STRAFRECHT
EXAMENLEERSTOF
o Handboek strafrecht (met inbegrip van de Nederlands-Franse woordenlijst)
= boek is te kennen leerstof, wat groot gedrukt staat is te kennen (ongeacht of het in de les
aanbod gekomen is), kleine lettertype is niet persee nieuwe leerstof.
o Notities uit de les
o Powerpoint-presentaties (ter ondersteuning)
o Bamacodex strafrecht 2025-2026
o Eventueel aanvullingen gepost op Blackboard
= uit woordenlijst krijg je twee nederlandse begrippen die je moet vertalen naar Fr
De opnames/PP-presentaties zijn opgevat als een leidraad voor een goed begrip van
en inzicht in de examenleerstof.
Bij de behandeling van de oefeningen wordt aandacht besteed aan de toepassing van
de opgedane kennis.
Voorbeeld Examenvraag: Motivering van rechterlijke uitspraak en dan moet je de
fouten eruit halen
EXAMENVORM:
o PC examen op: 9 januari 2026
o Gesloten boek maar MET codex strafrecht
- Theorie: kennis + inzichtsvragen (10p.) waaronder 2p. uit Nederlands-Franse
woordenlijst)
- Casus: peilen naar kennis, inzicht én toepassing (10p.)
o Ondervraagd over alle componenten van de cursus
o Schijf zonder schrijffouten (maluspunten)
WAT IS (HET NUT VAN) STRAFRECHT
1
, Iedereen heeft een mening over strafrecht, mensen betogen en hebben allemaal een mening over
wat het ideale strafrecht zou moeten zijn zonder effectief kennis te hebben van het strafrecht. = ‘Aan
de toog is iedereen criminoloog’
We worden vaak geconfronteerd met strafrecht, podcasts, documentaires, serries, alles is
strafrecht en iedereen vormt er zijn mening over. Denk aan Acid, Elisabeth lucie batens, de stemmen
van assissen, … er zijn heel veel series en films over gemaakt en onrechtsreeks geeft iedereen er
zomaar zijn mening over.
Verschillende politici geven commentaar op het strafrecht: ze vinden dat er zwaarder gestraft
moet worden en dat bepaalde straffen niet echt als een echte straf worden nagewerkt zonder dat ze
eigenlijk kennis hebben van het strafrecht. => druist in tegen de scheiding der machten.
Chemische castratie is niet eens een mogelijkheid want wij zijn gebonden aan het Europees verdrag
van de rechten van de mens.
Persberichten: in de persberichten is te lezen dat er vaak geen straffen gegeven worden, maar als
je verder gaat kijken dan is dit niet het geval. Je kan ook de opschorting hebben of een straf wordt
opgelegd met een deel of geheel met uistel. Veel mensen blijven dan achter met het gevoel van
straffeloosheid, maar dit klopt niet. Ze zijn gewoon fout geinformeerd.
Onjuiste formulering ‘geen straf’, maar jawel er was weldegelijk een straf. Er was sprake
van een straf met uitstel en opschorting die gepaard gaat met het opleggen van bepaalde
voorwaarden, maar dat schrijven ze niet.
Terminologie is ook vaak onjuist ‘cel’ is geen juridisch begrip, ‘geen gevangenisstraf’ wel
Namen van de verdachte of beklaagden worden gewoon genoemd, vooral bij BV’s is dit het
geval, dit zou eignelijk niet mogen.
We worden geconfronteerd met een informaitecloof, je krijgt weinig informatie en gaat dan meer
conclusies trekken. (!!)
Men stelt strenge straffen voor als de oplossing voor criminaliteit maar houdt daarbij weinig
tot geen rekening met de mensrechten.
Punitief populisme: is een politiek en maatschappelijk fenomeen
waarbij politici en partijen pleiten voor steeds strengere straffen
en een harder optreden tegen criminaliteit, vooral om
populariteit te winnen bij het publiek, in plaats van op basis van
wetenschappelijke inzichten of effectief beleid. Evidence based
vaststellingen
Wees kritisch, het is heel belangrijk dat je niet gaan veralgemenen.
