Definitie
-veelvuldige behoeften vs schaarse middelen: menselijke en maatschappelijke behoeften,
schaarse middelen en de noodzaak te kiezen, keuzes maken en opportuniteitskosten
-economie: optimaal inzetten van schaarse goederen, beslissingen nemen ⇒
-schaarse goederen: positieve prijs = aanbod is beperkt
-behoeften zijn talrijk, wisselend, noodzakelijk, luxe (hiërarchie) → basisbehoeften, materiële
behoeften, collectieve en individuele behoeften
-economische goederen: nuttig, schaars, alternatief aanwendbaar
-productiefactoren: → primaire productiefactoren: arbeid (fysisch, intellectueel), natuur
→ afgeleide productiefactoren: kapitaal
→ ondernemersinitiatief: menselijk kapitaal
-economische analyse: gaat na hoe beslissingsmakers (mensen, bedrijven, overheden, en
andere organisaties) keuzes maken en wat daarvan de private en maatschappelijke gevolgen
zijn
→ hypothesen, ‘marginaal’ principe, positieve en normatieve analyse, statische en dynamische
analyse, deductieve en inductieve methode, experimenten, econometrie
-Scitovsky: “Economie = sociale wetenschap die tot voorwerp heeft het beheer van schaarse
middelen". → beheersproblemen: -stabilisatieprobleem: volledige aanwending van de schaarse
middelen
-allocatieprobleem: toewijzing van schaarse middelen
-verdelingsprobleem: distributie economische goederen
tussen economische subjecten
-micro-economie: bestudeert gedrag van economische agenten (consumenten, producenten) ⇒
individueel/onderling
-macro-economie: bestudeert invloed van stabilisatie- en allocatieprobleem van arbeid en
kapitaal op de werking van een economie
-productiefunctie: geeft de relatie tussen de hoeveelheid productiefactoren (inputs) en de
hoeveelheid economische goederen (outputs) X = f(L arbeid, N natuur, K kapitaal)
-productieproces: inzet van arbeid, kapitaal en natuur met als doel de productie van
economische goederen (consumptiegoederen + kapitaalgoederen) → meerdere productiestadia
-curve productiemogelijkheden: geeft alle combinaties van de productie van economische
goederen die mogelijk zijn bij volledige aanwending van de beschikbare productiefactoren → 2
goederen + productiefactoren (vast, variabel)
→ illustreert schaarste, keuzeprobleem, opportuniteits
→ beheersproblemen: volledige aanwending, allocatie van de middelen
-opportuniteitskost: het voordeel dat je mist of opgeeft door het kiezen van een alternatief
-verruiming productiemogelijkheden: meer productiefactoren, betere productiefactoren
(technologische vooruitgang (T) → productiviteit verhogen)
,-gemengde economie: marktwerking met overheidsinterventie → keynesianen + klassieke
economen
-centraal geleide economie: plan centraal overheidsorgaan voor inputs en outputs →
informatieprobleem, motivatieprobleem, rantsoeneringprobleem
-markteconomie: markt op basis beslissingen individuele consumenten en producenten
-stabilisatieprobleem: hoog-en laagconjunctuur; werkloosheid
-distributieprobleem: inkomensongelijkheid
-allocatieprobleem: marktfalingen (monopoliemacht, publieke of collectieve
goederen, externe effecten, asymmetrische informatie)
-markt: concept moeting van potentiële vragers en aanbieders: goederen, diensten, input,
financiële
-zuivere mededinging: -homogene goederen
-groot aantal potentiële kopers en aanbieders
-vrije toe- en uittreding
-marktdeelnemers hebben perfecte informatie (markttransparantie)
-marktvraag: de marktvraag naar een goed/dienst refereert aan de totale hoeveelheid die alle
consumenten samen bereid zijn te kopen afhankelijk van determinanten zoals prijs en inkomen
-partiële analyse: beschouwt enkel het effect van prijs van het goed op de vraag naar het goed
