Deel 1: De lotgevallen van de filosofische realiteit
Preliminaria ( = zaken die je moeten weten voor je een drempel over gaat ) (theoretisch)
allegorie = op een andere manier zien
Plato’s grot
filosofie en ideologie
historiciteit van de filosofie
wereldbeelden
Plato’s grot
Het verhaal
Socrates zegt: beeld je in dat mensen zijn vastgeketend met hun gezicht naar de muur, ze
zitten er al zo lang dat ze zich niet meer beseffen dat ze vastzitten, de gevangen zien
schaduwen van objecten en zien dit als de realiteit
Wat is de realiteit? wat men kan zien, kan waarnemen
Iemand komt de grot binnen en neemt iemand mee van de grond met geweld
-> hij komt in de ruimte van de schaduwen en ziet de zon,bomen, … de echte werkelijkheid
dus
-> de persoon gaat terug, de persoon is blij en verteld de rest dat dit schaduwen zijn en niet
de echte realiteit
-> ze geloven hem niet en willen hem zelfs iets aandoen
- filosofie vertrekt vanuit de verwondering
filosoof = wilt het gevoel van betekenis gevoel te cultiveren, bewust de dingen in vraag
stellen en ze niet vanzelfsprekend ervaren
-> je wilt anderen overtuigen van je perspectief
filosofie is betekenisverlies bv. je gaat ver op vakantie en denkt, waarom doen we dit
eigenlijk?
- actief en passief
- voorwerp van verwondering = alles kan het voorwerp zijn van de verandering, maar
wat is alles?
- wereld is vooraf geordende structuur ‘tweede natuur’ wordt het voorwerp van
kritische reflectie
= een symbolische orde, voor je geboren werd was er al taal, een economie, had je al een
naam, … je wordt er in verworpen
bv. glimlachen is een ‘afspraak’ een symbolische orde, het heeft een betekenis
bv. seksuele daad = symbolische orde, orgasme = moment van betekenisverlies
- “waarom?”“daarom!” vs. de blik van het kind
bv. kinderen bouwen een toren van lego en vernielen het, volwassenen zetten het op de kast
en beschermen het
-> dat is het verschil tussen een kind en een volwassenen
3 fases van Zizet:
1. mensen wordt geboren als een kameel = een kameel is een lastdier, het sleept zich
voor met toeristen zo worden we geboren
2. mens wordt een leeuw = we moeten brullen, die creëert ruimte maar bouwt niks maar
creëert wel afstand
3. kind = scheppen,creëren en er afstand van nemen
,Filosofie en ideologie
filosofie = wetenschap
- argumentatie
- technisch vocabularium, we gaan een ‘nieuwe taal’leren, nieuwe begrippen, …
- stelling poneren
verwondering blijft in het spel ( = er zal nooit een echte waarheid zijn )
-> streven naar kwetsbaarheid
- filosofie stelt zich open
- ruimte voor kritiek en vragen
vs. ideologie ( = de grond voor een bepaalde regime )
- definitieve zekerheden = de zaken worden hier niet in vraag genomen er is geen
plaats voor verwondering en zegt gewoon hoe het is ( filosofie is dit niet )
- conservatief = boeken wij vooruitgang?
‘verfijning’ = filosofie heeft bijgedragen als vooruitgang bij bepaalde zaken zoals bv.
slavernij
Historiciteit van de filosofie = is de geschiedenis nodig om de werkelijkheid nu te begrijpen?
- spatio-temporele context
=>vragen en antwoorden veranderen voortdurend
= ze hangen af van de tijd, ruimte, …
- filosofie is wezenlijk historisch
Hegel: “Die Philosophie ist ihre Zeit in Gedanken erfasst.”
= haar tijdsgeest in gedachte weergegeven
- ook de interpretatie is historisch bepaald -> wij bepalen de interpretatie, je kan niet
enkel zeggen dat een object historisch is, wij zijn dat ook
- historisch object en subject
=> geen objectieve maatstaf
Wereldbeelden ( = wij zijn bepaald door de historische context )
- bestaanshorizon waarin we zijn ‘geworpen’ = we zijn er terechtgekomen, niemand
van ons heeft onze ouders bepaald, …
-> we hebben een bril op die we niet kunnen afzetten
- voor ons gekozen
- slechts gedeeltelijk exploiteerbaar
- veranderlijk:
a) revoluties
b) avant-garde = mensen die voor zijn op hun tijd
c) breuken
wijsbegeerte vs. wereldbeeld
- conservatief-legitimerend
- kritisch-progressief = zorgt filosofie altijd voor verfijning?
