SAMENVATTING SOCIALE GRONDRECHTEN
Sociaal werk
1.INLEIDING SOCIALE GRONDRECHTEN
1.1 De tweede generatie grondrechten
- Grondrechten -> Fundamentele rechten en vrijheden (of mensenrechten) ->
Universele rechten
o Doel: voorwaarden creëren/ te blijven garanderen opdat personen een
‘vrije’, maar ook ‘menswaardige’ manier zouden kunnen functioneren
- Rechten die ervoor zorgen dat personen op een ‘vrije’ manier kunnen leven
zijn Politieke & Burgerlijke rechten
o = vrijheidsrechten -> onmiddellijk toepasbaar, ze gelden effectief
zonder dat er uitvoeringsmaatregelen moeten worden getroffen
Burgerlijke rechten Politieke rechten
-
Rechten die de burger - rechten bedoeld om de burger te
beschermen tegen onrechtmatig laten deelnemen aan het
en ongeoorloofd optreden van de staatsgezag
overheid Voorbeeld:
Voorbeeld: - recht op vrije en geheime
- Verbod op discriminatie verkiezingen
- Recht op leven - recht op vrijheid van vergadering
- Recht op persoonlijke vrijheid en vereniging
- Recht op privacy - recht op vrije meningsuiting
- Eigendom
- Meningsuiting
- Onderwijs
- godsdienst
Bescherming van grondrechten
- in wetgeving van nationale staten
- in mondiale en regionale mensenrechtenverdragingen
- Positieve handelingsplicht overheid: zorgen ervoor dat zo veel mogelijk
mensen de kans krijgen om een menswaardig leven te leiden
BELGISCHE GRONDWET? WAT IS DE DOELSTELLING VAN DE BELGISCHE
WAT IS DE
GRONDWET?
INLEIDING Fleur De Veirman
⟶ Ontstaan na de onafhankelijkheid van België (1831)
, ⟶ Toen: nationaal congres(zeer liberaal en vooruitstrevend--> veel vrijheden
werden opgenomen)
⟶ Geschreven grondwet die meer dan 200 artikels bevat
⟶ Het is een fundamentele wet: het is op basis van alles, het komt vóór de wet
⟶ Niet elk land heeft een grondwet (vb. Israël, VK)
- HIERIN STAAN ONZE FUNDAMENTELE RECHTEN, VRIJHEDEN EN ELEMENTAIRE RECHTEN
WAAROVER IEDERE BURGER BESCHIKT, IEDEREEN MAG BEPAALDE DINGEN DOEN, ZOALS:
VRIJ ZIJN OM TE ZEGGEN WAT JE DENKT
EEN EIGEN MENING HEBBEN
GELIJK BEHANDELD WORDEN
- EEN WET DIE JE KAN GEBRUIKEN OM JE RECHTEN TE VERDEDIGEN
- BESCHERMT DE MENS TEGEN ONRECHT
- HET IS EEN ZWARE PROCEDURE OM WIJZIGINGEN AAN TE BRENGEN IN DE GRONDWET
HET ONTSTAAN VAN DE BELGISCHE GRONDWET
- ONTSTAAN IN 1830
- ZIJN SINDS 1944 VERANKERD IN DE BELGISCHE GRONDWET
WAT IS HET OUDSTE? GRONDWET – INTERNATIONALE MENSENVERDRAGEN
- DE BELGISCHE GRONDWET: OPGEMAAKT IN 1831 DUS ZEER KORT NA HET ONTSTAAN
VAN BG IN 1830, DE BELGISCHE GRONDWET IS EEN INSPIRATIEBRON VOOR VELE
INTERNATIONALE VERDRAGEN DIE LATER ZIJN ONTSTAAN
ARTIKEL 23
- = IEDER HEEFT HET RECHT EEN MENSWAARDIG LEVEN TE LEIDEN
VOORBEELDEN:
BETAALBARE EN KWALITEITSVOLLE HUISVESTING
