H3: MACROSTRUCTUUR VAN HET ZENUWSTELSEL
OVERZICHT
- Driedimensionaal, manipuleerbaar model van de belangrijkste hersenstructuren:
https://www.brainfacts.org/3d-brain#intro=true
- Hersendissecties van het gehele brein en ruggenmerg:
https://neurologicexam.med.utah.edu/adult/html/brain-dissections.html
- Zeer uitgebreide website met interactieve modules, dissecties, 3D-modellen, MRI scans etc.:
http://www.neuroanatomy.ca
1. HET ZENUWSTELSEL: DE GROTE LIJNEN
1.1. TERMINOLOGIE: RICHTINGEN
Situering in het brein:
• Neuraxis: een denkbeeldige lijn door de lengte van het CZS, van onderaan het
ruggenmerg tot vooraan de hersenen.
• anterieur – posterieur vooraan-achteraan
• superieur – inferieur boven-onder
• dorsaal – ventraal rugkant-buikkant
• rostraal – caudaal neuskant-staartkant (uiteinde neuraxis)
Doorsnedes vh brein:
Snede = coupe (Zie oefeningen canvas: je dient de 3 coupes te kunnen herkennen)
1
, (inferieur)
1.2. MACROSTRUCTUUR ZENUWSTELSEL EN BREIN
ZENUWSTELSEL
• Centraal: weefsels beschermd door botten:
o Hersenen (schedel)
o Ruggenmerg (wervelkolom)
• Perifeer
o Hersenzenuwen
o Ruggenmergzenuwen
o Perifere ganglia (ganglion = Grieks voor “knoopje” of “bultje”)
BREIN:
• ± 1,3 kg (2% lichaamsgewicht)
• ± 20% van de bloedtoevoer, continu:
o Weinig opslag glucose (als suiker op is, halen we dit uit het bloed)
o Zeer beperkte mogelijkheid tot anaerobe verbranding (brein kan niet lang zonder zuurstof)
• ± 12000 cm3 (12 *10 *10 cm)
• Gemiddeld kleiner bij vrouwen dan mannen
zijaanzicht bovenaanzicht
2
,HERSENVLIEZEN
• Geheel vd hersenen en ruggenmerg beschermd door 3 vliezen:
• ! Pia mater volgt alle windingen van de hersenen (veel soepelere vlies)
• Subarachnoïdale ruimte: tussen arachnoïde en pia, gevuld met cerebrospinaal vocht (CSV)
• Perifeer zenuwstelsel: heeft slechts 2 lagen en geen CSV
• 2 andere vliezen:
(Soort dakje)
(Buitenste hersenvlies)
VENTRIKELS:
Dus: CSV in ventrikels
3
, In de ventrikels vinden we:
• Choroïde plexus: weefsel dat instaat voor de continue productie van CSV
o CSV: +/- 150 ml totale volume in lichaam
o 3x/dag volledig vervangen; resorptie (opgenomen) in bloedbaan
o Circuleren op pulserende wijze (CSV staat niet stil in ventrikels)
• Meerdere functies CSV:
o Doen brein “drijven”
- Zorgt ervoor dat hersenstam wordt platgedrukt onder het gewicht brein. Dankzij CSV
is nettogewicht +/- 50g ipv 1,3kg !
o Buffer tegen schokken
o Afvoeren afvalstoffen (gedode bacteriën, indringers)
o Distributie bepaalde nuttige stoffen
Coronale coupe
Ventrikels te zien
Bruin: choroïde plexus
• Epidurale verdoving: anestheticum tussen wervel en dura mater gebracht
o Vliezen worden NIET direct gepenetreerd
o Doel: pijnsignalen van zenuwen ih ruggenmerg blokkeren (bv: bij een bevalling)
• Lumbaalpunctie: (ruggenprik) CSV afgetapt (opgenomen)
o L2: einde van ruggenmerg
o Lumbale cisterne: Tussen L2 en S2
- Cauda equina = “de paardenstaart”= zenuwen in losse bundel
- makkelijker om hierin te prikken
o Naald WEL door vliezen geprikt, onder L3, L4 of L5 (verder van de
ruggenmerg! Weefsel wordt dan niet beschadigd)
• Van boven tot onder regio’s wervelkolom:
cervicaal – thoracaal – lumbaal – sacraal - coccygeal
2. ONTWIKKELING VAN HET ZENUWSTELSEL
2.1. OVERZICHT
• Bij de vroege embryonale ontwikkeling zijn er 3 primaire cellagen (kiembladen)
• Bovenste laag = ectoderm hier ontwikkelt het ZS zich
Ontwikkeling van het ZS begint in 3e week na conceptie
• Een deel verdikt en krult op rond een rostraal-caudale as
o Neurale vouwen
o Vorming neurale groeve
Bovenaanzicht Zijaanzicht
4
OVERZICHT
- Driedimensionaal, manipuleerbaar model van de belangrijkste hersenstructuren:
https://www.brainfacts.org/3d-brain#intro=true
- Hersendissecties van het gehele brein en ruggenmerg:
https://neurologicexam.med.utah.edu/adult/html/brain-dissections.html
- Zeer uitgebreide website met interactieve modules, dissecties, 3D-modellen, MRI scans etc.:
http://www.neuroanatomy.ca
1. HET ZENUWSTELSEL: DE GROTE LIJNEN
1.1. TERMINOLOGIE: RICHTINGEN
Situering in het brein:
• Neuraxis: een denkbeeldige lijn door de lengte van het CZS, van onderaan het
ruggenmerg tot vooraan de hersenen.
