FISCAAL RECHT
BEGIRPPEN EN PRINCIPES
HET BEGRIP ‘BELASTING’
Een belasting is een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage op personen of feiten die een
band hebben met het territorium waarop de overheid gezag uitoefent en die bestemd is om diensten van
algemeen nut te financieren.
Relevantie? Waarom moet betaling voldoen aan deze voorwaarden?
Aantal beschermingsmechanismen treden in werking als de betaling wordt gedaan aan overheid.
- Bescherming tegen te hoge of te willekeurige belasting
- Grondrechtelijke waarborgen
“in cash” aan de overheid, maar niet altijd..
Voorbeelden
- In Rwanda zijn alle burgers verplicht om 1 keer per jaar samen te komen, ze zijn verplicht om tijdens
de publieke feestdag de straten te reinigen. Dit heeft positieve effecten, want nergens in de wereld is
het proper als in Rwanda.
- Erfbelasting, de erfgenamen moeten een stuk teruggeven aan de overheid. De tarieven variëren
afhankelijk van het landsdeel. In Vlaanderen willen ze iets doen aan hun kunstpatrimonium en de
herverdeling. Erfbelasting mag worden betaald met cultuurgoederen (schilderijen) die een bepaalde
culturele waarde hebben.
Een belasting wordt opgelegd door de overheid
- Belastingen worden opgelegd door overheid als (enige) drager van soevereiniteit.
o Private actoren hebben de bevoegdheid niet om belastingen te heffen.
o De overheid is de enige die de drager is van soevereiniteit. Zowel juridisch als economisch
perspectief heeft de overheid gezag over de burgers.
o Belastingen heffen om zelf te kunnen voortbestaan, het is een noodzaak voor de overheid
zelf.
- Federale overheid, gewest, gemeenschap, provincie en gemeente.
o De overheid in ruime zin.
o Er zijn verschillen tussen gemeenten onderlig: kustgemeenten lagere belasting heffen dan
landelijke gemeenten.
- FOD Financiën (fiscus) maakt zelf uitvoerbare titel via kohieren.
o De overheid schrijft belasting voor, dat heeft gevolgen op het vlak van de invordering.
o De overheid creëert haar eigen uitvoerbare titel om belasting bij de burger te gaan halen. Het
schrijft het in een administratief document, kohier, daaruit wordt een juridische waarde
afgeleid namelijk een authentieke akte (uitvoerbare titel). De overheid dient niet langs de
rechter te gaan.
Eenzijdig en verplicht
- Geen keuzemogelijkheid (openbare orde).
o De overheid legt de belasting eenzijdig op en de burger is verplicht om de belasting te gaan
betalen.
o Arrest: geld wordt bestemd voor gewelddadige doeleinden (leger) volgens man, waardoor hij
belasting betaald aan pacifistische doeleinden. Rechtbank: u moet betalen, ook al bent u het
moreel en ethisch niet eens met de manier waarop de overheid het geld spendeert.
, - Waarom? Economische redenen:
o Risico op marktfalen bij publieke goederen:
- Bepaalde goederen en diensten worden door de overheid aangelegd. Publieke
goederen betekent dat er een risico is op marktfalen wanneer niet iedereen
bijdraagt.
- Voorbeeld: het leger beschermt gehele grondgebied van BE, indien men niet de
belasting zou betalen omwille van ethische redenen. Het is onmogelijk voor het
leger om het gehele grondgebied te beschermen met uitsluiting van dat huis dat niet
betaald heeft. U kan mensen niet afschermen voor publieke goederen, hierdoor
moet iedereen hieraan bijdragen.
o Schaalvoordelen
- Niet alle betalingen aan de overheid zijn echter belastingen
o Vaak gemeenrechtelijke typen van betaling
o Gevolg: niet beschermd door algemene beginselen van fiscaal recht.
o Voorbeeld: huurgeld betalen aan overheid, vloeit voort uit huurovereenkomst dus geen
belasting.