TOEGANG TOT GEZONDHEIDSZORG
INKOMEN & WERK
RECHT OP SOCIALE ZEKERHEID, SOCIALE BIJSTAND
ZIEKTE EN INVALIDITEITSUITKERING Sociale grondrechten
TOEGANG TOT BETAALBAAR ONDERWIJS (EDUCATIE) ARTIKEL 24
VRIJE TIJD
TOEGANG TOT BETAALBARE JURIDISCHE BIJSTAND
RECHT OP GEZOND LEEFMILIEU
RECHT OP GEZINSBIJSLAGEN
LET OP:
1
, - OM RECHT TE HEBBEN OP EEN WERKLOOSHEIDSUITKERING MOET JE X AANTAL JAREN
GEWERKT HEBBEN, MENSEN DIE BV NIET LANG GENOEG HEBBEN GEWERKT KRIJGEN EEN
LEEFLOON
- INTERNATIONALE VERDRAGEN HEBBEN INSPIRATIE UITGEPUT UIT DE BELGISCHE
GRONDWET
ARTIKEL 134
- RECHT OP MENSWAARDIG LEVEN DAARTOE WAARBORGEN DE WET, HET DECREET OF DE
ARTIKEL 134 BEDOELDE REGEL, REKENING HOUDEND MET DE OVEREENKOMSTIGE
PLICHTEN, DIE ECONOMISCHE, SOCIALE EN CULTURELE RECHTEN, WAARVAN ZE DE
VOORWAARDEN VOOR DE UITOEFENINGEN BEPALEN. DIE RECHTEN BEVATTEN
INZONDERHEID
AANDACHT:
- “HET DECREET OF DE ARTIKEL 134 BEDOELDE REGEL”
- UITLEG: DIVERSE WETGEVERS BINNEN HUN BEVOEGDHEID DIE RECHTEN MOETEN
WAARBORGEN EN DE VOORWAARDEN VAN UITOEFENING ERVAN MOET BEPALEN
- “REKENING HOUDEND MET DE OVEREENKOMSTIGE PLICHTEN”
- UITLEG: DE PLICHT TOT MEDEWERKING VAN HET INDIVIDU IN HET VERKRIJGEN VAN DIE
SOCIALE GRONDRECHTEN
- “INZONDERHEID”
- UITLEG: SLUIT NIET UIT DAT OOK ANDERE RECHTEN NOODZAKELIJK ZIJN OM TE KUNNEN
SPREKEN VAN EEN WENSWAARDIG BESTAAN
TER VERDUIDELIJKING:
- WET: GELDT VOOR HEEL BELGIË
- DECREET: VLAAMSE BEVOEGDHEID
DOEL:
- VERANTWOORDELIJKHEID OPLEGGEN AAN DE OVERHEID OM DAT MOGELIJK TE MAKEN
VOOR DE BURGER
ZIJN SOCIALE GRONDRECHTEN AFDWINGBAAR?
KUN JE NAAR DE RECHTER STAPPEN EN ZEGGEN MIJN GRONDRECHT OP … IS
GESCHONDEN?
- NIET RECHTSTREEKS AFDWINGBAAR, ENKEL OP BASIS VAN DE BEPALING ERVAN IN DE GW.
O JE KAN DUS NIET NAAR DE RECHTER STAPPEN OMDAT JE LEVEN NIET
‘MENSWAARDIG’ GENOEG ZOU ZIJN
- => DE OVERHEID MOET ER WEL VOOR ZORGEN DAT ZOVEEL MOGELIJK MENSEN DE KANS
KRIJGEN OM EEN MENSWAARDIG LEVEN TE LEIDEN
2
, - ARTIKEL23 HOUDT STANDSTILL VERPLICHTING IN = ALS DE OVERHEID EENMAAL EEN
SOCIAAL RECHT HEEFT GEGEVEN, MOGEN ZE DAT NIET ZOMAAR VERMINDEREN OF
AFPAKKEN -> dit verbiedt dat de bevoegde wetgever het beschermingsniveau
aanzienlijk vermindert zonder reden van algemeen belang
RAAD VAN STATE EN GRONDWETTELIJK HOF HEBBEN SPECIFIEKE ROL
- RAAD VAN STATE (AFDELING WETGEVING) HEEFT ADVISERENDE ROL
O -ZE KUNNEN ADVIES UITBRENGEN OVER HET STANDSTILPRINCIPE
O ZE KIJKEN OF VOORGESTELDE MAATREGELEN OF WETTEN DE RECHTEN ZOALS
VERVAT IN ART 23 IN GEVAAR BRENGEN OF KUNNEN BEPERKEN
O WAARSCHUWEN DE WETGEVER WANNEER EEN ONTWERP OF WET EEN
ACHTERUITGANG ZOU BETEKENEN
O ADVIEZEN WORDEN NIET ALTIJD GEVOLGD
- GRONDWETTELIJK HOF KAN BEPALINGEN UIT NIEUWE WETTEN, DECRETEN OF
