Samenvatting - Onderzoekspracticum longitudinaal onderzoek (PB1722)

Longitudinaal PB1722-252633B
Samenvatting
Oef 1 & 2

Algemene tips
 Afleesvragen → niet overdenken
 Complexere meerstapsvragen → structuur herkennen
 Extreem precies taalgebruik → signaalwoorden zijn key
 Vaste volgorde van onderwerpen → leren per blok



Blok 1 – Basis longitudinaal & multilevel (1–13)

 Longitudinaal vs cross-sectioneel
 Clustervariabele
 Cross-level interactie
 ICC
 AIC vergelijking
 Random parameters tellen

Blok 2 – Multilevel casus (ethisch hacken) (14–22)

 Niveau 1 vs niveau 2 interpretatie
 Random intercept vs random slope
 Variantiecomponenten
 Interactiecoëfficiënten interpreteren
 Cross-level interacties

Blok 3 – ESM & moderatiegrafieken (29–30)

 Parallelle vs niet-parallelle lijnen
 Hellingsverschillen = moderatie

Blok 4 – Interventie multilevel (32)

 Interactie met Time interpreteren

Blok 5 – Mediatie (klassiek + multiple mediators) (33–40)

 Indirect effect significant?
 CI bevat 0?
 Direct vs indirect
 Volledige vs partiële mediatie
 Verschil tussen indirecte effecten?

,Belangrijkste tentamenpatronen
Ze testen continu:

 “Wat betekent deze coëfficiënt precies?”
 “Op welk niveau is dit gemeten?”
 “Is dit een interactie?”
 “Mag je deze conclusie trekken?”

Ze misleiden met taal

Voorbeelden:

 “voordeel” terwijl effect positief is
 “verklaard voor 6,4%” terwijl 0.064 geen percentage is
 “groter dan” terwijl CI’s overlappen

Ze verwachten dat je:

 Random intercept vs slope herkent uit een plot
 Weet dat lagere AIC beter is
 Begrijpt dat mediatie = CI indirect effect ≠ 0
 Weet dat je voor verschil tussen indirecte effecten een aparte toets nodig hebt

Toets 1 vs Toets 2
Ze hergebruiken exact dezelfde strikpunten:

 “voorspelt” vs “zorgt voor” (causaliteit)
 parallelle lijnen = geen moderatie van slope
 Time-interacties zijn het interventie-effect
 mediatie: CI indirect effect ≠ 0
 “groter dan” tussen indirecte effecten: je mag dat bijna nooit claimen zonder
verschiltoets/CI verschi

1. Kernbegrippen Thema 1 (wat moet je echt kennen)
2. Vergelijkingen die vaak terugkomen in meerkeuzevragen
3. Causaliteit (klassieke valkuil)
4. Typische tentamenvragen (zoals in toets 1 en 2)
5. Instinkers die ze graag gebruiken

, THEMA 1 DE FACTOR TIJD IN ONDERZOEK
Ongeveer vraag 1 t/m 7 op het tentamen

Wat is longitudinaal onderzoek?
→ Oefententamen vraag 1

Definitie:
Longitudinaal onderzoek is onderzoek waarbij dezelfde variabelen met hetzelfde
meetinstrument meerdere keren worden gemeten bij dezelfde personen over de tijd.

Essentieel:
• Herhaalde metingen
• Zelfde personen
• Tijd als expliciete factor

Verschil met cross-sectioneel onderzoek:
• Cross-sectioneel: één meetmoment
• Longitudinaal: meerdere meetmomenten

Tentamenpunt:
Alleen longitudinale data maken het mogelijk veranderingen binnen personen te
modelleren.

Tentamenpatroon (beide versies):

 Alleen longitudinale data maken het mogelijk veranderingen binnen personen te
modelleren.
 “Minimaal drie meetmomenten” is géén noodzakelijke voorwaarde.

Longitudinaal is niet per se causaal

 Longitudinaal ≠ automatisch causaal.

Een observationele longitudinale studie kan ontwikkelingen beschrijven , maar bewijst
geen causaliteit.

Wat is de hiërarchische structuur van longitudinale data?
→ Oefententamen : vraag 2

Bij longitudinale data:

 Niveau 1 = meetmomenten
 Niveau 2 = personen

Metingen zijn geclusterd binnen personen.