- Sancties en dwangmaatregelen
o Een belasting is verplicht, bijgevolg is de overheid bevoegd om sancties en
dwangmaatregelen te nemen indien de burger niet voldoet aan fiscale verplichtingen.
o Geen lichamelijke dwang, maar wel dwingen aan de hand van een deurwaarder.
o Het gevolg van het feit dat de burger ondergeschikt is aan de overheid.
Territorialiteit
- Gevolg van soevereiniteit van de overheid
- Overheid kan slechts belasten als er een voldoende band (‘nexus’) is met het territorium.
o De belasting heeft een link met territorium van de overheid/staat.
o Dit kan het grondgebied zijn van BE of erbuiten indien link met BE grondgebied.
o Vb. vakantiehuis in Spanje worden de huurgelden belast door BE overheid
o NIET: buitenlanders belasten die geen link hebben met BE
- Digitale economie?
o Het nexus-vereiste staat onder druk door de opkomst van digitale economie.
o Vb. een pakket bestellen via Shein, geen belastingen heffen op buitenlandse onderneming die
geld ontvangen
Voor algemeen nut
- Uitgave dient om kosten van de overheid te dekken
- Politiek discretionair
o Alle belastinginkomsten komen terecht in een schatkist en de overheid doet daarmee wat ze
wilt. Dit noemt het politiek discretionair, maar rekening houdend met enkele grondwettelijke
regels.
o De burgers hebben inspraak in de regels, door de verkiezingen waarbij ze de overheid kiezen.
- Afwezigheid aanwijsbare en individuele tegenprestatie
o Het is onmogelijk om te zeggen wat de burger zijn belasting heeft gefinancierd.
ANDERE HEFFINGEN EN BIJZONDERE CATEGORIEËN
BENAMING
,Opgelet: formele benaming is niet relevant.
- Niet elke belasting noemt een belasting.
- Voorwaarden moeten voldaan zijn, opdat de beschermingsmechanisme in werking treden.
- De voorwaarden toetsen aan elke heffing van de overheid.
- De voorwaarden laten toe om onderscheid te maken tussen hard core belastingen en belastingen die
gedaan worden aan de overheid.
Voorbeeld: solidariteitsbijdrage
- Er komt een algemene solidariteitsbijdrage van 10% op de toekomstige gerealiseerde meerwaarde van
financiële activa, incl. crypto-activa, opgebouwd vanaf het moment van de invoering van de bijdrage.
RETRIBUTIES
Vergoeding voor tegenprestatie door overheid in rechtstreeks en onmiddellijk belang van begunstigde
(geïndividualiseerde dienst). De burger verkrijgt een specifiek goed of dienst in de plaats en heeft de keuze om
al dan niet beroep te doen op de dienst. In tegenstelling tot een belasting, waarbij de burger verplicht is om
beroep te doen op de dienst. Retributie is dus geen belasting.
Beroep op dienst uit eigen belang.
- bijv. haven-en kaaigelden: gebruik van de haven een vergoeding voor het aanmeren in de haven.
- bijv. tolgelden: vergoeding om door liefkenshoektunnel te rijden.
Bedrag van de retributie moet in redelijke verhouding staan tot de verleende dienst – anders is het toch een
belasting.
Discussie omtrent ‘individueel beslissingsmoment’ (cf. “combi-taxen”)
- Discussie over de kilometerheffing dat wordt opgelegd aan vrachtwagens om te rijden op snelwegen,
is het een retributie of een belasting? In Vlaanderen zeggen we: belasting. In Wallonië zeggen we:
retributie.
- Discussie over de combitaksen ingevoerd door steden en gemeenten om problemen tegen te gaan,
zoals openbare dronkenschap. Bijgevolg krijgt de burger een gratis rit (specifieke transportdienst)
aangeboden door de politie, maar in bepaalde gemeenten zorgde die voor een grote kost op de
begroting. De gemeenten willen een combitaks opleggen voor de dronken personen. Is het een
retributie of een belasting? Uiteindelijk in 2019 verbod opgelegd om een combitaks op te leggen aan
dronken personen.