VERORDENINGEN VERNIETIGEN DIE HET STANDSTILLPRINCIPE NIET RESPECTEREN
- RAAD VAN STATE KAN DIT DOEN BIJ BESTUURLIJKE HANDELINGEN
O BIJVOORBEELD: KONINKLIJK, MINISTERIEEL BESLUIT
EERSTE GENERATIE MENSENRECHTEN IN HET TWEEDE GENERATIE MENSENRECHTEN
BG
- POLITIEKE & BURGERLIJKE RECHTEN = SOCIALE GRONDRECHTEN
- IN DE GRONDWET VANAF 1839 - DOEL: MENSWAARDIG BESTAAN
- DOEL: VRIJ ZIJN - IN PRINCIPE NIET RECHTSTREEKS
- RECHTSTREEKS AFDWINGBAAR AFDWINGBAAR (BV: POLITIE MAG
- ONTHOUDINGSPLICHT OVERHEID ZONDER HUISHOUDINGSBEVEL NIET
VERANKERD IN HET BELGISCHE ZOMAAR BINNENVALLEN
GRONDWET - ACTIEVE HANDELINGSPLICHT
VERANKERD IN BELGISCHE GRONDWET
EERSTE EN TWEEDE GENERATIE VERWIJST NAAR DE TIJDSTIPPEN WANNEER ZE ZIJN
TOEGEVOEGD IN DE GRONDWET, VERSCHIL TSS BEIDE IS HET TIJDSTIP
MENSWAARDIG BESTAAN
-> tweede generatie mensenrechten
Wie verdient een menswaardig bestaan? (= humane
behandeling) IEDEREEN!
• Ook de moordenaar van Julie Van Espen moet humaan behandeld worden
(ondanks vele mensen het anders zouden willen)
• Ook vluchtelingen zijn mensen die humaan behandelt moeten worden
• Gemeenschappen verdienen het om humaan behandelt te worden Vb. joden
Wat kan ons inspireren om 'menswaardig bestaan' inhoud te geven?
⟶ De universele verklaringen voor rechten van de mens
⟶ Religieuze overwegingen
3
Sociaal werk
1.INLEIDING SOCIALE GRONDRECHTEN
1.1 De tweede generatie grondrechten
- Grondrechten -> Fundamentele rechten en vrijheden (of mensenrechten) ->
Universele rechten
o Doel: voorwaarden creëren/ te blijven garanderen opdat personen een
‘vrije’, maar ook ‘menswaardige’ manier zouden kunnen functioneren
- Rechten die ervoor zorgen dat personen op een ‘vrije’ manier kunnen leven
zijn Politieke & Burgerlijke rechten
o = vrijheidsrechten -> onmiddellijk toepasbaar, ze gelden effectief
zonder dat er uitvoeringsmaatregelen moeten worden getroffen
Burgerlijke rechten Politieke rechten
-
Rechten die de burger - rechten bedoeld om de burger te
beschermen tegen onrechtmatig laten deelnemen aan het
en ongeoorloofd optreden van de staatsgezag
overheid Voorbeeld:
Voorbeeld: - recht op vrije en geheime
- Verbod op discriminatie verkiezingen
- Recht op leven - recht op vrijheid van vergadering
- Recht op persoonlijke vrijheid en vereniging
- Recht op privacy - recht op vrije meningsuiting
- Eigendom
- Meningsuiting
- Onderwijs
- godsdienst
Bescherming van grondrechten
- in wetgeving van nationale staten
- in mondiale en regionale mensenrechtenverdragingen
- Positieve handelingsplicht overheid: zorgen ervoor dat zo veel mogelijk
mensen de kans krijgen om een menswaardig leven te leiden
BELGISCHE GRONDWET? WAT IS DE DOELSTELLING VAN DE BELGISCHE
WAT IS DE
GRONDWET?
