2025-
2026
DIERENVOEDING
UGENT
MORGANE DE SAMBLANC
,Inhoudsopgave
INLEIDING .................................................................................................................................... 5
MACRONUTRIËNTEN .................................................................................................................... 6
WATER ............................................................................................................................................ 6
KOOLHYDRATEN ............................................................................................................................. 7
VETTEN ..........................................................................................................................................11
EIWITTEN .......................................................................................................................................15
MICRONUTRIËNTEN .................................................................................................................... 20
MINERALEN ...................................................................................................................................20
Eigenschappen : ........................................................................................................................ 20
Mineralenhuishouding : .............................................................................................................. 20
Gedrag van de mineralen : .......................................................................................................... 21
Calcium : ................................................................................................................................... 21
Fosfor : ...................................................................................................................................... 22
Natrium & kalium & chloor : ........................................................................................................ 23
Zwavel : ..................................................................................................................................... 24
Magnesium : .............................................................................................................................. 24
Ijzer : ......................................................................................................................................... 25
Koper : ....................................................................................................................................... 26
Kobalt : ...................................................................................................................................... 26
Iodium : ..................................................................................................................................... 27
Mangaan : .................................................................................................................................. 28
Zink : ......................................................................................................................................... 28
Molybdeen : ............................................................................................................................... 28
Selenium : ................................................................................................................................. 28
Fluor : ........................................................................................................................................ 29
VITAMINES .....................................................................................................................................29
De vetoplosbare vitamines :........................................................................................................ 30
De wateroplosbare vitamines : .................................................................................................... 34
BENUTTING ................................................................................................................................. 38
VERTERING EN NUTRIËNTMETABOLISME ........................................................................................38
Verteringsprocessen : ................................................................................................................. 39
Vertering bij eenmagigen :........................................................................................................... 39
Ileale verteerbaarheid : ............................................................................................................... 42
Factoren die de verteerbaarheid beïnvloeden : ............................................................................ 42
Nutriëntmetabolisme : ............................................................................................................... 43
ENERGIE ........................................................................................................................................44
Verwerking van energie door het dier : ......................................................................................... 44
Bruto-energie : ........................................................................................................................... 44
Verteerbare energie : .................................................................................................................. 44
Metaboliseerbare energie (ME) gecorrigeerd voor fermentatiewarmte : ......................................... 44
Urinair energieverlies : ................................................................................................................ 45
1
, Netto-energie : ........................................................................................................................... 45
Warmteproductie : ..................................................................................................................... 46
Energiebehoefte van dieren :....................................................................................................... 47
Energiewaarderingssystemen : ................................................................................................... 47
VOEDEROPNAME ...........................................................................................................................48
Signalen voor voederopname : .................................................................................................... 48
Korte termijn regeling van voederopname : .................................................................................. 49
Voederopname bij eenmagigen : ................................................................................................. 49
Selectie naar voederopname : .................................................................................................... 49
Glucose als voederopnameregelaar : .......................................................................................... 50
Lange-termijn regeling van voederopname : ................................................................................ 50
Zintuiglijke evaluatie : ................................................................................................................. 50
Voederopnamecapaciteit en domesticatie : ................................................................................ 50
Fysische factoren voor voederopnameregeling : .......................................................................... 51
Nutritional wisdom : ................................................................................................................... 51
Voederopnameregeling bij HK : ................................................................................................... 51
Voederopname bij paarden : ....................................................................................................... 52
Voederopname bij Ca : ............................................................................................................... 52
VOEDERMIDDELEN ...................................................................................................................... 53
RUWVOEDERS ...............................................................................................................................53
Grazen : ..................................................................................................................................... 53
Gras : ........................................................................................................................................ 53
Maïs : ........................................................................................................................................ 53
Leguminosen = peulvruchten : .................................................................................................... 53
Andere groenvoeders : ................................................................................................................ 54
Bewaren van ruwvoeders : .......................................................................................................... 55
KRACHTVOEDERGRONDSTOFFEN ..................................................................................................57
Maïs : ........................................................................................................................................ 59
Tarwe en spelt : .......................................................................................................................... 59
Gerst : ....................................................................................................................................... 59
Rogge : ...................................................................................................................................... 60
Triticale : .................................................................................................................................... 60
Haver : ....................................................................................................................................... 60
Milo = sorghum :......................................................................................................................... 60
Rijst : ......................................................................................................................................... 60
Gierst = millet :........................................................................................................................... 60
Boekweit : .................................................................................................................................. 61
Eigenschappen peulvruchten : .................................................................................................... 61
Soja : ......................................................................................................................................... 62
Lijnzaad : ................................................................................................................................... 62
Koolzaad : .................................................................................................................................. 62
Zonnebloempitten : .................................................................................................................... 62
Saaloerzaad = cardi : .................................................................................................................. 63
Bijproducten van oliehoudende zaden : ....................................................................................... 63
Eigenschappen van oliebijproducten : ......................................................................................... 63
TARWEBLOEMBEREIDING ...............................................................................................................63
Eigenschappen tarwebijproducten : ............................................................................................ 64