SOCIALEZEKERHEIDSBIJDRAGEN
Het zijn geen belastingen. Economisch gezien is het hetzelfde als een belasting, namelijk geld betalen aan de
overheid onder een andere vorm. Echter heeft het juridisch andere gevolgen, zoals dat het geen bescherming
geniet van de mechanismen.
Gesteund op het solidariteits-en het verzekeringsbeginsel (bijdrageplicht schept recht op ontvangst voordelen),
viseren specifieke aanwending (bepaalde uitgaven).
- Geld bestemd voor specifieke sociale risico’s tegen te gaan.
- Vb. pensioenen, revaliditeitsuitkering, kinderbijslag, werkloosheidsuitekering…
Nuance GrwH 2021: “een voldoende relevante band bestaat tussen de bijdrageplichtigen en het collectief der
sociaal verzekerden van wie de sociale bescherming mede door de bijdrage wordt gefinancierd”.
,Niet betaald aan FOD Financiën (fiscus) maar aan parastatale instellingen belast met inning ervan, die
gelijkaardige bevoegdheden heeft als de fiscus.
Inning door RSZ-instellingen: verschil tussen invordering SZ en belasting vervaagt. Sedert 2017 schept RSZ ook
uitvoerbare titel (kohier) maar alleen nadat uitnodiging tot betaling niet werd gehonoreerd.
Geen jaarlijkse wettelijke controle door parlement.
De werkgever betaald de belasting in uw plaats.
PV of bedrijfsvoorheffing: inhouden van loon.
Schatting van hoeveel belasting u moet betalen en een deel van uw
loon inhouden en het netto-deel daarvan storten op rekening.
Bovenop brutoloon moet de WG ook zijn deel van sociale zekerheid
betalen.
VERHAALBELASTINGEN
Het is een belasting. Een verplichte heffing door overheid naar aanleiding van specifieke prestatie, ook
wanneer belastingplichtige er geen specifiek voordeel uit haalt (onweerlegbaar vermoeden). Maar geen
individueel beslissingsmoment voor de betaler ( retributie) dus niet vermijdbaar.
Bijv. aanleg riolering
DIRECTE EN INDIRECTE BELASTINGEN
DIRECTE BELASTING
Raakt een voortdurende toestand en wordt periodiek geïnd via aanslag lastens diegene die zich in belastbare
toestand bevindt. De belastingplichtige doet aangifte wat zijn inkomsten zijn en daarna krijgt deze een
uitnodiging om te betalen.
Voorbeelden:
- Personenbelasting: belasting die de burger moet betalen op de inkomsten berekend op basis van het
kalenderjaar.
- Vennootschapsbelasting: commerciële actieve rechtspersonen berekend op basis van het boekjaar
- Alle andere inkomstenbelastingen
INDIRECTE BELASTING
Treft een voorbijgaand feit of rechtshandeling en wordt afzonderlijk per transactie geïnd. Er is geen verplichting
om aangifte te doen.
Bijv. erfbelasting, btw
,AFWENTELBARE EN NIET-AFWENTELBARE BELASTINGEN
AFWENTELBARE BELASTING
De wettelijke schuldenaar wentelt de kost economisch af (geheel/gedeeltelijk) op een derde. Dit kan bewust of
onbewust gebeuren.
Bijv. accijnzen: belastingen die worden opgelegd aan de producenten of verkopers van de stoffen, bijgevolg de
belasting doorrekenen aan de eindconsument
Bijv. douanerechten: belastingen die worden opgelegd op goederen die vanuit het buitenland geïmporteerd
worden, bijgevolg de belasting doorrekenen aan de klanten
NIET-AFWENTELBARE BELASTING
Economisch gedragen door degene die de wet aanduidt als schuldenaar. De schuldenaar kan de belasting niet
afwentelen op een derde.