INLEIDING Fleur De Veirman
⟶ Ontstaan na de onafhankelijkheid van België (1831)
, ⟶ Toen: nationaal congres(zeer liberaal en vooruitstrevend--> veel vrijheden
werden opgenomen)
⟶ Geschreven grondwet die meer dan 200 artikels bevat
⟶ Het is een fundamentele wet: het is op basis van alles, het komt vóór de wet
⟶ Niet elk land heeft een grondwet (vb. Israël, VK)
- HIERIN STAAN ONZE FUNDAMENTELE RECHTEN, VRIJHEDEN EN ELEMENTAIRE RECHTEN
WAAROVER IEDERE BURGER BESCHIKT, IEDEREEN MAG BEPAALDE DINGEN DOEN, ZOALS:
VRIJ ZIJN OM TE ZEGGEN WAT JE DENKT
EEN EIGEN MENING HEBBEN
GELIJK BEHANDELD WORDEN
- EEN WET DIE JE KAN GEBRUIKEN OM JE RECHTEN TE VERDEDIGEN
- BESCHERMT DE MENS TEGEN ONRECHT
- HET IS EEN ZWARE PROCEDURE OM WIJZIGINGEN AAN TE BRENGEN IN DE GRONDWET
HET ONTSTAAN VAN DE BELGISCHE GRONDWET
- ONTSTAAN IN 1830
- ZIJN SINDS 1944 VERANKERD IN DE BELGISCHE GRONDWET
WAT IS HET OUDSTE? GRONDWET – INTERNATIONALE MENSENVERDRAGEN
- DE BELGISCHE GRONDWET: OPGEMAAKT IN 1831 DUS ZEER KORT NA HET ONTSTAAN
VAN BG IN 1830, DE BELGISCHE GRONDWET IS EEN INSPIRATIEBRON VOOR VELE
INTERNATIONALE VERDRAGEN DIE LATER ZIJN ONTSTAAN
ARTIKEL 23
- = IEDER HEEFT HET RECHT EEN MENSWAARDIG LEVEN TE LEIDEN
VOORBEELDEN:
BETAALBARE EN KWALITEITSVOLLE HUISVESTING
TOEGANG TOT GEZONDHEIDSZORG
INKOMEN & WERK
RECHT OP SOCIALE ZEKERHEID, SOCIALE BIJSTAND
ZIEKTE EN INVALIDITEITSUITKERING Sociale grondrechten
TOEGANG TOT BETAALBAAR ONDERWIJS (EDUCATIE) ARTIKEL 24
VRIJE TIJD
TOEGANG TOT BETAALBARE JURIDISCHE BIJSTAND
RECHT OP GEZOND LEEFMILIEU
RECHT OP GEZINSBIJSLAGEN
LET OP:
1
, - OM RECHT TE HEBBEN OP EEN WERKLOOSHEIDSUITKERING MOET JE X AANTAL JAREN
GEWERKT HEBBEN, MENSEN DIE BV NIET LANG GENOEG HEBBEN GEWERKT KRIJGEN EEN
LEEFLOON
- INTERNATIONALE VERDRAGEN HEBBEN INSPIRATIE UITGEPUT UIT DE BELGISCHE
GRONDWET
ARTIKEL 134
- RECHT OP MENSWAARDIG LEVEN DAARTOE WAARBORGEN DE WET, HET DECREET OF DE
ARTIKEL 134 BEDOELDE REGEL, REKENING HOUDEND MET DE OVEREENKOMSTIGE
PLICHTEN, DIE ECONOMISCHE, SOCIALE EN CULTURELE RECHTEN, WAARVAN ZE DE
VOORWAARDEN VOOR DE UITOEFENINGEN BEPALEN. DIE RECHTEN BEVATTEN
INZONDERHEID
AANDACHT:
- “HET DECREET OF DE ARTIKEL 134 BEDOELDE REGEL”
- UITLEG: DIVERSE WETGEVERS BINNEN HUN BEVOEGDHEID DIE RECHTEN MOETEN
WAARBORGEN EN DE VOORWAARDEN VAN UITOEFENING ERVAN MOET BEPALEN
- “REKENING HOUDEND MET DE OVEREENKOMSTIGE PLICHTEN”
- UITLEG: DE PLICHT TOT MEDEWERKING VAN HET INDIVIDU IN HET VERKRIJGEN VAN DIE
SOCIALE GRONDRECHTEN
- “INZONDERHEID”
- UITLEG: SLUIT NIET UIT DAT OOK ANDERE RECHTEN NOODZAKELIJK ZIJN OM TE KUNNEN
SPREKEN VAN EEN WENSWAARDIG BESTAAN
TER VERDUIDELIJKING:
- WET: GELDT VOOR HEEL BELGIË
- DECREET: VLAAMSE BEVOEGDHEID
DOEL:
- VERANTWOORDELIJKHEID OPLEGGEN AAN DE OVERHEID OM DAT MOGELIJK TE MAKEN
VOOR DE BURGER
ZIJN SOCIALE GRONDRECHTEN AFDWINGBAAR?
