samenvatting pedagogiek en gezinsondersteuning

INLEIDING – PEDAGOGIEK & GEZINSOND.
PEDAGOGIEK VS PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN
Pedagogiek:
= wetenschappelijke studie van opvoeding, onderwijs & vorming (=traditionele omschrijving)
 Kwestie op zich

Pedagogische wetenschappen:
Verwijst naar:
 meerdere sub disciplines
 meerdere pedagogische kaders
 meerdere onderzoeksmethodes



TWEE WETENSCHAPSBENADERINGEN

EVIDENCE BASED PEDAGOGIEK
 Wat werkt?
 Bewezen via wetenschappelijk onderzoek
 Meten is weten: handvaten voor praktijk
 Voorschrijvend
 Gestimuleerd door 2 tendensen
 risico-reducerend denken
 individualiserend denken

Valkuilen:
aanvullen


FUNDAMENTELE PEDAGOGIEK
 Wat bedoelen we met werken?
 Trage fundamentele vraagstukken
 De dingen in vraag stellen
 Beschrijvend
 Normatief & ethisch: waarden & normen van SL in vraag stellen (=onderliggende
ideologische kwesties).

Valkuilen:
Aanvullen

,DE WERELD IS PEDAGOGIEK & PEDAGOGIEK IS DE WERELD
 Opvoeden is meer dan stimuleren van hersenontwikkeling of andere domeinen.
 Moeten aan kids de wereld uitleggen en initiëren zodat ze:
 de wereld verder zetten
 de wereld vernieuwen
 In die zin vindt opvoeden plaats tussen generaties.



ONTDEKKING VAN HET CONCEPT “KIND”
Kind is een aparte categorie
 Oudheid: kind krijgt aandacht
 Tot laat middeleeuwen: kind afgebeeld als onaf of mini-volwassene
 18e eeuw (Rousseau): de ziel van het kind
 Geïndustrialiseerde SL: kind is kwetsbaar en moet beschermd worden.
 1960 – nu: jeugdland, grootbrengen door kleinhouden
 Winkel met aparte kleren voor kinderen, workshops voor kids, afdelingen voor kids,..
Vaak dongen nog verbergen voor kinderen of niet vertellen omdat ze er nog te jong
voor zijn.
 vanaf ’60: sterk als categorie gezien, maar met een wereld erg gericht op hen.

Uit zich in verschillende contexten:
 Juridisch: minderjarig VS meerderjarig
 Sociologisch: afhankelijk VS onafhankelijk
 Ontwikkelingspsychologie: jongvolw VS volw, uitgerekte kindertijd



ONTDEKKING VAN HET CONCEPT ‘KINDERTIJD’
 Niet enkel gebaseerd op biologische kenmerken
 Kindertijd is sociaal geconstrueerde periode
 Gebaseerd op maatschappelijke context van dat moment
 Betekenis ‘kind’ ligt niet vast.



DE 6 KINDBEELDEN
 Het voorspelbare kind
 Het kind als burger
 Het witte kind
 Het kind als risico
 Het kind als held
 Het kind als kapitaal

,HOE ONTSTAAN DEZE KIDNBEELDEN?
 Ze zijn een weerspiegeling van de maatschappij op dat moment
 Wanneer maatschappij verandert, veranderen ook de kindbeelden.
 De kindbeelden hebben ideologische basis. Zijn weerspiegeling van opvattingen in
maatschappij:
 religieuze opvattingen
 politieke opvattingen
 filosofische opvattingen


HOE WIJZIGEN DE KINDBEELDEN DOORHEEN DE TIJD?
 Wijzigen niet plots, maar vullen elkaar aan.
 Verschillende kindbeelden kunnen naast elkaar staan in 1 periode.


KINDBEELDEN HEBBEN INVLOED OP:
 Hoe kind nr zichzelf kijkt
 Verwachtingen van ouders en leerkrachten
 Relatie tussen kind & opvoeder en manier van handelen
 Manier waarop men spreekt en verwachtingen van maatschappij.
 Beleid en acties die men opzet (sociaal, economisch en cultureel).


HET VOORSPELBARE KIND
 Kind is voorspelbaar in zijn ontwikkeling
 De volw houdt de ontwikkeling in de hand door vroegtijdige opsporing, diagnose en
classificatie  kind = maakbaar.


KIND ALS BURGER
 Kind is burger met rechten en plichten.
 Volw beschouwt kind als nog-niet-burger en voedt het op tot burgerschap.


HET WITTE KIND
 Kind is wit, niet meertalig en heeft christelijke tradities.
 Volw houdt geen rekening met diversiteit & structurele discriminatie.


HET KIND ALS RISICO
 Kind loopt gevaar of is zelf gevaar voor de maatschappij.
 Volw beschermt kind tegen gevaren van de samenleving en omgekeerd.

, HET KIND ALS HELD
 Kind = weerbaar, inventief, flexibel, onconventioneel &vrij.
 Volw waardeert kind voor zijn potentieel in het hier en nu. Hij is vooral toeschouwer en
biedt enkel hulp waar nodig.

HET KIND ALS KAPITAAL
 Kind = investering in toekomst. Het is menselijk kapitaal dat rendeert.
 Volw heeft de verantwoordelijkheid om dit kapitaal te koesteren.



GEZINSONDERSTEUNING

WAT IS EEN GEZIN?
 Niet eenvoudig te definiëren.
 Definiëring obv:
 gezinssamenstelling / organisatievorm
 Engagement dat mensen voor elkaar opnemen (materieel, financieel, emotioneel,
affectief..)
 wat mensen zelf als gezin beschouwen.

Vandenbroeck: “een gezin is elke leefgemeenschap die als dusdanig wordt erkend en/of als
dusdanig wordt ervaren.”


WAT IS GEZINSONDERSTEUNING?


OPVOEDING IN HET VIZIER
Jaren ’90-’00 = ‘parenting turn’
 opvallende aandacht voor ouderschap en opvoeding(sondersteuning).

Redenen:
1. Teloorgang van het traditionele gezin
 ‘Heilige drievuldigheid’ van biologisch, juridisch en pedagogiesch ouderschap is minder
vanzelfsprekend.
 ‘het gezin’ verdwijnt  individuele ouder verschijnt

2. Crisis van de welvaart
 Focus op activering en risicobeheersing
 Geen rechten zonder plichten
 Klemtoon op individuele (ook ouderlijke) verantwoordelijkheid

3. Sociaal investeringsdenken
 Kinderen als sociaal & economisch kapitaal
 (economisch) terugverdieneffect van preventieve i vesteringen in jonge kinderen.
 Dubbele verantwoordelijkheid van oudres: kind & samenleving