Bijv. erfbelasting, personenbelasting
VORMEN VAN DUBBELE BELASTING
Juridische dubbele belasting: dezelfde belastbare basis (bijv. inkomen, vermogen) wordt in hoofde van
dezelfde persoon tweemaal aan dezelfde belasting onderworpen. Doet zich vooral voor bij
grensoverschrijdende investeringen/activiteiten, er bestaat een risico om onderworpen te zijn aan een dubbele
belasting.
Bijv. BE rijksinwoners werkt in het buitenland. BE belasting heffen op inkomen in buitenland en het ander land
ook belasting heffen op het inkomen in het buitenland. Oplossing: afspraken tussen staten, genoemd dubbele
belastingsverdragen, dat bepaald in welke hypothese welke staat hoeveel belastingen mag heffen.
Het kan zijn dat de burger tweemaal belastingen moet betalen, maar er geen sprake is van juridische dubbele
belasting.
Bijv. bouwgrond verkopen dat in prijs is gestegen en verkopen aan de nieuwe prijs. De verkoper gaat
verschillende belastingen moeten betalen aan de fiscus, zoals de meerwaarde belasten in de
personenbelasting. Ook door het verkopen, registratierechten (verkoopbelasting) betalen. Het is geen
juridische dubbele belasting, want ze zijn gericht op een ander doel. Enerzijds de meerwaarde en anderzijds de
overdracht.
Economische dubbele belasting: dezelfde belastbare basis (bijv. inkomen, vermogen) wordt in hoofde van
twee verschillende personen tweemaal aan belasting onderworpen.
Bijv. betaling van een vergoeding voor diensten die niet-aftrekbaar is bij de betaler maar toch belastbaar is bij
de genieter:
1. Een oprichter (natuurlijk persoon) richt een vennootschap op.
o De vennootschap heeft kapitaal nodig.
o De bank weigert een lening.
o Oprichter leent zelf privékapitaal aan zijn vennootschap.
2. De vennootschap betaalt interesten aan de oprichter.
o De oprichter eist 10% interest op zijn lening, terwijl de marktrente slechts 2% bedraagt.
, o De oprichter ontvangt hierdoor hoge rente-inkomsten, die belastbaar zijn als roerend
inkomen in de personenbelasting.
3. Fiscale aftrekbaarheid van de interest
o Normaal gesproken zou de vennootschap deze interest als beroepskost aftrekken van haar
belastbare winst.
o Maar omdat de rentevoet niet marktconform is (veel te hoog), zal de fiscus de aftrek
beperken tot de marktrente.
4. Gevolg: dubbele belasting
o De vennootschap mag slechts 2% rente aftrekken (marktconform deel).
o De overige 8% rente wordt niet aanvaard als beroepskost → dus de vennootschap betaalt
vennootschapsbelasting op die 8%.
o Tegelijkertijd moet de oprichter nog steeds personenbelasting betalen op de volledige 10%
rente die hij ontvangt.
5. Economische dubbele belasting: twee keer belast op hetzelfde bedrag door twee verschillende
personen
BELASTINGONTWIJKING EN BELASTINGONTDUIKING
BELASTINGONTDUIKING
Belastingontduiking (fiscale fraude) is het opzettelijk ontwijken van wettelijk verschuldigde belasting.
Twee vereiste elementen:
- Materieel element: inbreuk op de fiscale wetgeving.
- Intentioneel element: het opzet (wetens en willens) om belasting te ontwijken.
Voorbeeld:
- fictieve kosten: niet-bestaande of overdreven hoge kosten die een belastingplichtige opneemt in zijn
boekhouding om zijn belastbare winst kunstmatig te verlagen en zo minder belastingen te betalen.
Zoals valse facturen, overdreven afschrijvingen, nep-werknemers…
- fictieve inkomsten: niet-bestaande inkomsten die worden opgevoerd om belastbare winst te verhogen
of om onwettige geldstromen te legitimeren.
- Prijsbewimpeling: het bewust verbergen of vervalsen van de werkelijke prijs van een goed of dienst in
een contract of overeenkomst.