Voorbeeld: seksuele handeligen. De uitgangspunten zijn dat je seksuele
handelingen mag stellen vanaf 16 jaar en je kan ook toestemming geven als je 14 bent, als er geen
kloof is van 3 jaar. Als je een 14 jarige hebt en een 18 jarige, die seks hebben dat kan niet juridisch
gezien maar in praktijk zijn ze verliefd en hebben ze toestemming gegeven heeft, juridisch gezien is
2
, die 18jarige dan ook een verkrachter, en kan die zwaarde straffen krijgen. Je voelt aan dat dit veel
genuanceerder is dan het misschien op het eerste zich zal lijken.
Belangrijk principe, dat je steeds in het achterhoofd moet houden: Iedereen geniet het vermoeden
van onschuld, iedereen is onschuldig tot het tegendeel bewezen is.
WAT IS BELGISCH STRAFRECHT
In België beschermen we andere rechten dan in andere landen. Aantasting van fysieke
integriteit, menselijk leven en vrije meningsuiting is enorm belangrijk voor ons, daarentegen staat
het zelfbeschikkingsrecht centraal, ongeacht gender of geslacht. (!!)
≠ In de VS is de doodstraf geen probleem, er wordt ook ingebroken in de scheiding der machten,
Trump gaat zelf beslissen welke straffen er allemaal moeten worden opgelegd.
Actualiteit: vrouwen mogen in het openbaar niet meer praten, zingen, …
Strafrecht is een momentopname, afhankelijk van de locatie waarin we ons bevinden. En
is dus zeker niet overa hetzelfde
WAT IS ACTUELE BELGISCH STRAFRECHT
De overheid zal stillaan begrip krijgen op het strafrecht, er komt meer en meer inmenging van de
overheid.
Kentering in de 18e eeuw: strafrecht kende veel invloed van de filosofen zoals de franse filosofen
– Beccaria – Von Feuerbach
STRAFWETBOEK 1867
= Vandaag zitten we nog steeds met een napoleontisch wetboek.
Vóór 1867: Code Napoléon ook onder Nederlands bewind
Haus (U Gent) en Nypels (U Luik)
Eigenlijk overname van Code Napoléon
Klassieke leer
o Schuldbegrip staat centraal. Elkeen heeft keuze tussen het goede en het kwade
o Doelstelling van de bestraffing = vergelding, intimidatie en preventie
Intussen gewijzigd, aangevuld -> onleesbaar kluwen
Veel rechtsfiguren hebben geen wettelijke basis, veel straffen zijn artificieel (bv. door
correctionalisering), archaïsch taalgebruik, geen voeling met wetenschappelijk onderzoek,…
Louter ontvluchten uit de gevangenis is nog geen misdrijf, in het federaal
regeerakkoord staat dat men dit een misdrijf wil maken.
EINDELIJK EEN NIEUW WETBOEK!
3
, Er was een comissie tot hervorming van het strafrecht => was al de vierde poging sinds 1979 (
(Châtel&D’Haenens; Legros; Holsters)
Geschreven door: Damien Vandermeersch, Joëlle Rozie en Jeroen De Herdt
Publicatie: Belgisch Staatsblad 8 april 2024
In werking: 2 jaar na publicatie: 8 april 2026
Intussen reparatie- en harmonisatiewetgeving én nieuwe wetgeving …
Nog wachten op Strafuitvoeringswetboek
EEN EIGENTIJDS NIEUW STRAFWETBOEK
= om een goed strafwetboek te zijn moet je voldoen aan drie permissen, een goed strafwetboek is
namelijk:
- Accuraat = garantie voor rechtszekerheid
- Coherent = vlotte toepassing op concrete situaties
= Bij het nieuwe strafwetboek is het algemeen, nacht = na 9u ‘s avonds en voor 5u ’s
ochtends, bij het oude was dit niet het geval en werd het steeds in concreto anders
toegepast op verschillende situaties
- Eenvoudig = iedereen wordt geacht de strafwet te kennen
4
EXAMENLEERSTOF
o Handboek strafrecht (met inbegrip van de Nederlands-Franse woordenlijst)
= boek is te kennen leerstof, wat groot gedrukt staat is te kennen (ongeacht of het in de les
aanbod gekomen is), kleine lettertype is niet persee nieuwe leerstof.
