Samenvatting Groepsdynamica

Groepsdynamica
Deel 1: Groepsdynamica

inleiding
-​ als praktijkgericht orthopedagoog moet je kunnen bijdragen en participeren en/of
coördinatie voeren van groepen

-​ groep is meer dan optelsom van individuen
⇒ men gedraagt zich anders in groep dan alleen
⇒ er ontstaan groepsverschijnselen en fenomenen/patronen die niet meteen
verklaarbaar zijn vanuit gedrag van afzonderlijke groepsleden (vb. normen, rolverdelingen,
machtsverhoudingen, …)



Hoofdstuk 1: Groepsdynamica als vakgebied
1.1 Groep als verbindingsschakel tussen individu en
maatschappij
-​ groepsdynamica: studie van gedrag van mensen in kleine groepen
⇒ veel menselijk gedrag kan beter begrepen worden door aandacht voor groepen waarin
het gedrag plaatsvindt
⇒ ieder mens is sterk sociaal bepaald door groepen waartoe hij behoorde (vb. ouderlijk
gezin) en door groepen waar hij nu toe behoort
→ bepalen ieders identiteit

-​ primaire groep (gezin) als bemiddelaar
⇒ enerzijds: maatschappij en cultuur
⇒ anderzijds: individu

⇒ door groepen is individu aan maatschappij en cultuur gebonden
⇒ via groepen vindt cultuuroverdracht plaats, leert individu taal spreken, denken en
waarnemen en uitgebreid waardensysteem




-​ ieder wordt in sterke mate gevormd (en soms misvormd) door maatschappelijke
omgeving
⇒ ieder is ‘kind van zijn tijd’ EN ‘kind van zijn maatschappij’




1

, -​ ieder individu wordt beïnvloed door omgeving, maar oefent ook zelf invloed uit op die
omgeving

-​ slechts enkelen kunnen via hun bijzondere positie rechtstreeks maatschappelijke
omstandigheden beïnvloeden
⇒ meer mogelijk: invloed uitoefenen op maatschappelijke omstandigheden via de groep
waartoe ze behoren
→ actiegroepen, politieke groepen, … (vb. Martin Luther King)




-​ groepen vormen verbindende schakel tussen individu en maatschappij




-​ groepsdynamica als snijvlak van verschillende hoofdstromingen in sociale
wetenschappen (psychologie en sociologie)
⇒ belangrijke brugfunctie tussen beide




-​ groepsdynamica: studie van hoe groepen zich vormen, hoe ze functioneren en hoe ze
weer uiteenvallen


1.2 Onderscheid tussen groepstaak en groepsproces
-​ een groep functioneert op 2 niveaus tegelijk
⇒ taakniveau: wat groepsleden met elkaar doen
⇒ procesniveau: hoe groepsleden dat met elkaar doen


Taak en proces hebben elk hun eigen bron
-​ taakaspect: wat afgesproken is vanuit organisatie
⇒ afgesproken doel en taak
⇒ bedacht, zakelijk en voorspelbaar

-​ procesaspect: komt voort uit mensen
⇒ karakters, gevoelens, onderlinge interacties en verhoudingen
⇒ spontaan en onvoorspelbaar


Groepstaak (WAT) Groepsproces (HOE)

wat een groep doet manier waarop leden met elkaar omgaan
ontstaan uit organisatie ontstaan uit mensen
verwijst naar inhoud en groepsactiviteiten verwijst naar relationele en gevoelsaspecten,
sociaal-emotionele behoeften




2

,Taakstructuur en processtructuur
-​ bij beide aspecten is een structuur te onderscheiden

-​ taakaspect: elementen die samenhangen met organisatie van de groep
-​ procesaspect: elementen die samenhangen met menselijke aspect van de groep