2
, MAÏSVERWERKING .........................................................................................................................64
BROUWPROCES ............................................................................................................................65
HAVERVERWERKING ......................................................................................................................66
BIJPRODUCTEN VAN BIOBRANDSTOF .............................................................................................66
DIERLIJKE PRODUCTEN ..................................................................................................................67
Zuivelproducten : ....................................................................................................................... 67
Andere producten van landdieren : ............................................................................................. 68
Producten van zeedieren : vismeel en olie ................................................................................... 68
MINERALE VOEDERMIDDELEN........................................................................................................69
ADDITIEVEN ...................................................................................................................................69
BIJZONDERE DIERENVOEDING ..................................................................................................... 70
VISSEN ..........................................................................................................................................70
Aquacultuur en visvangst : .......................................................................................................... 70
Vertering : .................................................................................................................................. 71
Factoren die energiebehoefte beïnvloeden : ................................................................................ 72
Energiebronnen : ........................................................................................................................ 72
Eiwitbehoefte : ........................................................................................................................... 73
Vetbehoefte : ............................................................................................................................. 73
Koolhydratenbehoefte : .............................................................................................................. 73
Vitamine- en mineralenbehoefte : ............................................................................................... 73
Andere voedercomponenten :..................................................................................................... 74
PLUIMVEE ......................................................................................................................................74
Kippen : ..................................................................................................................................... 74
Darmstelsel kip : ........................................................................................................................ 75
De bek : ..................................................................................................................................... 75
De krop : .................................................................................................................................... 76
De kliermaag : ............................................................................................................................ 76
De spiermaag : ........................................................................................................................... 76
De dunne darm : ........................................................................................................................ 76
Caeca : ...................................................................................................................................... 78
Colon : ...................................................................................................................................... 78
De cloaca : ................................................................................................................................ 78
De energiebehoefte : .................................................................................................................. 78
Mineralen : ................................................................................................................................. 79
Grit VS kalk : .............................................................................................................................. 79
HERKAUWERS ................................................................................................................................80
Eiwit verwerken en maken in de pens .......................................................................................... 81
Mineralen : ................................................................................................................................. 83
Droge stof opname : ................................................................................................................... 83
Structuur : ................................................................................................................................. 83
VARKEN .........................................................................................................................................84
Structuur varkensbedrijf : ........................................................................................................... 84
Aandachtspunten bij voeden van varkens : .................................................................................. 84
Mond : ....................................................................................................................................... 84
3
2026
DIERENVOEDING
UGENT
MORGANE DE SAMBLANC
,Inhoudsopgave
INLEIDING .................................................................................................................................... 5
MACRONUTRIËNTEN .................................................................................................................... 6
WATER ............................................................................................................................................ 6
KOOLHYDRATEN ............................................................................................................................. 7
VETTEN ..........................................................................................................................................11
EIWITTEN .......................................................................................................................................15
MICRONUTRIËNTEN .................................................................................................................... 20
MINERALEN ...................................................................................................................................20
Eigenschappen : ........................................................................................................................ 20
Mineralenhuishouding : .............................................................................................................. 20
Gedrag van de mineralen : .......................................................................................................... 21
Calcium : ................................................................................................................................... 21
Fosfor : ...................................................................................................................................... 22
Natrium & kalium & chloor : ........................................................................................................ 23
Zwavel : ..................................................................................................................................... 24
Magnesium : .............................................................................................................................. 24
Ijzer : ......................................................................................................................................... 25
Koper : ....................................................................................................................................... 26
Kobalt : ...................................................................................................................................... 26
Iodium : ..................................................................................................................................... 27
Mangaan : .................................................................................................................................. 28
Zink : ......................................................................................................................................... 28
Molybdeen : ............................................................................................................................... 28
Selenium : ................................................................................................................................. 28
Fluor : ........................................................................................................................................ 29
VITAMINES .....................................................................................................................................29
De vetoplosbare vitamines :........................................................................................................ 30
De wateroplosbare vitamines : .................................................................................................... 34
BENUTTING ................................................................................................................................. 38
VERTERING EN NUTRIËNTMETABOLISME ........................................................................................38
Verteringsprocessen : ................................................................................................................. 39
Vertering bij eenmagigen :........................................................................................................... 39
Ileale verteerbaarheid : ............................................................................................................... 42
Factoren die de verteerbaarheid beïnvloeden : ............................................................................ 42
Nutriëntmetabolisme : ............................................................................................................... 43
ENERGIE ........................................................................................................................................44
Verwerking van energie door het dier : ......................................................................................... 44
Bruto-energie : ........................................................................................................................... 44
Verteerbare energie : .................................................................................................................. 44
Metaboliseerbare energie (ME) gecorrigeerd voor fermentatiewarmte : ......................................... 44
Urinair energieverlies : ................................................................................................................ 45
1
, Netto-energie : ........................................................................................................................... 45
Warmteproductie : ..................................................................................................................... 46