Oudheid
van mythos naar logos (1940, Nestle)
natuurfilosofen (Heraclitus & Parmenides)
ethiek (sofisten en Socrates)
systeembouwers (Plato & Aristoteles)
,late oudheid (stoa, epicurisme, neoplatonisme)
Van mythos naar logos (i)
mythos , verhaal
= je zoekt een strategie om om te gaan met de werkelijkheid
- grond-leggende gebeurtenis
- niet kritisch = seizoenen worden verzonnen door granaatappelpitten ( 6 ), de godin
van de vruchtbaarheid rouwt in de herfst en de winter ( 6 maanden ) en bloeit in de
lente en in de zomer ( 6 maanden )
- normatief & legitimerend
cultuurschok 6de eeuw
- contact vreemde volkeren (antropomorfisme)
- mondelinge naar schriftelijke cultuur = een mythe was enkel mondeling doorgegeven
maar nu eiste ze een tekst over de mythe maar die tekst was er niet
=> kritiek op mythe
logos ( = redelijke verklaring ), rede, uit-leg
Van mythos naar logos (ii)
mythos-> mytho-logie ->logos ( = rationaliteit )
Nestlé= we geloofden enkel in goden, ze volgde elkaar systematisch op, wij waren naïef
volgens hem maar zagen toen het licht -> dit is te zwart wit ( van mythos naar logos )
- desacralisering natuur = het goddelijke verdwijnt uit de natuur, het blijft zonder goden
achter
- theoria ( = vanop een afstand naar iets kijken, geïnteresseerd zijn in de werkelijkheid
zonder manipulatie,technologie, het praktische toepassen maar kijken maar louter
weten omwille van het weten), beschouwing, onderzoek
=> ‘Griekse wonder’
Natuurfilosofen
- filosofie ontstaat als natuurfilosofie
- gedesacraliseerde natuur als phusis ( = griekse woord voor natuur )
- natuur = organisme, staat op zichzelf en heeft geen andere zaken nodig
- kosmos ( = de natuur is mooi, de schoonheid van het alles en het feit dat het redelijk
verklaard kan worden ), sieraad, opsmuk -> kosmo-logie ( = ik geloof dat mijn
redelijkheid parallel is met de redelijkheid van de natuur en ik kan de natuur
begrijpen omdat ze logos was, anders zou ik ze niet kunnen begrijpen )
- materialisme: oer-stof
thales: dacht dat de oer-stof water was
arche: eerste element, beginsel
filosofisch realisme = je kan de werkelijkheid kennen zoals die is, logos is parallel met de
logos van de kosmos
idealisme = zegt dat de werkelijkheid zoals ik die ken, de echte werkelijkheid is
, Wat is de realiteit? Wat is de essentie van de werkelijkheid?
plato: niet wat men ziet maar wat buiten de grot is
Heraclitus <-> Parmenides ( natuurfilosofen ) ( plato probeert ze samen te brengen )
Heraclitus ( Westkust klein Azië,Turkije, ca. 543 v.C.)
bijnaam: de duistere
-> moeilijk te begrijpen langs de ene kant, maar ook somber en neerkijkend op de massa
ook wel de wenende filosoof genoemd
aforismen: slechts 150 afgebakende tekstjes, spreuken
-> de originele tekst hebben we niet, we hebben zelf de volgorde bepaald, hiermee
onderscheiden we de gedachten van heraclitus dus is het moeilijk om een theorie te vinden
Filosofie van het worden
Wat is de realiteit? Wat is de essentie van de werkelijkheid?