o Notities uit de les
o Powerpoint-presentaties (ter ondersteuning)
o Bamacodex strafrecht 2025-2026
o Eventueel aanvullingen gepost op Blackboard
= uit woordenlijst krijg je twee nederlandse begrippen die je moet vertalen naar Fr
De opnames/PP-presentaties zijn opgevat als een leidraad voor een goed begrip van
en inzicht in de examenleerstof.
Bij de behandeling van de oefeningen wordt aandacht besteed aan de toepassing van
de opgedane kennis.
Voorbeeld Examenvraag: Motivering van rechterlijke uitspraak en dan moet je de
fouten eruit halen
EXAMENVORM:
o PC examen op: 9 januari 2026
o Gesloten boek maar MET codex strafrecht
- Theorie: kennis + inzichtsvragen (10p.) waaronder 2p. uit Nederlands-Franse
woordenlijst)
- Casus: peilen naar kennis, inzicht én toepassing (10p.)
o Ondervraagd over alle componenten van de cursus
o Schijf zonder schrijffouten (maluspunten)
WAT IS (HET NUT VAN) STRAFRECHT
1
, Iedereen heeft een mening over strafrecht, mensen betogen en hebben allemaal een mening over
wat het ideale strafrecht zou moeten zijn zonder effectief kennis te hebben van het strafrecht. = ‘Aan
de toog is iedereen criminoloog’
We worden vaak geconfronteerd met strafrecht, podcasts, documentaires, serries, alles is
strafrecht en iedereen vormt er zijn mening over. Denk aan Acid, Elisabeth lucie batens, de stemmen
van assissen, … er zijn heel veel series en films over gemaakt en onrechtsreeks geeft iedereen er
zomaar zijn mening over.
Verschillende politici geven commentaar op het strafrecht: ze vinden dat er zwaarder gestraft
moet worden en dat bepaalde straffen niet echt als een echte straf worden nagewerkt zonder dat ze
eigenlijk kennis hebben van het strafrecht. => druist in tegen de scheiding der machten.
Chemische castratie is niet eens een mogelijkheid want wij zijn gebonden aan het Europees verdrag
van de rechten van de mens.
Persberichten: in de persberichten is te lezen dat er vaak geen straffen gegeven worden, maar als
je verder gaat kijken dan is dit niet het geval. Je kan ook de opschorting hebben of een straf wordt
opgelegd met een deel of geheel met uistel. Veel mensen blijven dan achter met het gevoel van
straffeloosheid, maar dit klopt niet. Ze zijn gewoon fout geinformeerd.
Onjuiste formulering ‘geen straf’, maar jawel er was weldegelijk een straf. Er was sprake
van een straf met uitstel en opschorting die gepaard gaat met het opleggen van bepaalde
voorwaarden, maar dat schrijven ze niet.
Terminologie is ook vaak onjuist ‘cel’ is geen juridisch begrip, ‘geen gevangenisstraf’ wel
Namen van de verdachte of beklaagden worden gewoon genoemd, vooral bij BV’s is dit het
geval, dit zou eignelijk niet mogen.
We worden geconfronteerd met een informaitecloof, je krijgt weinig informatie en gaat dan meer
conclusies trekken. (!!)
Men stelt strenge straffen voor als de oplossing voor criminaliteit maar houdt daarbij weinig
tot geen rekening met de mensrechten.
Punitief populisme: is een politiek en maatschappelijk fenomeen
waarbij politici en partijen pleiten voor steeds strengere straffen
en een harder optreden tegen criminaliteit, vooral om
populariteit te winnen bij het publiek, in plaats van op basis van
wetenschappelijke inzichten of effectief beleid. Evidence based
vaststellingen
Wees kritisch, het is heel belangrijk dat je niet gaan veralgemenen.