(eenvoudigers, grafisch voorspelbaar + verwaarlozing sommige effecten)
→ afhankelijke variabele op X-as
→ lineaire curve met negatief verband
verschuiving curve: wijziging overige determinanten ( bv. inkomen)
-marktaanbod: totale hoeveelheid (x) van een goed die alle producenten samen bereid zijn te
produceren in functie van een aantal determinanten (prijs goed, prijs productiefactoren, prijs
complementen en substituten, productietechnologie, aantal producenten)
→ afhankelijke variabele op X-as
→ positief verband
verschuiving curve: wijziging overige determinanten
(bv. Eenheidsprijs van arbeid)
,-marktevenwicht: (evenwichts)prijs (p) die zorgt voor vraag = aanbod → iedereen gelukkig
→ Xa (p) = Xv (p) ⇒ automatisch, maximale behoeftebevrediging, consumenten- en
producentensurplus
-normatieve analyse: benadering die zich richt op waardeoordelen → beoordelen economische
uitkomsten, beleid of keuze op basis van moreel ethische of subjectieve criteria (economische
welvaart verdelen, overheidsingrijpen, belastingdruk)
-positieve analyse: beschrijft en verklaart wat er feitelijk gebeurt zonder waardeoordelen
-waardeoordelen: subjectieve uitspraken die gebaseerd zijn op persoonlijke opvattingen,
overtuigingen of normen over wat goed, slecht, wenselijk of onwenselijk is → mening/voorkeur
-statische analyse: ceteris paribus: economisch systeem (vraag, aanbod, prijzen, productie)
wordt binnen een bepaalde tijdsperiode bestudeerd, zonder rekening te houden met
veranderingen doorheen de tijd ⇒ beschrijven en analyseren relatie variabelen in evenwicht
(vraag = aanbod) ≠ dynamische processen
-dynamische analyse: onderzoekt evolutie economische variabelen doorheen de tijd
, Marktmechanisme
-wijziging vraag → mensen willen meer geld geven aan hetzelfde product → daling vraag,
daling prijs + stijging vraag, stijging prijs
-wijziging aanbod → mislukte oogst = daling aanbod, stijging prijs + stijging aanbod, daling prijs
-stijging aanbod + stijging vraag → geld genoeg om product te blijven aankopen + product kan
noodzakelijk zijn
-stijging aanbod + daling vraag → prijs hoger = minder vragers
-prijselasticiteit: hoe hard de vraag schommelt naarmate de prijs wijzigt (prijselastisch = amper
beweging)
△𝑥𝑣
𝑝𝑟𝑜𝑐𝑒𝑛𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑣𝑒𝑟𝑎𝑛𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 𝑖𝑛 𝑔𝑒𝑣𝑟𝑎𝑎𝑔𝑑𝑒 ℎ𝑜𝑒𝑣𝑒𝑒𝑙ℎ𝑒𝑖𝑑 𝑥𝑣 △𝑥𝑣 𝑝
ε𝑣𝑝 = 𝑝𝑟𝑜𝑐𝑒𝑛𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑣𝑒𝑟𝑎𝑛𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 𝑖𝑛 𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠
= △𝑝 = △𝑝
· 𝑥𝑣
𝑝
-|ε| < 1 = prijsinelastische vraag + |ε| > 1 = prijselastische vraag
⇒ |ε| = ∞ wanneer prijs = constant (perfect prijselastisch) +
|ε | = 0 wanneer vraag is constant (perfect prijsinelastisch)
-prijselasticiteit aanbod: geeft de percentage-gevoeligheid weer van het aanbod op de
procentuele P-verandering (positief getal + elastisch wanneer de hoeveelheid proportieel meer
toeneemnt dan de prijstoename, inelastisch wanneer de hoeveelheid proportioneel minder
toeneemt dan de prijstoename) → neemt toe met flexibiliteit (stijgende autoproductie bij
onderbenut, nederlandstalige callcenters in het buitenland, beschouwde tijdshorizon) en
mobiliteit (autoproductie stijgt traag door efficiëntere technologie, ontwikkeling van nieuwe
geneesmiddelen is tijdsintensief) van productiefactoren
-kruiselingse elasticiteit: met hoeveel % verandert de vraag naar goed i, indien de prijs van goed
j stijgt met 1%? → substituten: +, complement: -, onafhankelijke goederen: 0
-inkomenselasticiteit: met hoeveel % verandert de vraag, indien het inkomen v/d consumenten
stijgt met 1%? → noodzakelijke goederen: 0 <= ε <= 1, luxegoederen: 1 < ε < ∞,