BELASTINGONTWIJKING
BEGIRPPEN EN PRINCIPES
HET BEGRIP ‘BELASTING’
Een belasting is een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage op personen of feiten die een
band hebben met het territorium waarop de overheid gezag uitoefent en die bestemd is om diensten van
algemeen nut te financieren.
Relevantie? Waarom moet betaling voldoen aan deze voorwaarden?
Aantal beschermingsmechanismen treden in werking als de betaling wordt gedaan aan overheid.
- Bescherming tegen te hoge of te willekeurige belasting
- Grondrechtelijke waarborgen
“in cash” aan de overheid, maar niet altijd..
Voorbeelden
- In Rwanda zijn alle burgers verplicht om 1 keer per jaar samen te komen, ze zijn verplicht om tijdens
de publieke feestdag de straten te reinigen. Dit heeft positieve effecten, want nergens in de wereld is
het proper als in Rwanda.
- Erfbelasting, de erfgenamen moeten een stuk teruggeven aan de overheid. De tarieven variëren
afhankelijk van het landsdeel. In Vlaanderen willen ze iets doen aan hun kunstpatrimonium en de
herverdeling. Erfbelasting mag worden betaald met cultuurgoederen (schilderijen) die een bepaalde
culturele waarde hebben.
Een belasting wordt opgelegd door de overheid
- Belastingen worden opgelegd door overheid als (enige) drager van soevereiniteit.
o Private actoren hebben de bevoegdheid niet om belastingen te heffen.
o De overheid is de enige die de drager is van soevereiniteit. Zowel juridisch als economisch
perspectief heeft de overheid gezag over de burgers.
o Belastingen heffen om zelf te kunnen voortbestaan, het is een noodzaak voor de overheid
zelf.
- Federale overheid, gewest, gemeenschap, provincie en gemeente.
o De overheid in ruime zin.
o Er zijn verschillen tussen gemeenten onderlig: kustgemeenten lagere belasting heffen dan
landelijke gemeenten.
- FOD Financiën (fiscus) maakt zelf uitvoerbare titel via kohieren.
o De overheid schrijft belasting voor, dat heeft gevolgen op het vlak van de invordering.
o De overheid creëert haar eigen uitvoerbare titel om belasting bij de burger te gaan halen. Het
schrijft het in een administratief document, kohier, daaruit wordt een juridische waarde
afgeleid namelijk een authentieke akte (uitvoerbare titel). De overheid dient niet langs de
rechter te gaan.
Eenzijdig en verplicht
- Geen keuzemogelijkheid (openbare orde).
o De overheid legt de belasting eenzijdig op en de burger is verplicht om de belasting te gaan
betalen.
o Arrest: geld wordt bestemd voor gewelddadige doeleinden (leger) volgens man, waardoor hij
belasting betaald aan pacifistische doeleinden. Rechtbank: u moet betalen, ook al bent u het
moreel en ethisch niet eens met de manier waarop de overheid het geld spendeert.
, - Waarom? Economische redenen:
o Risico op marktfalen bij publieke goederen:
- Bepaalde goederen en diensten worden door de overheid aangelegd. Publieke
goederen betekent dat er een risico is op marktfalen wanneer niet iedereen
bijdraagt.
- Voorbeeld: het leger beschermt gehele grondgebied van BE, indien men niet de
belasting zou betalen omwille van ethische redenen. Het is onmogelijk voor het
leger om het gehele grondgebied te beschermen met uitsluiting van dat huis dat niet
betaald heeft. U kan mensen niet afschermen voor publieke goederen, hierdoor
moet iedereen hieraan bijdragen.
o Schaalvoordelen
- Niet alle betalingen aan de overheid zijn echter belastingen
o Vaak gemeenrechtelijke typen van betaling
o Gevolg: niet beschermd door algemene beginselen van fiscaal recht.
o Voorbeeld: huurgeld betalen aan overheid, vloeit voort uit huurovereenkomst dus geen
belasting.
