lOMoAR cPSD| 10361327
Organisatie en Macht
De doelstellingen van Organisatie en Macht
— heeft als doel je kennis over organisaties, organisatorische
processen en macht te verdiepen.
— vormt de basis voor onderzoek, analyse en theorievorming over
organisatieprocessen in verschillende contexten.
— vergroot het bewustzijn dat macht binnen, buiten en tussen
organisaties belangrijk is om te begrijpen hoe ze functioneren en
welke rol ze spelen in de samenleving.
— bouwt voort op originele teksten en hun toepassing door middel
van de analyse van klassieke, hedendaagse en kritische teksten
(en enkele casestudies).
Drie focuspunten
— Wat wilden auteurs precies duidelijk maken? En wat was
bijzonder aan hun bijdrage?
— Koppel de academische teksten aan actuele studies en 'grote
uitdagingen' (zoals klimaatverandering, globalisering, veiligheid &
beveiliging, snelle verstedelijking)
— Hoe pas je deze inzichten toe in de huidige praktijk?
— Wat is er in de loop der tijd veranderd?
— Wat is het nut van theorievorming over organisaties en macht?
Theorievorming over Organisaties en Macht
Het gaat niet om theorie versus praktijk (zoals in de dagelijkse taal
wordt gebruikt), maar om:
— Geïnformeerde kennisclaims
— Algemene structuur van gebeurtenissen
— Verdiepen van ons begrip
— Conceptualisatie
— Vormen: verklarend, interpreterend, emanciperend
— Cornelissen, Höllerer en Seidl (2021)
, lOMoAR cPSD| 1036132
Inhoudsopgave
College 1 - HET BESTUDEREN VAN MACHT IN ORGANISATIES .......................................................................... 3
College 2 - BUREAUCRATIE, EFFICIËNTIE EN VORMEN VAN CONTROLE ............................................................ 7
College 3 - STRUCTUUR & AGENCY ................................................................................................................. 16
College 4 - VERSCHILLENDE DIMENSIES VAN MACHT: EEN TYPOLOGIE .......................................................... 34
College 5 - AI EN TOEZICHT OP DE WERKVLOER – HET MODERNE PANOPTICON ............................................ 43
College 6 - DEMOCRATISERING EN HET VERDELEN VAN MACHT .................................................................... 52
College 7 - ECOSYSTEMEN EN KLIMAATVERANDERING .................................................................................. 64
College 8 - DIVERSITEIT, VEILIGE RUIMTES EN GEVOELIGE ONDERWERPEN ................................................... 73
College 9 - IDENTITEITSREGULERING .............................................................................................................. 79
College 10 - CONSULTANCY & VRIENDSCHAP OP DE WERKVLOER .................................................................. 86
College 11 - LEIDERSCHAP, COMPLEXITEIT AND MACHT ................................................................................. 91
College 12 - PARADOX & COMPLEXITEIT: CRISISMANAGEMENT EN CONTEXTEN MET HOGE
BETROUWBAARHEID ...................................................................................................................................... 99
College 13 – DOEL VAN DE CURSUS .............................................................................................................. 105
Wat te studeren/ herzien voor het examen: .................................................................................................. 113
Lectures summarized - notes .......................................................................................................................... 114
Summary ........................................................................................................................................................ 119
, lOMoAR cPSD| 10361327
College 1 - HET BESTUDEREN VAN MACHT IN ORGANISATIES
Aan het einde van deze lezing, zul je…
— kunnen reflecteren op de vraag "wat is een organisatie?"
— begrijpen waarom Organisatie en Macht een centraal vak is in je curriculum• je bewust
zijn van de noodzaak om naar echte gebeurtenissen te kijken vanuit verschillende
perspectieven
— meer weten over deze hele cursus, de opzet en de toetsing
We leven in een 'maatschappij van organisaties' (Perrow, 1991)
Grote organisaties zowel, non-profit & profit organisaties.
Allemaal actief geweest tijdens COVID-19
Bedrijven nemen nieuwe vormen aan, mogelijk gemaakt door nieuwe technologieën…
… oude theorieën blijven nog steeds van toepassing!?
Nieuwe soorten organisaties komen erbij. Kunnen we dan onze oude theorie nog wel blijven
gebruiken? → Soms wel, maar soms niet. Soms moet je nieuwe bedenken.
Kunnen we ze aanpassen? Of moeten we compleet anders naar de wereld gaan kijken?
Soms denken:
Wat is de consequentie van chatgpt?
Re-think the way we work.
What about theoretical development?
Can we slightly adjust them?
Filosophische vragen
Organisaties
- Hoewel de meeste van ons “een organisatie herkennen wanneer we er een zien,” is de
diversiteit en complexiteit van organisaties en hun activiteiten moeilijk vast te leggen in
één formele definitie.