KUN JE NAAR DE RECHTER STAPPEN EN ZEGGEN MIJN GRONDRECHT OP … IS
GESCHONDEN?
- NIET RECHTSTREEKS AFDWINGBAAR, ENKEL OP BASIS VAN DE BEPALING ERVAN IN DE GW.
O JE KAN DUS NIET NAAR DE RECHTER STAPPEN OMDAT JE LEVEN NIET
‘MENSWAARDIG’ GENOEG ZOU ZIJN
- => DE OVERHEID MOET ER WEL VOOR ZORGEN DAT ZOVEEL MOGELIJK MENSEN DE KANS
KRIJGEN OM EEN MENSWAARDIG LEVEN TE LEIDEN
2
, - ARTIKEL23 HOUDT STANDSTILL VERPLICHTING IN = ALS DE OVERHEID EENMAAL EEN
SOCIAAL RECHT HEEFT GEGEVEN, MOGEN ZE DAT NIET ZOMAAR VERMINDEREN OF
AFPAKKEN -> dit verbiedt dat de bevoegde wetgever het beschermingsniveau
aanzienlijk vermindert zonder reden van algemeen belang
RAAD VAN STATE EN GRONDWETTELIJK HOF HEBBEN SPECIFIEKE ROL
- RAAD VAN STATE (AFDELING WETGEVING) HEEFT ADVISERENDE ROL
O -ZE KUNNEN ADVIES UITBRENGEN OVER HET STANDSTILPRINCIPE
O ZE KIJKEN OF VOORGESTELDE MAATREGELEN OF WETTEN DE RECHTEN ZOALS
VERVAT IN ART 23 IN GEVAAR BRENGEN OF KUNNEN BEPERKEN
O WAARSCHUWEN DE WETGEVER WANNEER EEN ONTWERP OF WET EEN
ACHTERUITGANG ZOU BETEKENEN
O ADVIEZEN WORDEN NIET ALTIJD GEVOLGD
- GRONDWETTELIJK HOF KAN BEPALINGEN UIT NIEUWE WETTEN, DECRETEN OF
VERORDENINGEN VERNIETIGEN DIE HET STANDSTILLPRINCIPE NIET RESPECTEREN
- RAAD VAN STATE KAN DIT DOEN BIJ BESTUURLIJKE HANDELINGEN
O BIJVOORBEELD: KONINKLIJK, MINISTERIEEL BESLUIT
EERSTE GENERATIE MENSENRECHTEN IN HET TWEEDE GENERATIE MENSENRECHTEN
BG
- POLITIEKE & BURGERLIJKE RECHTEN = SOCIALE GRONDRECHTEN
- IN DE GRONDWET VANAF 1839 - DOEL: MENSWAARDIG BESTAAN
- DOEL: VRIJ ZIJN - IN PRINCIPE NIET RECHTSTREEKS
- RECHTSTREEKS AFDWINGBAAR AFDWINGBAAR (BV: POLITIE MAG
- ONTHOUDINGSPLICHT OVERHEID ZONDER HUISHOUDINGSBEVEL NIET
VERANKERD IN HET BELGISCHE ZOMAAR BINNENVALLEN
GRONDWET - ACTIEVE HANDELINGSPLICHT
VERANKERD IN BELGISCHE GRONDWET
EERSTE EN TWEEDE GENERATIE VERWIJST NAAR DE TIJDSTIPPEN WANNEER ZE ZIJN
TOEGEVOEGD IN DE GRONDWET, VERSCHIL TSS BEIDE IS HET TIJDSTIP
MENSWAARDIG BESTAAN
-> tweede generatie mensenrechten
Wie verdient een menswaardig bestaan? (= humane
behandeling) IEDEREEN!
• Ook de moordenaar van Julie Van Espen moet humaan behandeld worden
(ondanks vele mensen het anders zouden willen)
• Ook vluchtelingen zijn mensen die humaan behandelt moeten worden
• Gemeenschappen verdienen het om humaan behandelt te worden Vb. joden
Wat kan ons inspireren om 'menswaardig bestaan' inhoud te geven?
⟶ De universele verklaringen voor rechten van de mens
⟶ Religieuze overwegingen
3