- Sancties en dwangmaatregelen
o Een belasting is verplicht, bijgevolg is de overheid bevoegd om sancties en
dwangmaatregelen te nemen indien de burger niet voldoet aan fiscale verplichtingen.
o Geen lichamelijke dwang, maar wel dwingen aan de hand van een deurwaarder.
o Het gevolg van het feit dat de burger ondergeschikt is aan de overheid.
Territorialiteit
- Gevolg van soevereiniteit van de overheid
- Overheid kan slechts belasten als er een voldoende band (‘nexus’) is met het territorium.
o De belasting heeft een link met territorium van de overheid/staat.
o Dit kan het grondgebied zijn van BE of erbuiten indien link met BE grondgebied.
o Vb. vakantiehuis in Spanje worden de huurgelden belast door BE overheid
o NIET: buitenlanders belasten die geen link hebben met BE
- Digitale economie?
o Het nexus-vereiste staat onder druk door de opkomst van digitale economie.
o Vb. een pakket bestellen via Shein, geen belastingen heffen op buitenlandse onderneming die
geld ontvangen
Voor algemeen nut
- Uitgave dient om kosten van de overheid te dekken
- Politiek discretionair
o Alle belastinginkomsten komen terecht in een schatkist en de overheid doet daarmee wat ze
wilt. Dit noemt het politiek discretionair, maar rekening houdend met enkele grondwettelijke
regels.
o De burgers hebben inspraak in de regels, door de verkiezingen waarbij ze de overheid kiezen.
- Afwezigheid aanwijsbare en individuele tegenprestatie
o Het is onmogelijk om te zeggen wat de burger zijn belasting heeft gefinancierd.
ANDERE HEFFINGEN EN BIJZONDERE CATEGORIEËN
BENAMING
,Opgelet: formele benaming is niet relevant.
- Niet elke belasting noemt een belasting.
- Voorwaarden moeten voldaan zijn, opdat de beschermingsmechanisme in werking treden.
- De voorwaarden toetsen aan elke heffing van de overheid.
- De voorwaarden laten toe om onderscheid te maken tussen hard core belastingen en belastingen die
gedaan worden aan de overheid.
Voorbeeld: solidariteitsbijdrage
- Er komt een algemene solidariteitsbijdrage van 10% op de toekomstige gerealiseerde meerwaarde van
financiële activa, incl. crypto-activa, opgebouwd vanaf het moment van de invoering van de bijdrage.
RETRIBUTIES
Vergoeding voor tegenprestatie door overheid in rechtstreeks en onmiddellijk belang van begunstigde
(geïndividualiseerde dienst). De burger verkrijgt een specifiek goed of dienst in de plaats en heeft de keuze om
al dan niet beroep te doen op de dienst. In tegenstelling tot een belasting, waarbij de burger verplicht is om
beroep te doen op de dienst. Retributie is dus geen belasting.
Beroep op dienst uit eigen belang.
- bijv. haven-en kaaigelden: gebruik van de haven een vergoeding voor het aanmeren in de haven.
- bijv. tolgelden: vergoeding om door liefkenshoektunnel te rijden.
Bedrag van de retributie moet in redelijke verhouding staan tot de verleende dienst – anders is het toch een
belasting.
Discussie omtrent ‘individueel beslissingsmoment’ (cf. “combi-taxen”)
- Discussie over de kilometerheffing dat wordt opgelegd aan vrachtwagens om te rijden op snelwegen,
is het een retributie of een belasting? In Vlaanderen zeggen we: belasting. In Wallonië zeggen we:
retributie.
- Discussie over de combitaksen ingevoerd door steden en gemeenten om problemen tegen te gaan,
zoals openbare dronkenschap. Bijgevolg krijgt de burger een gratis rit (specifieke transportdienst)
aangeboden door de politie, maar in bepaalde gemeenten zorgde die voor een grote kost op de
begroting. De gemeenten willen een combitaks opleggen voor de dronken personen. Is het een
retributie of een belasting? Uiteindelijk in 2019 verbod opgelegd om een combitaks op te leggen aan
dronken personen.
