, SO1505 Asaenmente 3 (POTFOLIO) Semestere 1 2026; 100 % TRUSTED QUALITY WORKINGS
POTŠIŠO YA 1
1.1 Tema ya mogolo le legano kwagatšong ya medumopolelo ya Sesotho sa Leboa (10)
Mo kwagatšong ya medumopolelo (phonology) ya Sesotho sa Leboa, mogolo (stress) le legano
(tone) di bapala tema ya bohlokwa kudu ka gobane di kgona go fetoša tlhalošo ya lentšu goba
modumo wo o bolelwago.
Mogolo o šupa go gatelelwa ga senoko se sengwe go feta tše dingwe ka lentšung. Le ge Sesotho
sa Leboa se se na mogolo wo o tiilego bjalo ka dipolelo tša Seisemane, go sa na le maemo ao go
gatelelwa go ka bonagalago, kudu mo go go baleng le go go ruteng polelo.
Legano, ka lehlakoreng le lengwe, ke go phagamiša goba go theola modumo wa lentšu ge le
bolelwa. Sesotho sa Leboa ke polelo ya legano, ka fao go fetoga ga legano go ka fetola tlhalošo
ya lentšu ka moka.
Mehlala:
bána (legano le phagamego) – bana
bàna (legano le theogilego) – ga e šomišwe go swana, eupša e ka bonagala dipolelong
tše dingwe
mogólo (legano le phagamego) – motho yo mogolo
mògolo (legano le fapanego) – kgolo goba bogolo
Ka fao, legano ke karolo ya motheo ya kwagatšo ya medumopolelo ya Sesotho sa Leboa ka
gobane le thuša go kgetholla ditlhalošo tša mantšu ao a swanago ka mopeleto.
1.2 Bohlokwa bja go tseba sefonetiki go moithuti wa thutapolelo (10)
Go bohlokwa kudu gore moithuti wa thutapolelo a tsebe go bala le go ngwala ka mongwalo wa
sefonetiki, ka gobane sefonetiki se thuša go hlaloša kamoo medumo e bopšwago le go bolelwa
ka gona, go sa lebelelwe mopeleto wa lentšu.
Tsebo ya sefonetiki e thuša moithuti:
go kwešiša phapano gare ga modumo le tlhaka
go hlaloša ka nepo go fapana ga medumo ya polelo
go ruta polelo ka nepo, kudu go bana le barutwana ba polelo ya bobedi