- “Alles vloeit, niets blijft.” = alles leidt schade, planten, dieren verdwijnen maar alles
wordt wel opnieuw geboren
- permanente flux = Heraclitus: verandering, je ziet je zelf verouderen en groeien, je
ziet regen en zonneschijn, … ( alles wat je met zintuigen beschouwd ) een constante
verandering die permanent is
eenheid der tegengestelden ( zijn theorie ) = ze vormen ook een eenheid, de conflicten
kunnen niet zonder elkaar, de wet, het is geen chaos
Preliminaria ( = zaken die je moeten weten voor je een drempel over gaat ) (theoretisch)
allegorie = op een andere manier zien
Plato’s grot
filosofie en ideologie
historiciteit van de filosofie
wereldbeelden
Plato’s grot
Het verhaal
Socrates zegt: beeld je in dat mensen zijn vastgeketend met hun gezicht naar de muur, ze
zitten er al zo lang dat ze zich niet meer beseffen dat ze vastzitten, de gevangen zien
schaduwen van objecten en zien dit als de realiteit
Wat is de realiteit? wat men kan zien, kan waarnemen
Iemand komt de grot binnen en neemt iemand mee van de grond met geweld
-> hij komt in de ruimte van de schaduwen en ziet de zon,bomen, … de echte werkelijkheid
dus
-> de persoon gaat terug, de persoon is blij en verteld de rest dat dit schaduwen zijn en niet
de echte realiteit
-> ze geloven hem niet en willen hem zelfs iets aandoen
- filosofie vertrekt vanuit de verwondering
filosoof = wilt het gevoel van betekenis gevoel te cultiveren, bewust de dingen in vraag
stellen en ze niet vanzelfsprekend ervaren
-> je wilt anderen overtuigen van je perspectief
filosofie is betekenisverlies bv. je gaat ver op vakantie en denkt, waarom doen we dit
eigenlijk?
- actief en passief
- voorwerp van verwondering = alles kan het voorwerp zijn van de verandering, maar
wat is alles?
- wereld is vooraf geordende structuur ‘tweede natuur’ wordt het voorwerp van
kritische reflectie
= een symbolische orde, voor je geboren werd was er al taal, een economie, had je al een
naam, … je wordt er in verworpen
bv. glimlachen is een ‘afspraak’ een symbolische orde, het heeft een betekenis
bv. seksuele daad = symbolische orde, orgasme = moment van betekenisverlies
- “waarom?”“daarom!” vs. de blik van het kind
bv. kinderen bouwen een toren van lego en vernielen het, volwassenen zetten het op de kast
en beschermen het
-> dat is het verschil tussen een kind en een volwassenen
3 fases van Zizet:
1. mensen wordt geboren als een kameel = een kameel is een lastdier, het sleept zich
voor met toeristen zo worden we geboren
2. mens wordt een leeuw = we moeten brullen, die creëert ruimte maar bouwt niks maar
creëert wel afstand
3. kind = scheppen,creëren en er afstand van nemen
,Filosofie en ideologie
filosofie = wetenschap
- argumentatie
- technisch vocabularium, we gaan een ‘nieuwe taal’leren, nieuwe begrippen, …
- stelling poneren
verwondering blijft in het spel ( = er zal nooit een echte waarheid zijn )
-> streven naar kwetsbaarheid
- filosofie stelt zich open
- ruimte voor kritiek en vragen
vs. ideologie ( = de grond voor een bepaalde regime )
- definitieve zekerheden = de zaken worden hier niet in vraag genomen er is geen
plaats voor verwondering en zegt gewoon hoe het is ( filosofie is dit niet )
- conservatief = boeken wij vooruitgang?
‘verfijning’ = filosofie heeft bijgedragen als vooruitgang bij bepaalde zaken zoals bv.
slavernij
Historiciteit van de filosofie = is de geschiedenis nodig om de werkelijkheid nu te begrijpen?
- spatio-temporele context
=>vragen en antwoorden veranderen voortdurend
= ze hangen af van de tijd, ruimte, …
- filosofie is wezenlijk historisch
Hegel: “Die Philosophie ist ihre Zeit in Gedanken erfasst.”
= haar tijdsgeest in gedachte weergegeven
- ook de interpretatie is historisch bepaald -> wij bepalen de interpretatie, je kan niet
enkel zeggen dat een object historisch is, wij zijn dat ook
- historisch object en subject
=> geen objectieve maatstaf
Wereldbeelden ( = wij zijn bepaald door de historische context )
- bestaanshorizon waarin we zijn ‘geworpen’ = we zijn er terechtgekomen, niemand
van ons heeft onze ouders bepaald, …
-> we hebben een bril op die we niet kunnen afzetten
- voor ons gekozen
- slechts gedeeltelijk exploiteerbaar
- veranderlijk:
a) revoluties
b) avant-garde = mensen die voor zijn op hun tijd
c) breuken
wijsbegeerte vs. wereldbeeld
- conservatief-legitimerend
- kritisch-progressief = zorgt filosofie altijd voor verfijning?