Voorbeeld: seksuele handeligen. De uitgangspunten zijn dat je seksuele
handelingen mag stellen vanaf 16 jaar en je kan ook toestemming geven als je 14 bent, als er geen
kloof is van 3 jaar. Als je een 14 jarige hebt en een 18 jarige, die seks hebben dat kan niet juridisch
gezien maar in praktijk zijn ze verliefd en hebben ze toestemming gegeven heeft, juridisch gezien is
2
, die 18jarige dan ook een verkrachter, en kan die zwaarde straffen krijgen. Je voelt aan dat dit veel
genuanceerder is dan het misschien op het eerste zich zal lijken.
Belangrijk principe, dat je steeds in het achterhoofd moet houden: Iedereen geniet het vermoeden
van onschuld, iedereen is onschuldig tot het tegendeel bewezen is.
WAT IS BELGISCH STRAFRECHT
In België beschermen we andere rechten dan in andere landen. Aantasting van fysieke
integriteit, menselijk leven en vrije meningsuiting is enorm belangrijk voor ons, daarentegen staat
het zelfbeschikkingsrecht centraal, ongeacht gender of geslacht. (!!)
≠ In de VS is de doodstraf geen probleem, er wordt ook ingebroken in de scheiding der machten,
Trump gaat zelf beslissen welke straffen er allemaal moeten worden opgelegd.
Actualiteit: vrouwen mogen in het openbaar niet meer praten, zingen, …
Strafrecht is een momentopname, afhankelijk van de locatie waarin we ons bevinden. En
is dus zeker niet overa hetzelfde
WAT IS ACTUELE BELGISCH STRAFRECHT
De overheid zal stillaan begrip krijgen op het strafrecht, er komt meer en meer inmenging van de
overheid.
Kentering in de 18e eeuw: strafrecht kende veel invloed van de filosofen zoals de franse filosofen
– Beccaria – Von Feuerbach
STRAFWETBOEK 1867
= Vandaag zitten we nog steeds met een napoleontisch wetboek.
Vóór 1867: Code Napoléon ook onder Nederlands bewind
Haus (U Gent) en Nypels (U Luik)
Eigenlijk overname van Code Napoléon
Klassieke leer
o Schuldbegrip staat centraal. Elkeen heeft keuze tussen het goede en het kwade
o Doelstelling van de bestraffing = vergelding, intimidatie en preventie
Intussen gewijzigd, aangevuld -> onleesbaar kluwen
Veel rechtsfiguren hebben geen wettelijke basis, veel straffen zijn artificieel (bv. door
correctionalisering), archaïsch taalgebruik, geen voeling met wetenschappelijk onderzoek,…
Louter ontvluchten uit de gevangenis is nog geen misdrijf, in het federaal
regeerakkoord staat dat men dit een misdrijf wil maken.
EINDELIJK EEN NIEUW WETBOEK!
3
, Er was een comissie tot hervorming van het strafrecht => was al de vierde poging sinds 1979 (
(Châtel&D’Haenens; Legros; Holsters)
Geschreven door: Damien Vandermeersch, Joëlle Rozie en Jeroen De Herdt
Publicatie: Belgisch Staatsblad 8 april 2024
In werking: 2 jaar na publicatie: 8 april 2026
Intussen reparatie- en harmonisatiewetgeving én nieuwe wetgeving …
Nog wachten op Strafuitvoeringswetboek
EEN EIGENTIJDS NIEUW STRAFWETBOEK
= om een goed strafwetboek te zijn moet je voldoen aan drie permissen, een goed strafwetboek is
namelijk:
- Accuraat = garantie voor rechtszekerheid
- Coherent = vlotte toepassing op concrete situaties
= Bij het nieuwe strafwetboek is het algemeen, nacht = na 9u ‘s avonds en voor 5u ’s
ochtends, bij het oude was dit niet het geval en werd het steeds in concreto anders
toegepast op verschillende situaties
- Eenvoudig = iedereen wordt geacht de strafwet te kennen
4
