1
Psychiatrie
Neuroanatomie
6 lagen van cellen, met structuur (Niet overal 6 lagen)
Opbouw van lagen verschilt per regio Brodmann area
Prefrontale cortex 29% bij mens, veel kleiner bij dieren
Functies: planning, inhibitie, besluitvorming, probleemoplossend denken
Orbitaal: Slechte impulscontrole sneller conflict
Dorsolateraal: Geen structuur, dingen vergeten, geen spontane actie
Mediaal: Apathisch, weinig verbale output
Persoon is onzeker, komt moeilijk uit zijn woorden, gedachtestroom is zeer
chaotisch en hakkelend, voorbeelden geven gaat moeilijk, ziet weinig
problemen tot je verder doorvraagt
groot deel van primaire motor
cortex voor gezicht
Broca regio spraak, chaos
Wernicke perfecte spraak maar
persoon snapt niet wat er gezegd
wordt
Limbisch systeem emoties, motivatie, leren en geheugen
- Hippothalamus hormoonregulatie (stress, geslacht…)
- Amygdala angstcentrum
- Hippocampus geheugencentrum
- Corpus callosum
- Cingulate cortex
Corticaal vs. subcorticaal Affectief vs. cognitief
Instinctief vs. rationeel Paniek vs. controle
Subcorticaal veel meer geapprecieerd dan corticale bv wham, pitch
perfect
Nostalgie wordt gelinkt aan
- Hippocampus - Insula
- Ventral tegmental area - Inferior frontal Gyrus
- Ventral striatum - Cerebellum
- Substantia nigra
Basale ganglia: inhibitie motorische impulsen
,2
Hippocampus nieuwe herinneringen onthouden, vooral expliciet (kan je
onder woorden brengen)
- Semantisch: neerschrijven van theoretische kennis
- Episodisch: eigen ervaringen en herinneringen
Impliciet= handelingen
Thalamus= schakelstation
Schizofrenie
- Positieve symptomen= wanen, hallucinaties
- Negatieve symptomen= spraakarmoede, afgevlakt affect
- Cognitieve symptomen= verstoorde aandacht, geheugen
- Motorische symptomen= katatonie, psychomotorische vertraging
1 jaar na psychosen 1% van breinvolume weg en vervangen vocht
Na 5 jaar is er groot deel van breinvolume weg, niet te pinpointen op 1
specifieke regio
Bepaalde regio’s over geactiveerd, andere onder geactiveerd (frontale
cortex= negatieve gevoelens)
Meetmethodes in de klinische
neurowetenschappen
Gericht op begrip van processen onderliggend aan trias psychica:
Cognitieve functies
- Zintuigelijke waarneming (zien, horen…)
- Inhoud en vorm van denken
Affectieve functies
- Verdriet
- Verliefdheid
- Boosheid
Conatieve functies
- Psychomotoriek en spraak
- Gedrag (sociaal gedrag, agressief gedrag, …)
- Drive (drang, middelen, seksualiteit…)
1) Meten van psychische functies (trias psychica)
Klinische rating scales (affectieve symptomen, gedrag, cognitieve
symptomen)
Neuropsychologische taken (neurocognitieve domeinen: aandacht,
geheugen…)
2) Metingen van het brein (macroscopisch)
Structurele veranderingen geassocieerd met functies (MRI)
Functionele veranderingen geassocieerd met functies (MRI, PET,
EEG)
3) Microscopisch
,3
Cellulaire microscopie (bv aantal cellen, vorm cellen,
cytoarchitectuur)
Veranderingen in receptoren op cellulair niveau
4) dierenonderzoek
Neuropsychologische taken
- Gericht op het in kaart brengen van cognitieve functies
o Aandacht
o Geheugen
o Executieve functies: plannen, inhibitie, problem solving,…
- Gedragsexperimenten (reactietijden, prestatie, etc.)
