samenvatting theoretische orthopedagogie

H1 : ALLE ORTHOPEDAGOGOSCH
HANDELEN IS AGOGOISCH HANDELEN
1. INLEIDING: SIKLE EN GILBERT
 Silke: stage leefgroep van volwassenen met verstandelijke beperking.
 Gilbert: snoept graag. Woensdag = snoepdag.
 spendeert al zakgeld en na 2 dagen is alles op.
 hij wacht de rest van de week tot hij nieuw snoep kan kopen.
 Silke zou er graag iets aan veranderen. Silke wil dat Gilbert zijn zakgeld nuttiger besteedt
en niet weggooit aan snoep. Ze wil hier met Gilbert aan werken.
 Silke stelt dit voor op teamvergadering  discussie


2. WAT IS AGOGIE(K)?


AGOGIE
Agogie/ agogisch handelen staat voor ‘de intentionele, niet wederkerige beïnvloeding door
1+ personen gericht op een wenselijk gedachte wijziging, door de cliënt ervaren als
welzijnsbevordering.
 Agoog = veranderaar, iemand die anderen begeleidt om hen dmv eigen handelen tot
gedragsveranderingen te laten komen.
 Hij geeft steeds opnieuw vorm aan alledaagse, juist voor mensen die voor wie het
alledaagse niet zo gewoon is.
 Agogiek = prescriptieve wetenschap  waard gebonden  handelingen stellen
 Agogisch handelen = verandering willen teweegbrengen in leven van cliënt.


AGOGIEK
 Verzamelnaam voor de leer van leiden, begeleiden van mensen, ongeacht hun leeftijd,
op een beroepsmatige manier.
 = leer die aanwijzingen en richtlijnen geeft voor de manier waarop individuele personen,
groepen, organisaties en samenlevingsverbanden kunnen worden begeleid in
veranderingsprocessen. Het om dat begeleiding plaatsvindt vanuit situatie waarin
betrokkenen zich bevinden en dat zij mogelijkheden krijgen aangereikt zoveel mogelijk
zelf te handelen teneinde tot gewenste veranderig te komen.
 Wetenschao mbt begeleiden van mensen (ondersteunen).

, 3. DOEN VERANDEREN: ‘THEORY OF CHANGING’
THEORY OF CHANGE:
Veranderingen tgv spontane veranderingsprocessen.

THEORY OF CHANGING:
Veranderingsprocessen die bewust en doelgericht worden opgezet met oog op verandering.


4. DRIE SLEUTELBEGRIPPEN VAN HET AGOGISCH HANDELEN
 Agogiek = leer die aanwijzingen & richtlijnen geeft voor manier waarop individuele
personen, groepen, organisaties & samenlevingsverbanden kunnen worden begeleid in
veranderingsprocessen.
 Begeleiding vindt plaats vanuit situatie waarin betrokkenen zich bevinden en ze
mogelijkheden krijgen aangereikt zoveel mogelijk zelf te handelen teneinde tot gewenste
veranderingen te komen.
 Verandering van handelen door emancipatie

4.1. VERANDEREN OF BEÏNVLOEDEN
 Doel agogie= handelen van mensen veranderen.
 ‘ideaalbeeld’, totale vorming bestaat niet.
 Iedereen moet blijven veranderen  permanente educatie, altijd durend leren, eeuwig
durende opvoeding.

4.2. HANDELEN
Gedrag
 Zichtbaar & observeerbaar
 Objectief observeren
Handelen
 Bewust wat mensen beogen
 Onzichtbaar: wat gaat schuil achter gedrag? Wat beweegt mensen? (willen, voelen,
weten)
 Observeren & communiceren

4.3. EMANCIPATIE OF EMPOWERMENT ALS DOEL
 Emancipatie verward met vrouwen emancipatie
 Emancipatie: losmaken van vaderlijke macht, iemand sterker maken zodat dei autonoom
kan functioneren
Jezelf overbodig maken als hulpverlener
Nooit neerkijken op je client, je moet ze ondersteunen en naar boven trekken 
ondersteunen, de persoon moet alleen verder kunnen.