• anterieur – posterieur vooraan-achteraan
• superieur – inferieur boven-onder
• dorsaal – ventraal rugkant-buikkant
• rostraal – caudaal neuskant-staartkant (uiteinde neuraxis)
Doorsnedes vh brein:
Snede = coupe (Zie oefeningen canvas: je dient de 3 coupes te kunnen herkennen)
1
, (inferieur)
1.2. MACROSTRUCTUUR ZENUWSTELSEL EN BREIN
ZENUWSTELSEL
• Centraal: weefsels beschermd door botten:
o Hersenen (schedel)
o Ruggenmerg (wervelkolom)
• Perifeer
o Hersenzenuwen
o Ruggenmergzenuwen
o Perifere ganglia (ganglion = Grieks voor “knoopje” of “bultje”)
BREIN:
• ± 1,3 kg (2% lichaamsgewicht)
• ± 20% van de bloedtoevoer, continu:
o Weinig opslag glucose (als suiker op is, halen we dit uit het bloed)
o Zeer beperkte mogelijkheid tot anaerobe verbranding (brein kan niet lang zonder zuurstof)
• ± 12000 cm3 (12 *10 *10 cm)
• Gemiddeld kleiner bij vrouwen dan mannen
zijaanzicht bovenaanzicht
2
,HERSENVLIEZEN
• Geheel vd hersenen en ruggenmerg beschermd door 3 vliezen:
• ! Pia mater volgt alle windingen van de hersenen (veel soepelere vlies)
• Subarachnoïdale ruimte: tussen arachnoïde en pia, gevuld met cerebrospinaal vocht (CSV)
• Perifeer zenuwstelsel: heeft slechts 2 lagen en geen CSV
• 2 andere vliezen:
(Soort dakje)
(Buitenste hersenvlies)
VENTRIKELS:
Dus: CSV in ventrikels
3
, In de ventrikels vinden we:
• Choroïde plexus: weefsel dat instaat voor de continue productie van CSV
o CSV: +/- 150 ml totale volume in lichaam
o 3x/dag volledig vervangen; resorptie (opgenomen) in bloedbaan
o Circuleren op pulserende wijze (CSV staat niet stil in ventrikels)
• Meerdere functies CSV:
o Doen brein “drijven”
- Zorgt ervoor dat hersenstam wordt platgedrukt onder het gewicht brein. Dankzij CSV
is nettogewicht +/- 50g ipv 1,3kg !
o Buffer tegen schokken
o Afvoeren afvalstoffen (gedode bacteriën, indringers)
o Distributie bepaalde nuttige stoffen
Coronale coupe
Ventrikels te zien
Bruin: choroïde plexus
• Epidurale verdoving: anestheticum tussen wervel en dura mater gebracht
o Vliezen worden NIET direct gepenetreerd
o Doel: pijnsignalen van zenuwen ih ruggenmerg blokkeren (bv: bij een bevalling)
• Lumbaalpunctie: (ruggenprik) CSV afgetapt (opgenomen)
o L2: einde van ruggenmerg
o Lumbale cisterne: Tussen L2 en S2
- Cauda equina = “de paardenstaart”= zenuwen in losse bundel
- makkelijker om hierin te prikken
o Naald WEL door vliezen geprikt, onder L3, L4 of L5 (verder van de
ruggenmerg! Weefsel wordt dan niet beschadigd)
• Van boven tot onder regio’s wervelkolom:
cervicaal – thoracaal – lumbaal – sacraal - coccygeal
2. ONTWIKKELING VAN HET ZENUWSTELSEL
2.1. OVERZICHT
• Bij de vroege embryonale ontwikkeling zijn er 3 primaire cellagen (kiembladen)
• Bovenste laag = ectoderm hier ontwikkelt het ZS zich
Ontwikkeling van het ZS begint in 3e week na conceptie
• Een deel verdikt en krult op rond een rostraal-caudale as
o Neurale vouwen
o Vorming neurale groeve
Bovenaanzicht Zijaanzicht
4