- Pen & papier vs. Computertaken
Cognitief functioneren kan gemeten worden door het in kaart brengen van:
- Algemeen cognitief functioneren (bv IQ)
- Specifieke(re) cognitieve domeinen
o Aandacht
o Perceptie
o Visueel geheugen
o Verbaal geheugen
o Executieve functies plannen, probleemoplossend…
IQ: gem 100
WAIS Wechsler Adult Intelligent Scale, IQ vaststellen officieel
Taken gericht op specifiek domein bv ADHD en concentratie
elk domein heeft specifieke taken om deze zaken in beeld te brengen
MAAR altijd nog andere zaken nodig per test + menselijke fouten mogelijk
+ soms te moeilijk voor mensen
- Aandacht: CPT, Bourdon Vos taak,…
- Werkgeheugen: Letter Number Sequencing
- Executieve functies: WCST, Tower of London, Stroop,…
- Psychomotorische snelheid: Trail Making test, Finger tapping Test,…
- Informatieverwerkingssnelheid: Symbol Digit Substitution Test,…
Toepassingen in neuropsychologisch onderzoek bij psychiatrische
aandoeningen
- Specificeren van cognitieve patronen geassocieerd met de
aandoeningen
o Algemeen aangetaste cognitie (bv schizofrenie) versus
specifiek aangetaste domeinen (bv ADHD)
o Evolutie doorheen de tijd
o Kwantificeren van cognitief deficit
- Neuroanatomische afwijkingen identificeren geassocieerd met
cognitieve afwijkingen
- Prognose van cognitieve deficits
- Behandeling van cognitieve afwijkingen
, 4
Bipolaire stoornis
- Stemmingsstoornis gekenmerkt door
o 1 of meerdere manische episodes
o Depressieve episodes
- Verloop is erg onvoorspelbaar
o Een stemmingsepisode voorspelt niet wat de volgende episode
zal zijn
o Tijd tussen episodes hoogst onvoorspelbaar
Depressieve symptomen
- Depressieve stemming - Doodsgedachten,
- Verminderde plezierbeleving suïcidaliteit
- Slaapproblemen - Vertraagd in bewegingen
- Verminderde eetlust - Verminderde mimiek
- gewichtsverlies - Terneergeslagen blik
- Pessimistische gedachten
Manie
1) Eufore stemming 7) Toegenomen energie
2) Prikkelbaarheid/boosheid 8) Toegenomen
3) Versnelde spraak/gebaren activiteitenpatroon
4) Versnelde gedachten 9) Ontremd
5) Snel af te leiden sociaal/seksueel/uitgaven
6) associatief denken
Hebben alle 3 ook cognitieve
stoornissen
Magnetische beeldvorming
Structureel: anatomische afwijkingen
Functioneel: mate van activiteit bij uitvoeren van taak
BOLD signaal hersenen gebruiken zuurstof, hoe actiever, hoe meer
gedeoxygeneerd bloed hersenen bevatten
Psychiatrie
Neuroanatomie
6 lagen van cellen, met structuur (Niet overal 6 lagen)
Opbouw van lagen verschilt per regio Brodmann area
Prefrontale cortex 29% bij mens, veel kleiner bij dieren
Functies: planning, inhibitie, besluitvorming, probleemoplossend denken
Orbitaal: Slechte impulscontrole sneller conflict
Dorsolateraal: Geen structuur, dingen vergeten, geen spontane actie
Mediaal: Apathisch, weinig verbale output
Persoon is onzeker, komt moeilijk uit zijn woorden, gedachtestroom is zeer
chaotisch en hakkelend, voorbeelden geven gaat moeilijk, ziet weinig
problemen tot je verder doorvraagt
groot deel van primaire motor
cortex voor gezicht
Broca regio spraak, chaos
Wernicke perfecte spraak maar
persoon snapt niet wat er gezegd
wordt
Limbisch systeem emoties, motivatie, leren en geheugen
- Hippothalamus hormoonregulatie (stress, geslacht…)
- Amygdala angstcentrum
- Hippocampus geheugencentrum
- Corpus callosum
- Cingulate cortex
Corticaal vs. subcorticaal Affectief vs. cognitief
Instinctief vs. rationeel Paniek vs. controle
Subcorticaal veel meer geapprecieerd dan corticale bv wham, pitch
perfect
Nostalgie wordt gelinkt aan
- Hippocampus - Insula
- Ventral tegmental area - Inferior frontal Gyrus
- Ventral striatum - Cerebellum
- Substantia nigra
Basale ganglia: inhibitie motorische impulsen
,2
Hippocampus nieuwe herinneringen onthouden, vooral expliciet (kan je
onder woorden brengen)
- Semantisch: neerschrijven van theoretische kennis
- Episodisch: eigen ervaringen en herinneringen
Impliciet= handelingen
Thalamus= schakelstation
Schizofrenie