- Als gevolg hiervan bestaan er meerdere, soms tegenstrijdige, opvattingen over
organisaties, waarbij elk bepaalde kenmerken van organisaties benadrukt, maar
noodzakelijkerwijs slechts gedeeltelijke en onvolledige inzichten biedt.
(Joel Baum en Tim Rowley)
Organisaties – I – theoretical, direction
“Organisaties zijn sociale entiteiten die doelgericht zijn; ze zijn ontworpen als bewust
gestructureerde en gecoördineerde activiteitensystemen en zijn verbonden met de externe
omgeving” (Daft, 2004)
Organisatie is “een systeem van bewust gecoördineerde persoonlijke activiteiten of
krachten” (Chester Barnard)
Organisaties – II – not goal oriented, but more interested in day to day life of members of
OM.
Organisaties zijn arena's van macht waar discursieve strijd plaatsvindt
(Maguire & Hardy, 2006)
Of auteurs ontkennen het bestaan van 'organisaties' en geven de voorkeur aan het spreken
over processen van 'organiseren' (Tsoukas & Chia, 2002)
, lOMoAR cPSD| 103613
➢ Veel verschillende definities voor een organisatie.
• Interdependency – important part of system thinking (understanding organizations as
a system)
• Goal-oriented
• Teams
• Containing at least 1 person with a view/goal
• Managing certain structure
• What is your curiosity
• Different perspectives
• Conflicting interests or aligned.
• It gives you a direction
Dead Poets Society
Waarom is het belangrijk meerdere kanten te belichten? →
De man doet iets anders dan normaal in de
organisatie. Hij breekt de norm. Daarmee laat
je zien wat je ‘for granted’ neemt. Ze bepalen
voor een groot deel wat we doen. Hij legt het
aan zijn studenten uit waarom hij dit doet.
Als je op de tafel staat, zie je de wereld op een
andere manier. Hij moedigt zijn studenten aan
om dit te doen
Hij zegt dat ze de theorieën van school niet for
granted moeten nemen, maar het moeten zien
als verschillende perspectieven. Zie de wereld
een beetje anders dan je eerst deed. Dat is ook
bij dit vak de bedoeling.
→ Hoe kunnen we verschillende soorten theorie gebruiken om te beschrijven wat we zien?
Dat is interessant wetenschappelijk werk: 'het ontkracht enkele (maar niet alle) aannames
die het publiek koestert' (Bartunek, Rynes en Ireland, 2006: 11)
Organisatie en Macht
De doelstellingen van Organisatie en Macht
— heeft als doel je kennis over organisaties, organisatorische
processen en macht te verdiepen.
— vormt de basis voor onderzoek, analyse en theorievorming over
organisatieprocessen in verschillende contexten.
— vergroot het bewustzijn dat macht binnen, buiten en tussen
organisaties belangrijk is om te begrijpen hoe ze functioneren en
welke rol ze spelen in de samenleving.
— bouwt voort op originele teksten en hun toepassing door middel
van de analyse van klassieke, hedendaagse en kritische teksten
(en enkele casestudies).
Drie focuspunten
— Wat wilden auteurs precies duidelijk maken? En wat was
bijzonder aan hun bijdrage?
— Koppel de academische teksten aan actuele studies en 'grote
uitdagingen' (zoals klimaatverandering, globalisering, veiligheid &
beveiliging, snelle verstedelijking)
— Hoe pas je deze inzichten toe in de huidige praktijk?
— Wat is er in de loop der tijd veranderd?
— Wat is het nut van theorievorming over organisaties en macht?
Theorievorming over Organisaties en Macht
Het gaat niet om theorie versus praktijk (zoals in de dagelijkse taal
wordt gebruikt), maar om:
— Geïnformeerde kennisclaims
— Algemene structuur van gebeurtenissen
— Verdiepen van ons begrip
— Conceptualisatie
— Vormen: verklarend, interpreterend, emanciperend
— Cornelissen, Höllerer en Seidl (2021)
, lOMoAR cPSD| 1036132
Inhoudsopgave
College 1 - HET BESTUDEREN VAN MACHT IN ORGANISATIES .......................................................................... 3
College 2 - BUREAUCRATIE, EFFICIËNTIE EN VORMEN VAN CONTROLE ............................................................ 7
College 3 - STRUCTUUR & AGENCY ................................................................................................................. 16
College 4 - VERSCHILLENDE DIMENSIES VAN MACHT: EEN TYPOLOGIE .......................................................... 34
College 5 - AI EN TOEZICHT OP DE WERKVLOER – HET MODERNE PANOPTICON ............................................ 43
College 6 - DEMOCRATISERING EN HET VERDELEN VAN MACHT .................................................................... 52
College 7 - ECOSYSTEMEN EN KLIMAATVERANDERING .................................................................................. 64
College 8 - DIVERSITEIT, VEILIGE RUIMTES EN GEVOELIGE ONDERWERPEN ................................................... 73
College 9 - IDENTITEITSREGULERING .............................................................................................................. 79
College 10 - CONSULTANCY & VRIENDSCHAP OP DE WERKVLOER .................................................................. 86
College 11 - LEIDERSCHAP, COMPLEXITEIT AND MACHT ................................................................................. 91
College 12 - PARADOX & COMPLEXITEIT: CRISISMANAGEMENT EN CONTEXTEN MET HOGE
BETROUWBAARHEID ...................................................................................................................................... 99
College 13 – DOEL VAN DE CURSUS .............................................................................................................. 105
Wat te studeren/ herzien voor het examen: .................................................................................................. 113
Lectures summarized - notes .......................................................................................................................... 114
Summary ........................................................................................................................................................ 119
, lOMoAR cPSD| 10361327
College 1 - HET BESTUDEREN VAN MACHT IN ORGANISATIES
Aan het einde van deze lezing, zul je…
— kunnen reflecteren op de vraag "wat is een organisatie?"