Oudheid
van mythos naar logos (1940, Nestle)
natuurfilosofen (Heraclitus & Parmenides)
ethiek (sofisten en Socrates)
systeembouwers (Plato & Aristoteles)
,late oudheid (stoa, epicurisme, neoplatonisme)
Van mythos naar logos (i)
mythos , verhaal
= je zoekt een strategie om om te gaan met de werkelijkheid
- grond-leggende gebeurtenis
- niet kritisch = seizoenen worden verzonnen door granaatappelpitten ( 6 ), de godin
van de vruchtbaarheid rouwt in de herfst en de winter ( 6 maanden ) en bloeit in de
lente en in de zomer ( 6 maanden )
- normatief & legitimerend
cultuurschok 6de eeuw
- contact vreemde volkeren (antropomorfisme)
- mondelinge naar schriftelijke cultuur = een mythe was enkel mondeling doorgegeven
maar nu eiste ze een tekst over de mythe maar die tekst was er niet
=> kritiek op mythe
logos ( = redelijke verklaring ), rede, uit-leg
Van mythos naar logos (ii)
mythos-> mytho-logie ->logos ( = rationaliteit )
Nestlé= we geloofden enkel in goden, ze volgde elkaar systematisch op, wij waren naïef
volgens hem maar zagen toen het licht -> dit is te zwart wit ( van mythos naar logos )
- desacralisering natuur = het goddelijke verdwijnt uit de natuur, het blijft zonder goden
achter
- theoria ( = vanop een afstand naar iets kijken, geïnteresseerd zijn in de werkelijkheid
zonder manipulatie,technologie, het praktische toepassen maar kijken maar louter
weten omwille van het weten), beschouwing, onderzoek
=> ‘Griekse wonder’
Natuurfilosofen
- filosofie ontstaat als natuurfilosofie
- gedesacraliseerde natuur als phusis ( = griekse woord voor natuur )
- natuur = organisme, staat op zichzelf en heeft geen andere zaken nodig
- kosmos ( = de natuur is mooi, de schoonheid van het alles en het feit dat het redelijk
verklaard kan worden ), sieraad, opsmuk -> kosmo-logie ( = ik geloof dat mijn
redelijkheid parallel is met de redelijkheid van de natuur en ik kan de natuur
begrijpen omdat ze logos was, anders zou ik ze niet kunnen begrijpen )
- materialisme: oer-stof
thales: dacht dat de oer-stof water was
arche: eerste element, beginsel
filosofisch realisme = je kan de werkelijkheid kennen zoals die is, logos is parallel met de
logos van de kosmos
idealisme = zegt dat de werkelijkheid zoals ik die ken, de echte werkelijkheid is
, Wat is de realiteit? Wat is de essentie van de werkelijkheid?
plato: niet wat men ziet maar wat buiten de grot is
Heraclitus <-> Parmenides ( natuurfilosofen ) ( plato probeert ze samen te brengen )
Heraclitus ( Westkust klein Azië,Turkije, ca. 543 v.C.)
bijnaam: de duistere
-> moeilijk te begrijpen langs de ene kant, maar ook somber en neerkijkend op de massa
ook wel de wenende filosoof genoemd
aforismen: slechts 150 afgebakende tekstjes, spreuken
-> de originele tekst hebben we niet, we hebben zelf de volgorde bepaald, hiermee
onderscheiden we de gedachten van heraclitus dus is het moeilijk om een theorie te vinden
Filosofie van het worden
Wat is de realiteit? Wat is de essentie van de werkelijkheid?
- “Alles vloeit, niets blijft.” = alles leidt schade, planten, dieren verdwijnen maar alles
wordt wel opnieuw geboren
- permanente flux = Heraclitus: verandering, je ziet je zelf verouderen en groeien, je
ziet regen en zonneschijn, … ( alles wat je met zintuigen beschouwd ) een constante
verandering die permanent is
eenheid der tegengestelden ( zijn theorie ) = ze vormen ook een eenheid, de conflicten
kunnen niet zonder elkaar, de wet, het is geen chaos