- Positieve symptomen= wanen, hallucinaties
- Negatieve symptomen= spraakarmoede, afgevlakt affect
- Cognitieve symptomen= verstoorde aandacht, geheugen
- Motorische symptomen= katatonie, psychomotorische vertraging
1 jaar na psychosen 1% van breinvolume weg en vervangen vocht
Na 5 jaar is er groot deel van breinvolume weg, niet te pinpointen op 1
specifieke regio
Bepaalde regio’s over geactiveerd, andere onder geactiveerd (frontale
cortex= negatieve gevoelens)
Meetmethodes in de klinische
neurowetenschappen
Gericht op begrip van processen onderliggend aan trias psychica:
Cognitieve functies
- Zintuigelijke waarneming (zien, horen…)
- Inhoud en vorm van denken
Affectieve functies
- Verdriet
- Verliefdheid
- Boosheid
Conatieve functies
- Psychomotoriek en spraak
- Gedrag (sociaal gedrag, agressief gedrag, …)
- Drive (drang, middelen, seksualiteit…)
1) Meten van psychische functies (trias psychica)
Klinische rating scales (affectieve symptomen, gedrag, cognitieve
symptomen)
Neuropsychologische taken (neurocognitieve domeinen: aandacht,
geheugen…)
2) Metingen van het brein (macroscopisch)
Structurele veranderingen geassocieerd met functies (MRI)
Functionele veranderingen geassocieerd met functies (MRI, PET,
EEG)
3) Microscopisch
,3
Cellulaire microscopie (bv aantal cellen, vorm cellen,
cytoarchitectuur)
Veranderingen in receptoren op cellulair niveau
4) dierenonderzoek
Neuropsychologische taken
- Gericht op het in kaart brengen van cognitieve functies
o Aandacht
o Geheugen
o Executieve functies: plannen, inhibitie, problem solving,…
- Gedragsexperimenten (reactietijden, prestatie, etc.)
- Pen & papier vs. Computertaken
Cognitief functioneren kan gemeten worden door het in kaart brengen van:
- Algemeen cognitief functioneren (bv IQ)
- Specifieke(re) cognitieve domeinen
o Aandacht
o Perceptie
o Visueel geheugen
o Verbaal geheugen
o Executieve functies plannen, probleemoplossend…
IQ: gem 100
WAIS Wechsler Adult Intelligent Scale, IQ vaststellen officieel
Taken gericht op specifiek domein bv ADHD en concentratie
elk domein heeft specifieke taken om deze zaken in beeld te brengen
MAAR altijd nog andere zaken nodig per test + menselijke fouten mogelijk
+ soms te moeilijk voor mensen
- Aandacht: CPT, Bourdon Vos taak,…
- Werkgeheugen: Letter Number Sequencing
- Executieve functies: WCST, Tower of London, Stroop,…
- Psychomotorische snelheid: Trail Making test, Finger tapping Test,…
- Informatieverwerkingssnelheid: Symbol Digit Substitution Test,…
Toepassingen in neuropsychologisch onderzoek bij psychiatrische
aandoeningen
- Specificeren van cognitieve patronen geassocieerd met de
aandoeningen
o Algemeen aangetaste cognitie (bv schizofrenie) versus
specifiek aangetaste domeinen (bv ADHD)
o Evolutie doorheen de tijd
o Kwantificeren van cognitief deficit
- Neuroanatomische afwijkingen identificeren geassocieerd met
cognitieve afwijkingen
- Prognose van cognitieve deficits
- Behandeling van cognitieve afwijkingen
, 4
Bipolaire stoornis
- Stemmingsstoornis gekenmerkt door
o 1 of meerdere manische episodes
o Depressieve episodes
- Verloop is erg onvoorspelbaar
o Een stemmingsepisode voorspelt niet wat de volgende episode
zal zijn
o Tijd tussen episodes hoogst onvoorspelbaar
Depressieve symptomen
- Depressieve stemming - Doodsgedachten,
- Verminderde plezierbeleving suïcidaliteit
- Slaapproblemen - Vertraagd in bewegingen
- Verminderde eetlust - Verminderde mimiek
- gewichtsverlies - Terneergeslagen blik
- Pessimistische gedachten
Manie
1) Eufore stemming 7) Toegenomen energie
2) Prikkelbaarheid/boosheid 8) Toegenomen
3) Versnelde spraak/gebaren activiteitenpatroon
4) Versnelde gedachten 9) Ontremd
5) Snel af te leiden sociaal/seksueel/uitgaven
6) associatief denken
Hebben alle 3 ook cognitieve
stoornissen
Magnetische beeldvorming
Structureel: anatomische afwijkingen
Functioneel: mate van activiteit bij uitvoeren van taak
BOLD signaal hersenen gebruiken zuurstof, hoe actiever, hoe meer
gedeoxygeneerd bloed hersenen bevatten