-veelvuldige behoeften vs schaarse middelen: menselijke en maatschappelijke behoeften,
schaarse middelen en de noodzaak te kiezen, keuzes maken en opportuniteitskosten
-economie: optimaal inzetten van schaarse goederen, beslissingen nemen ⇒
-schaarse goederen: positieve prijs = aanbod is beperkt
-behoeften zijn talrijk, wisselend, noodzakelijk, luxe (hiërarchie) → basisbehoeften, materiële
behoeften, collectieve en individuele behoeften
-economische goederen: nuttig, schaars, alternatief aanwendbaar
-productiefactoren: → primaire productiefactoren: arbeid (fysisch, intellectueel), natuur
→ afgeleide productiefactoren: kapitaal
→ ondernemersinitiatief: menselijk kapitaal
-economische analyse: gaat na hoe beslissingsmakers (mensen, bedrijven, overheden, en
andere organisaties) keuzes maken en wat daarvan de private en maatschappelijke gevolgen
zijn
→ hypothesen, ‘marginaal’ principe, positieve en normatieve analyse, statische en dynamische
analyse, deductieve en inductieve methode, experimenten, econometrie
-Scitovsky: “Economie = sociale wetenschap die tot voorwerp heeft het beheer van schaarse
middelen". → beheersproblemen: -stabilisatieprobleem: volledige aanwending van de schaarse
middelen
-allocatieprobleem: toewijzing van schaarse middelen
-verdelingsprobleem: distributie economische goederen
tussen economische subjecten
-micro-economie: bestudeert gedrag van economische agenten (consumenten, producenten) ⇒
individueel/onderling
-macro-economie: bestudeert invloed van stabilisatie- en allocatieprobleem van arbeid en
kapitaal op de werking van een economie
-productiefunctie: geeft de relatie tussen de hoeveelheid productiefactoren (inputs) en de
hoeveelheid economische goederen (outputs) X = f(L arbeid, N natuur, K kapitaal)
-productieproces: inzet van arbeid, kapitaal en natuur met als doel de productie van
economische goederen (consumptiegoederen + kapitaalgoederen) → meerdere productiestadia
-curve productiemogelijkheden: geeft alle combinaties van de productie van economische
goederen die mogelijk zijn bij volledige aanwending van de beschikbare productiefactoren → 2
goederen + productiefactoren (vast, variabel)
→ illustreert schaarste, keuzeprobleem, opportuniteits
→ beheersproblemen: volledige aanwending, allocatie van de middelen
-opportuniteitskost: het voordeel dat je mist of opgeeft door het kiezen van een alternatief
-verruiming productiemogelijkheden: meer productiefactoren, betere productiefactoren
(technologische vooruitgang (T) → productiviteit verhogen)
,-gemengde economie: marktwerking met overheidsinterventie → keynesianen + klassieke
economen
-centraal geleide economie: plan centraal overheidsorgaan voor inputs en outputs →
informatieprobleem, motivatieprobleem, rantsoeneringprobleem
-markteconomie: markt op basis beslissingen individuele consumenten en producenten
-stabilisatieprobleem: hoog-en laagconjunctuur; werkloosheid
-distributieprobleem: inkomensongelijkheid
-allocatieprobleem: marktfalingen (monopoliemacht, publieke of collectieve
goederen, externe effecten, asymmetrische informatie)
-markt: concept moeting van potentiële vragers en aanbieders: goederen, diensten, input,
financiële
-zuivere mededinging: -homogene goederen
-groot aantal potentiële kopers en aanbieders
-vrije toe- en uittreding
-marktdeelnemers hebben perfecte informatie (markttransparantie)
-marktvraag: de marktvraag naar een goed/dienst refereert aan de totale hoeveelheid die alle
consumenten samen bereid zijn te kopen afhankelijk van determinanten zoals prijs en inkomen
-partiële analyse: beschouwt enkel het effect van prijs van het goed op de vraag naar het goed
(eenvoudigers, grafisch voorspelbaar + verwaarlozing sommige effecten)