 Agogisch handelen is wat, wie, hoe & waarom.

, 5. RICHTINGGEVENDE KENMERKEN VAN HET AGOGISCH HANDELEN

5.1. PSYCHOSOCIALE VERANDERING
 Iemand aankijken, nee durven zeggen, vragen durven stellen in groep..

5.2. DOELGERIHT
 Iemand uit detentie  doel: 3 solicitatie gesrekken voeren, toewerken n/e zelfstandig
leven,
 Verstandelijke beperking  doel: alleen nr de winkel gaan, alleen de bus nemen

5.3. SYSTEMATISCH
 Geleidelijke aanpak
 Over elke stap nadenken

5.4. BEWUST
 Over elke stap nadenken
 Geleidelijke aanpak

5.5. GEWENST DOOR BETROKKENEN, VRIJWILIG
 Wel/ niet
 Niet: HV dwingt dingen af, geen sollicitatiegesprekken = geen vrijlating

5.6. NIET WEDERZIJDS
 Geen vrienden met client
 Mandaad van samenleving

5.7. WAARDEGEBONDEN
 Vertrekken van waarden binnen jezelf


5.8. BEROEPSMATIG
 Vrijwillige HV: ambulancier, kampen, rode kruis, mantelzorg, drugslijn..



6. PROFFESIONALISERING VAN HET AGOGISCH HANELEN
Industrialisering zet 2 maatschappelijke veranderingen on gang:
1: Snelle evolutie wetenschap en techniek
 Industriele revolutie
 Dorpsgemeenschappen  verstedelijkte gebieden
Dorpsgemeenschappen: ambachten (landbouw, bakker, mandenvlechter)
Wetenschap en technologie kennen een enorme boost => evolutie
Van gesloten dorpsgemeenschappen  verstedelijkte gebieden


2: Stijgende individualisering

,  Eigen keuzes en eigen verantwopordelijkheid
 Mensen leven in het gareel  alles bepaald door de kerk en de stand waar ze in leven
 Het pad van opvoeding, gedrag, mode => bepaalt voor jou
Indiviudeel weinig te zeggen
 Pad valt weg
 Kerngezin valt weg
 Alle tradities waren verdwenen  zelf opzoek gaan naar antwoorden, zelf kiezen hoe en
wat je doet => postmodel
Eigen keuzes en verantwoordelijkheid
 Beroepsorganisaties: eigen codes van hoe ze met mensen moeten omgaan 
onderscheid in doelgroepen:
Verstandelijke beperking
Gedragsproblemen
Leermoeilijkheden


Ontstaan van welzijnswerk:
 Aanvangelijk als vrijwilligerswerk (liefdadigheid)
 Later zien we de ontwikkeling van ‘agogisch werkveld’ met agogische beroepen met
eigen beroepsopleidingen, beroepsorganisaties en beroepscodes ifv ondersteunen van
veranderingsprocessen.
 Risico op valkuil van pedagogisering

Agogisch werkveld:
 Hulpverlening: ouderenzorg, jongerenwelzijn, GGZ..
 Vormingswerk: taal- en inburgeringscursussen, buurtwerk, ondersteunen naar werk..




7. HET VERTREKPUNT VAN HET AGOGISCH HANDELEN

7.1. EXAGOGIEK OF CURATIEF AGOGISCH WERK
= iets wat slecht is, beter maken
Bv: Persoon met psychiatrische problematiek helpen om sociale interactie te hebben

7.2. ANAGOGIEK OF POSITIEF AGOGISCH WERK
= iets wat normaal is verbeteren
Bv: Buddy van persoon met psychiatrische stoornis

7.3. KATAGOGIEK OF PREVENTIEF AGOGISCH WERK
= de situatie behouden hoe ze is
Bv: Preventieprogramma over veilige seks.


8. NIVEAUS VAN VERANDERINGSPROCESSEN