SOCIALEZEKERHEIDSBIJDRAGEN
Het zijn geen belastingen. Economisch gezien is het hetzelfde als een belasting, namelijk geld betalen aan de
overheid onder een andere vorm. Echter heeft het juridisch andere gevolgen, zoals dat het geen bescherming
geniet van de mechanismen.
Gesteund op het solidariteits-en het verzekeringsbeginsel (bijdrageplicht schept recht op ontvangst voordelen),
viseren specifieke aanwending (bepaalde uitgaven).
- Geld bestemd voor specifieke sociale risico’s tegen te gaan.
- Vb. pensioenen, revaliditeitsuitkering, kinderbijslag, werkloosheidsuitekering…
Nuance GrwH 2021: “een voldoende relevante band bestaat tussen de bijdrageplichtigen en het collectief der
sociaal verzekerden van wie de sociale bescherming mede door de bijdrage wordt gefinancierd”.
,Niet betaald aan FOD Financiën (fiscus) maar aan parastatale instellingen belast met inning ervan, die
gelijkaardige bevoegdheden heeft als de fiscus.
Inning door RSZ-instellingen: verschil tussen invordering SZ en belasting vervaagt. Sedert 2017 schept RSZ ook
uitvoerbare titel (kohier) maar alleen nadat uitnodiging tot betaling niet werd gehonoreerd.
Geen jaarlijkse wettelijke controle door parlement.
De werkgever betaald de belasting in uw plaats.
PV of bedrijfsvoorheffing: inhouden van loon.
Schatting van hoeveel belasting u moet betalen en een deel van uw
loon inhouden en het netto-deel daarvan storten op rekening.
Bovenop brutoloon moet de WG ook zijn deel van sociale zekerheid
betalen.
VERHAALBELASTINGEN
Het is een belasting. Een verplichte heffing door overheid naar aanleiding van specifieke prestatie, ook
wanneer belastingplichtige er geen specifiek voordeel uit haalt (onweerlegbaar vermoeden). Maar geen
individueel beslissingsmoment voor de betaler ( retributie) dus niet vermijdbaar.
Bijv. aanleg riolering
DIRECTE EN INDIRECTE BELASTINGEN
DIRECTE BELASTING
Raakt een voortdurende toestand en wordt periodiek geïnd via aanslag lastens diegene die zich in belastbare
toestand bevindt. De belastingplichtige doet aangifte wat zijn inkomsten zijn en daarna krijgt deze een
uitnodiging om te betalen.
Voorbeelden:
- Personenbelasting: belasting die de burger moet betalen op de inkomsten berekend op basis van het
kalenderjaar.
- Vennootschapsbelasting: commerciële actieve rechtspersonen berekend op basis van het boekjaar
- Alle andere inkomstenbelastingen
INDIRECTE BELASTING
Treft een voorbijgaand feit of rechtshandeling en wordt afzonderlijk per transactie geïnd. Er is geen verplichting
om aangifte te doen.
Bijv. erfbelasting, btw
,AFWENTELBARE EN NIET-AFWENTELBARE BELASTINGEN
AFWENTELBARE BELASTING
De wettelijke schuldenaar wentelt de kost economisch af (geheel/gedeeltelijk) op een derde. Dit kan bewust of
onbewust gebeuren.
Bijv. accijnzen: belastingen die worden opgelegd aan de producenten of verkopers van de stoffen, bijgevolg de
belasting doorrekenen aan de eindconsument
Bijv. douanerechten: belastingen die worden opgelegd op goederen die vanuit het buitenland geïmporteerd
worden, bijgevolg de belasting doorrekenen aan de klanten
NIET-AFWENTELBARE BELASTING
Economisch gedragen door degene die de wet aanduidt als schuldenaar. De schuldenaar kan de belasting niet
afwentelen op een derde.