→ afhankelijke variabele op X-as
→ lineaire curve met negatief verband
verschuiving curve: wijziging overige determinanten ( bv. inkomen)
-marktaanbod: totale hoeveelheid (x) van een goed die alle producenten samen bereid zijn te
produceren in functie van een aantal determinanten (prijs goed, prijs productiefactoren, prijs
complementen en substituten, productietechnologie, aantal producenten)
→ afhankelijke variabele op X-as
→ positief verband
verschuiving curve: wijziging overige determinanten
(bv. Eenheidsprijs van arbeid)
,-marktevenwicht: (evenwichts)prijs (p) die zorgt voor vraag = aanbod → iedereen gelukkig
→ Xa (p) = Xv (p) ⇒ automatisch, maximale behoeftebevrediging, consumenten- en
producentensurplus
-normatieve analyse: benadering die zich richt op waardeoordelen → beoordelen economische
uitkomsten, beleid of keuze op basis van moreel ethische of subjectieve criteria (economische
welvaart verdelen, overheidsingrijpen, belastingdruk)
-positieve analyse: beschrijft en verklaart wat er feitelijk gebeurt zonder waardeoordelen
-waardeoordelen: subjectieve uitspraken die gebaseerd zijn op persoonlijke opvattingen,
overtuigingen of normen over wat goed, slecht, wenselijk of onwenselijk is → mening/voorkeur
-statische analyse: ceteris paribus: economisch systeem (vraag, aanbod, prijzen, productie)
wordt binnen een bepaalde tijdsperiode bestudeerd, zonder rekening te houden met
veranderingen doorheen de tijd ⇒ beschrijven en analyseren relatie variabelen in evenwicht
(vraag = aanbod) ≠ dynamische processen
-dynamische analyse: onderzoekt evolutie economische variabelen doorheen de tijd
, Marktmechanisme
-wijziging vraag → mensen willen meer geld geven aan hetzelfde product → daling vraag,
daling prijs + stijging vraag, stijging prijs
-wijziging aanbod → mislukte oogst = daling aanbod, stijging prijs + stijging aanbod, daling prijs
-stijging aanbod + stijging vraag → geld genoeg om product te blijven aankopen + product kan
noodzakelijk zijn
-stijging aanbod + daling vraag → prijs hoger = minder vragers
-prijselasticiteit: hoe hard de vraag schommelt naarmate de prijs wijzigt (prijselastisch = amper
beweging)
△𝑥𝑣
𝑝𝑟𝑜𝑐𝑒𝑛𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑣𝑒𝑟𝑎𝑛𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 𝑖𝑛 𝑔𝑒𝑣𝑟𝑎𝑎𝑔𝑑𝑒 ℎ𝑜𝑒𝑣𝑒𝑒𝑙ℎ𝑒𝑖𝑑 𝑥𝑣 △𝑥𝑣 𝑝
ε𝑣𝑝 = 𝑝𝑟𝑜𝑐𝑒𝑛𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑣𝑒𝑟𝑎𝑛𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 𝑖𝑛 𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠
= △𝑝 = △𝑝
· 𝑥𝑣
𝑝
-|ε| < 1 = prijsinelastische vraag + |ε| > 1 = prijselastische vraag
⇒ |ε| = ∞ wanneer prijs = constant (perfect prijselastisch) +
|ε | = 0 wanneer vraag is constant (perfect prijsinelastisch)
-prijselasticiteit aanbod: geeft de percentage-gevoeligheid weer van het aanbod op de
procentuele P-verandering (positief getal + elastisch wanneer de hoeveelheid proportieel meer
toeneemnt dan de prijstoename, inelastisch wanneer de hoeveelheid proportioneel minder
toeneemt dan de prijstoename) → neemt toe met flexibiliteit (stijgende autoproductie bij
onderbenut, nederlandstalige callcenters in het buitenland, beschouwde tijdshorizon) en
mobiliteit (autoproductie stijgt traag door efficiëntere technologie, ontwikkeling van nieuwe
geneesmiddelen is tijdsintensief) van productiefactoren
-kruiselingse elasticiteit: met hoeveel % verandert de vraag naar goed i, indien de prijs van goed
j stijgt met 1%? → substituten: +, complement: -, onafhankelijke goederen: 0
-inkomenselasticiteit: met hoeveel % verandert de vraag, indien het inkomen v/d consumenten
stijgt met 1%? → noodzakelijke goederen: 0 <= ε <= 1, luxegoederen: 1 < ε < ∞,
