvoedingsmiddelen en streeft opvoedingsdoelen na.
Opvoeden is een complementair en circulair proces. Dit wil zeggen dat opvoeder en kind
elkaar wederzijds beïnvloeden. De opvoeder draagt hierbij de pedagogische
verantwoordelijkheid die afneemt naarmate het kind ouder wordt. De opvoeder moet een
bepaalde mate van pedagogische sensitiviteit hebben om in te kunnen spelen op de noden
van kind. Dit proces wordt ook wel eens omschreven als de afstemming van het pedagogisch
aanbod van de opvoeder op de pedagogische vraag van het kind.
De opvoeder zal steeds keuzes moeten maken in de opvoeding. Deze keuzes worden onder
meer beïnvloed door normen en waarden. We zeggen dan ook dat opvoeden normatief is.
De professionele opvoeder / begeleider maakt deze keuzes vanuit een professioneel
denkkader. Het is dan ook ‘normatieve professional’.
1.3.1 Opvoedingsdoelen
Het intentioneel karakter van opvoeden
De doelen van opvoeden hangt samen met maatschappelijke positie en culturele
achtergrond.
Cultuur kan gedefinieerd worden als een patroon van gedrag, kennis en attitudes die van
generatie op generatie worden doorgegeven, en dat de ene groep van de andere
onderscheidt of ten minste als onderscheidend wordt ervaren.
we herkennen het opvoeden in deze omschrijving
, De culturele context waarin een kind opgroeit bestaat uit:
- De materiële en sociale kenmerken van de omgeving
- De ideeën die ouders hebben over de opvoeding en ontwikkeling van kinderen
- Het gedrag van ouders als opvoeders
voorbeelden kunnen geven van 3 bovenstaande aspecten.
Collectivistische ne individualistische culturen
Regio’s Focus opvoedingsdoel opvoedingsstijl
Collectivistisch Niet- westers, Groep Gehoorzaamheid Proximale
platteland en respect interacties
Individualistisch Westers, stedelijk individu Autonomie en Distale interacties
prestaties
Autonome-relatiegericht cultureel model
- Gemigreerde populaties
proximale interactie Distale interactie
, Opvoedingsstijl: patroon in opvoedingsgedrag ouder niet enkel afhankelijk van
opvoedingsdoelen
‘Opvoedingsdoelen’ versus ‘wat heeft een kind nodig’?
- Rekening houden met ontwikkelingsfasen en uitsluitingsmechanismen
ü Zie levenslooppsychologie en sociologie
- Bij iedere ontwikkelingsfase horen opvoedingsopgaven
- Algemene indicatie: steeds rekening houden met individuele verschillen
1.3.2 Pedagogisch klimaat
verschillende vormen van Pedagogisch klimaat
- Gezin
- Kinderopvang
- Onderwijs
- Hulpverlening
- …
residentiële hulpverlening:
- Pedagogisch klimaat versus behandelingen
- Filmpje de grote Robijn.
Het behandelmodel van Kok (1973)
SPECIFIEK (3e graadsstrategie):
Het per cliënt gericht bijkeuren/inpassen
van de eerste- en tweedegraadsstrategie
ALGEMEEN (2e graadsstrategie)
Het methodisch groepswerk
LEEFKLIMAAT (1e graadsstrategie)
Het scheppen en in stand houden van (voorwaarden voor) een leefmilieu (statisch
en dynamisch) waarin cliënten zich kunnen handhaven en/of ontwikkelen.