— begrijpen waarom Organisatie en Macht een centraal vak is in je curriculum• je bewust
zijn van de noodzaak om naar echte gebeurtenissen te kijken vanuit verschillende
perspectieven
— meer weten over deze hele cursus, de opzet en de toetsing
We leven in een 'maatschappij van organisaties' (Perrow, 1991)
Grote organisaties zowel, non-profit & profit organisaties.
Allemaal actief geweest tijdens COVID-19
Bedrijven nemen nieuwe vormen aan, mogelijk gemaakt door nieuwe technologieën…
… oude theorieën blijven nog steeds van toepassing!?
Nieuwe soorten organisaties komen erbij. Kunnen we dan onze oude theorie nog wel blijven
gebruiken? → Soms wel, maar soms niet. Soms moet je nieuwe bedenken.
Kunnen we ze aanpassen? Of moeten we compleet anders naar de wereld gaan kijken?
Soms denken:
Wat is de consequentie van chatgpt?
Re-think the way we work.
What about theoretical development?
Can we slightly adjust them?
Filosophische vragen
Organisaties
- Hoewel de meeste van ons “een organisatie herkennen wanneer we er een zien,” is de
diversiteit en complexiteit van organisaties en hun activiteiten moeilijk vast te leggen in
één formele definitie.
- Als gevolg hiervan bestaan er meerdere, soms tegenstrijdige, opvattingen over
organisaties, waarbij elk bepaalde kenmerken van organisaties benadrukt, maar
noodzakelijkerwijs slechts gedeeltelijke en onvolledige inzichten biedt.
(Joel Baum en Tim Rowley)
Organisaties – I – theoretical, direction
“Organisaties zijn sociale entiteiten die doelgericht zijn; ze zijn ontworpen als bewust
gestructureerde en gecoördineerde activiteitensystemen en zijn verbonden met de externe
omgeving” (Daft, 2004)
Organisatie is “een systeem van bewust gecoördineerde persoonlijke activiteiten of
krachten” (Chester Barnard)
Organisaties – II – not goal oriented, but more interested in day to day life of members of
OM.
Organisaties zijn arena's van macht waar discursieve strijd plaatsvindt
(Maguire & Hardy, 2006)
Of auteurs ontkennen het bestaan van 'organisaties' en geven de voorkeur aan het spreken
over processen van 'organiseren' (Tsoukas & Chia, 2002)
, lOMoAR cPSD| 103613
➢ Veel verschillende definities voor een organisatie.
• Interdependency – important part of system thinking (understanding organizations as
a system)
• Goal-oriented
• Teams
• Containing at least 1 person with a view/goal
• Managing certain structure
• What is your curiosity
• Different perspectives
• Conflicting interests or aligned.
• It gives you a direction
Dead Poets Society
Waarom is het belangrijk meerdere kanten te belichten? →
De man doet iets anders dan normaal in de
organisatie. Hij breekt de norm. Daarmee laat
je zien wat je ‘for granted’ neemt. Ze bepalen
voor een groot deel wat we doen. Hij legt het
aan zijn studenten uit waarom hij dit doet.
Als je op de tafel staat, zie je de wereld op een
andere manier. Hij moedigt zijn studenten aan
om dit te doen
Hij zegt dat ze de theorieën van school niet for
granted moeten nemen, maar het moeten zien
als verschillende perspectieven. Zie de wereld
een beetje anders dan je eerst deed. Dat is ook
bij dit vak de bedoeling.
→ Hoe kunnen we verschillende soorten theorie gebruiken om te beschrijven wat we zien?
Dat is interessant wetenschappelijk werk: 'het ontkracht enkele (maar niet alle) aannames
die het publiek koestert' (Bartunek, Rynes en Ireland, 2006: 11)