Energiebehoefte van dieren :....................................................................................................... 47
Energiewaarderingssystemen : ................................................................................................... 47
VOEDEROPNAME ...........................................................................................................................48
Signalen voor voederopname : .................................................................................................... 48
Korte termijn regeling van voederopname : .................................................................................. 49
Voederopname bij eenmagigen : ................................................................................................. 49
Selectie naar voederopname : .................................................................................................... 49
Glucose als voederopnameregelaar : .......................................................................................... 50
Lange-termijn regeling van voederopname : ................................................................................ 50
Zintuiglijke evaluatie : ................................................................................................................. 50
Voederopnamecapaciteit en domesticatie : ................................................................................ 50
Fysische factoren voor voederopnameregeling : .......................................................................... 51
Nutritional wisdom : ................................................................................................................... 51
Voederopnameregeling bij HK : ................................................................................................... 51
Voederopname bij paarden : ....................................................................................................... 52
Voederopname bij Ca : ............................................................................................................... 52
VOEDERMIDDELEN ...................................................................................................................... 53
RUWVOEDERS ...............................................................................................................................53
Grazen : ..................................................................................................................................... 53
Gras : ........................................................................................................................................ 53
Maïs : ........................................................................................................................................ 53
Leguminosen = peulvruchten : .................................................................................................... 53
Andere groenvoeders : ................................................................................................................ 54
Bewaren van ruwvoeders : .......................................................................................................... 55
KRACHTVOEDERGRONDSTOFFEN ..................................................................................................57
Maïs : ........................................................................................................................................ 59
Tarwe en spelt : .......................................................................................................................... 59
Gerst : ....................................................................................................................................... 59
Rogge : ...................................................................................................................................... 60
Triticale : .................................................................................................................................... 60
Haver : ....................................................................................................................................... 60
Milo = sorghum :......................................................................................................................... 60
Rijst : ......................................................................................................................................... 60
Gierst = millet :........................................................................................................................... 60
Boekweit : .................................................................................................................................. 61
Eigenschappen peulvruchten : .................................................................................................... 61
Soja : ......................................................................................................................................... 62
Lijnzaad : ................................................................................................................................... 62
Koolzaad : .................................................................................................................................. 62
Zonnebloempitten : .................................................................................................................... 62
Saaloerzaad = cardi : .................................................................................................................. 63
Bijproducten van oliehoudende zaden : ....................................................................................... 63
Eigenschappen van oliebijproducten : ......................................................................................... 63
TARWEBLOEMBEREIDING ...............................................................................................................63
Eigenschappen tarwebijproducten : ............................................................................................ 64
2
, MAÏSVERWERKING .........................................................................................................................64
BROUWPROCES ............................................................................................................................65
HAVERVERWERKING ......................................................................................................................66
BIJPRODUCTEN VAN BIOBRANDSTOF .............................................................................................66
DIERLIJKE PRODUCTEN ..................................................................................................................67
Zuivelproducten : ....................................................................................................................... 67
Andere producten van landdieren : ............................................................................................. 68
Producten van zeedieren : vismeel en olie ................................................................................... 68
MINERALE VOEDERMIDDELEN........................................................................................................69
ADDITIEVEN ...................................................................................................................................69
BIJZONDERE DIERENVOEDING ..................................................................................................... 70
VISSEN ..........................................................................................................................................70
Aquacultuur en visvangst : .......................................................................................................... 70
Vertering : .................................................................................................................................. 71
Factoren die energiebehoefte beïnvloeden : ................................................................................ 72
Energiebronnen : ........................................................................................................................ 72
Eiwitbehoefte : ........................................................................................................................... 73
Vetbehoefte : ............................................................................................................................. 73
Koolhydratenbehoefte : .............................................................................................................. 73
Vitamine- en mineralenbehoefte : ............................................................................................... 73
Andere voedercomponenten :..................................................................................................... 74
PLUIMVEE ......................................................................................................................................74
Kippen : ..................................................................................................................................... 74
Darmstelsel kip : ........................................................................................................................ 75
De bek : ..................................................................................................................................... 75
De krop : .................................................................................................................................... 76
De kliermaag : ............................................................................................................................ 76
De spiermaag : ........................................................................................................................... 76
De dunne darm : ........................................................................................................................ 76
Caeca : ...................................................................................................................................... 78
Colon : ...................................................................................................................................... 78
De cloaca : ................................................................................................................................ 78
De energiebehoefte : .................................................................................................................. 78
Mineralen : ................................................................................................................................. 79
Grit VS kalk : .............................................................................................................................. 79
HERKAUWERS ................................................................................................................................80
Eiwit verwerken en maken in de pens .......................................................................................... 81
Mineralen : ................................................................................................................................. 83
Droge stof opname : ................................................................................................................... 83
Structuur : ................................................................................................................................. 83
VARKEN .........................................................................................................................................84
Structuur varkensbedrijf : ........................................................................................................... 84
Aandachtspunten bij voeden van varkens : .................................................................................. 84
Mond : ....................................................................................................................................... 84
3