Bijv. erfbelasting, personenbelasting
VORMEN VAN DUBBELE BELASTING
Juridische dubbele belasting: dezelfde belastbare basis (bijv. inkomen, vermogen) wordt in hoofde van
dezelfde persoon tweemaal aan dezelfde belasting onderworpen. Doet zich vooral voor bij
grensoverschrijdende investeringen/activiteiten, er bestaat een risico om onderworpen te zijn aan een dubbele
belasting.
Bijv. BE rijksinwoners werkt in het buitenland. BE belasting heffen op inkomen in buitenland en het ander land
ook belasting heffen op het inkomen in het buitenland. Oplossing: afspraken tussen staten, genoemd dubbele
belastingsverdragen, dat bepaald in welke hypothese welke staat hoeveel belastingen mag heffen.
Het kan zijn dat de burger tweemaal belastingen moet betalen, maar er geen sprake is van juridische dubbele
belasting.
Bijv. bouwgrond verkopen dat in prijs is gestegen en verkopen aan de nieuwe prijs. De verkoper gaat
verschillende belastingen moeten betalen aan de fiscus, zoals de meerwaarde belasten in de
personenbelasting. Ook door het verkopen, registratierechten (verkoopbelasting) betalen. Het is geen
juridische dubbele belasting, want ze zijn gericht op een ander doel. Enerzijds de meerwaarde en anderzijds de
overdracht.
Economische dubbele belasting: dezelfde belastbare basis (bijv. inkomen, vermogen) wordt in hoofde van
twee verschillende personen tweemaal aan belasting onderworpen.
Bijv. betaling van een vergoeding voor diensten die niet-aftrekbaar is bij de betaler maar toch belastbaar is bij
de genieter:
1. Een oprichter (natuurlijk persoon) richt een vennootschap op.
o De vennootschap heeft kapitaal nodig.
o De bank weigert een lening.
o Oprichter leent zelf privékapitaal aan zijn vennootschap.
2. De vennootschap betaalt interesten aan de oprichter.
o De oprichter eist 10% interest op zijn lening, terwijl de marktrente slechts 2% bedraagt.
, o De oprichter ontvangt hierdoor hoge rente-inkomsten, die belastbaar zijn als roerend
inkomen in de personenbelasting.
3. Fiscale aftrekbaarheid van de interest
o Normaal gesproken zou de vennootschap deze interest als beroepskost aftrekken van haar
belastbare winst.
o Maar omdat de rentevoet niet marktconform is (veel te hoog), zal de fiscus de aftrek
beperken tot de marktrente.
4. Gevolg: dubbele belasting
o De vennootschap mag slechts 2% rente aftrekken (marktconform deel).
o De overige 8% rente wordt niet aanvaard als beroepskost → dus de vennootschap betaalt
vennootschapsbelasting op die 8%.
o Tegelijkertijd moet de oprichter nog steeds personenbelasting betalen op de volledige 10%
rente die hij ontvangt.
5. Economische dubbele belasting: twee keer belast op hetzelfde bedrag door twee verschillende
personen
BELASTINGONTWIJKING EN BELASTINGONTDUIKING
BELASTINGONTDUIKING
Belastingontduiking (fiscale fraude) is het opzettelijk ontwijken van wettelijk verschuldigde belasting.
Twee vereiste elementen:
- Materieel element: inbreuk op de fiscale wetgeving.
- Intentioneel element: het opzet (wetens en willens) om belasting te ontwijken.
Voorbeeld:
- fictieve kosten: niet-bestaande of overdreven hoge kosten die een belastingplichtige opneemt in zijn
boekhouding om zijn belastbare winst kunstmatig te verlagen en zo minder belastingen te betalen.
Zoals valse facturen, overdreven afschrijvingen, nep-werknemers…
- fictieve inkomsten: niet-bestaande inkomsten die worden opgevoerd om belastbare winst te verhogen
of om onwettige geldstromen te legitimeren.
- Prijsbewimpeling: het bewust verbergen of vervalsen van de werkelijke prijs van een goed of dienst in
een contract of overeenkomst.
BELASTINGONTWIJKING