Taakstructuur (groepstaak) Processtructuur (groepsproces)

formele, zakelijke functies informele, psychologische functies
-​ groepsleden (groep mensen met -​ groepscohesie (gevoel van
overeenkomstige wens, verwachting samenhang tussen leden)
of hulpvraag -​ relatiepatronen en omgangsvormen
-​ groepsdoel (wat groepsleden aan het (reageren van leden op elkaar)
eind willen bereiken) -​ ontwikkelingsfasen
-​ werkwijze (methode waarmee doel -​ groepsnormen (ontstaan van
wordt nagestreefd) groepsnormen en -cultuur
-​ taakverdeling en vormgeving (welke -​ rollen (verschillende rollen bij
taken de leden krijgen en organisatie deelnemers
van uitvoering van groep)
-​ evaluatie en resultaat


-​ kolom taakstructuur: logische, stapsgewijze opbouw van de taakkant van een groep
-​ kolom processtructuur: komt voort uit wat mensen persoonlijk meebrengen

-​ beide onderdelen zijn belangrijk, groepsleider moet ze beide in het oog houden
⇒ taak uit oog verliezen: proces verschijnselen gaan eigen leven leiden
⇒ proces uit oog verliezen: mist belangrijke voeding en energie die nodig zijn om
groepstaak te volbrengen


Onderscheid tussen taak en proces, en het belang daarvan
-​ taak en proces hebben verschillende bronnen, dus we nemen ze ook met verschillende
ontvangers waar
⇒ taak nemen we waar met ons verstand
⇒ proces nemen we waar met ons gevoel

-​ bij misverstanden of onduidelijkheden: verwarring tussen taak en proces
-​ taak en proces en het onderscheid
⇒ inzicht krijgen in wat er in de groep speelt
⇒ bieden basis voor beïnvloeding van de groep

-​ taak en proces zijn op verschillende wijze te beïnvloeden
⇒ bij taak is beïnvloeding makkelijk: kan heel concreet gemaakt worden en is direct
beïnvloedbaar
⇒ bij proces ligt het ingewikkeld: kan enkel indirect beïnvloedt worden



-​ onderscheid tussen taak en proces van belang



3

, ⇒ oorzaak van problemen wordt vaak gezien op taakniveau, terwijl het vaak op
procesniveau ligt
⇒ als groepsleider moet je op beide niveaus goed inzetten
⇒ je kunt de taak helder vormgeven, maar bij proces gebeurt het indirect


Kracht van groepen
-​ positieve kracht
⇒ plezier maken, waardering krijgen, leren van elkaar, veiligheid, info krijgen, jezelf beter
leren kennen, …

-​ negatieve kracht
⇒ conflict, pesterij, macht, dwang, chantage, zondebokken, rivaliteit, …



Hoofdstuk 2: Definitie van de groep en
soorten groepen
Lessen van de gans - essentie van collectiviteit
-​ les 1: elke gans die zijn vleugels uitslaat creëert daarmee een opwaartse kracht voor de
vogels die volgen
Door te vliegen in een V formatie, vliegt de groep 72% verder dan wanneer de ganzen
alleen zouden vliegen

⇒ mensen die gemeenschappelijk doel nastreven en gevoel voor samenwerking hebben,
zullen sneller en makkelijker hun doel bereiken

-​ les 2: als een gans uit de V formatie raakt, dan voelt hij ineens een vertraging en
weerstand van het alleen vliegen
Gans gaat snel weer in formatie invoegen om te profiteren van opwaartse kracht

⇒ we blijven bij de groep die dezelfde kant opgaat als waar wij naartoe willen

-​ les 3: als de voorste gans moe is, wordt hij afgelost door een andere gans
⇒ beurtelings moeilijke taken op je nemen, mensen zijn afhankelijk van elkaars
vaardigheden, capaciteiten en unieke combinatie van gaven, talenten en middelen

-​ les 4: ganzen in formatie snateren om de voorste ganzen aan te moedigen om op
snelheid te blijven
⇒ kracht van motivatie, enthousiaste groepen zijn productiever

-​ les 5: als een gans ziek wordt of gewond raakt, gaan 2 andere ganzen mee om hem te
helpen en beschermen
Als de gans beter is, of dood is, sluiten ze aan bij andere vlucht of proberen ze de groep in
te halen


4