Recht periode 1.1
Leerdoelen week 1
De student kan de verschillende indelingen van het recht benoemen en kan deze hanteren
Subjectief recht=
De bevoegdheid of aanspraak die iemand in een gegeven situatie in redelijkheid heeft ten opzichte
van een ander (de sociale norm: een patiënt heeft recht op inzage van het medisch dossier).
Objectief recht=
Geheel van regels en voorschriften dat vanuit een gemeenschap met een dwingend karakter aan de
samenlevingsgenoten is opgelegd (een arts is verplicht de patiënt inzage te geven in het medisch
dossier, dit is een rechtsregel).
Positief recht=
Het recht dat op een bepaald tijd in een bepaalde gemeenschap geldt.
Publiekrecht=
Regelt de verhoudingen tussen de overheid en de burgers en tussen de overheidsorganen onderling.
Het publieksrecht kun je verdelen in:
- Staatsrecht: heeft betrekking op de organen van de staat, op de instelling ervan, hun
bevoegdheden, hun verhouding tot elkaar en die van de burgers. Regelt de inrichting en de
bevoegdheden van de staat en zijn onderdelen
- Bestuursrecht: aan welke regels de overheid zich moet houden (tijdens verkeer met burgers),
het nemen van besluiten en wat burgers moeten doen als ze het niet eens zijn met een
besluit
- Strafrecht: welk gedrag in welke omstandigheden en onder welke voorwaarden strafbaar is
en welke sancties dan mogen worden opgelegd
- Internationaal recht: Nederland moet als lidstaat zich houden aan het recht van EU
Privaatrecht, burgerlijk recht en civiel recht=
Regelt de verhoudingen/relaties tussen de burgers onderling. Onderdelen van het privaatrecht zijn:
1. Personen- en familierecht: draagmoeder is de ‘oorspronkelijke’ moeder
2. Rechtspersonen: abstract persoon, organisatie
3. Erfrecht
4. Vermogensrecht, zakelijke rechten, verbintenissenrecht
5. Handelsrecht
6. Verkeersmiddelen en vervoer
7. Internationaal privaatrecht
Nationaal recht: ieder land heeft een eigen rechtssysteem met eigen regels
Internationaal recht: afspraken tussen landen (oorlogsrecht)
Supranationaal recht: de Europese Unie
Formeel recht: de regels over de wijze waarop een bepaald proces vervolgd moet worden, de regels
waarlangs iets moet gebeuren (de procedures).
Materieel recht: de regels die bevoegdheden geven aan en verplichtingen opleggen op deelnemers
van het verkeersrecht. Inhoud van de regels.
Dwingend recht: regels waarvan niet mag worden afgeweken (partijen mogen geen andere afspraak
maken)
,Regelend recht: regels waarvan kan worden afgeweken of die door partijen buiten toepassing
kunnen worden gelaten door zelf een andere regeling te treffen.
De student kan de verschillende rechtsbronnen benoemen
1. De wetgeving:
- Als de koning de wet afkeurt komt de wet er niet
- Gemeentes en provincies maken ook wetten
2. Verdrag: internationale overeenkomst tussen staten
3. Jurisprudentie: verzameling van alle rechtelijke uitspraken
De student kan beschrijven hoe wetgeving in Nederland tot stand komt
Memorie van toelichting=
De uitleg van hoe en waarom wetvoorstel, naar de ministerraad is gestuurd. Na akkoordbevinding
besluit ministerraad het wetvoorstel voor te leggen bij de Tweede Kamer.
Hoe wordt wetvoorstel een wet?
1. Tweede Kamer
Schriftelijke voorbereiding, mondelinge behandeling en stemming
Kan wijzigingsvoorstellen (amendementen) indienen, stemt op amendementen en uiteindelijk op het
totale wetsvoorstel.
2. Eerste Kamer
Heeft geen recht van amendement (behalve met betrekking van Novelle)
Wetsvoorstel kan aanvaard of verworpen worden
3. Ondertekening, afkondiging en inwerkingtreding
Wordt pas wet als het ondertekend is door de koning en de betrokkenen ministers en het moet
bekend worden gemaakt (Bekendmakingswet)
De student kan uitleggen wat grondrechten zijn
Grondrechten=
De fundamentele mensenrechten en de belangrijkste bouwstenen van het recht. Grondrechten
vormen belangrijke leidraad in staatsbestel en zijn in verdragen waar Nederland bij aangesloten zoals
EVRM, IVBPR en in de Grondwet vastgesteld.
Grondrechten zijn te onderverdelen in:
- Klassieke grondrechten
- Sociale grondrechten
Klassieke grondrechten zijn=
Garanderen vrijheid van burgers tegenover de overheid, de rechten van individuen waarop
staatsorganen (in beginsel) geen inbreuk op mogen maken, onthouden van actief optreden.
Aantal voorbeelden:
1. Vrijheid van godsdienst of levensovertuiging
2. Vrijheid van openbare meningsuiting
3. Het recht tot vereniging, vergadering en betoging
4. Bescherming van de persoonlijke levenssfeer
5. Het brief-, telefoon- en telegraafgeheim
6. Het recht op persoonlijke vrijheid
7. Persvrijheid
8. Vrijheid van onderwijs
9. Onaantastbaarheid van het lichaam
10. Het huisrecht
11. Het recht op privacy
, Sociale grondrechten=
Dwingen de overheid zich actief op te stellen, de overheid moet zich volgens GW verplicht houden
met:
1. Het onderwijs
2. De bevordering van voldoende woon- en werkgelegenheid
3. De bestaanszekerheid van de bevolking en de spreiding van de welvaart
4. De bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu
5. Maatregelen treffen ter bevordering van de volksgezondheid
6. Voorwaarden scheppe voor maatschappelijke en culture ontplooiing/ vrijetijdsbesteding
7. Aanspraak op sociale zekerheid
8. De rechtspositie van degenen die arbeid verrichten, hun bescherming en medezeggenschap
9. Het recht op bijstand voor wie niet in eigen levensonderhoud kan voorzien
De student heeft kennis van de organisatie van de rechtspleging in Nederland
Rechtspleging=
Het geheel van regels, met betrekking tot organisatie van de rechtspraak en de wijze waarop een
proces verloopt. De organisatie van de rechterlijke macht is geregeld in de GW en nader uitgewerkt
in de Wet op de rechterlijke organisatie.
Leden van de rechterlijke macht zijn onafhankelijk en voor het leven benoemd. Op eigen verzoek of
bij het bereiken van een bepaalde leeftijd kunnen ze ontslagen worden. Kunnen door het rechterlijk
behorend gerecht (Hoge Raad) geschorst of ontslagen worden. De wet regelt hun rechtspositie. Deze
rechtsposities kunnen in Nederland onderverdeeld worden in:
1. De Rechtsbank
2. Het Gerechtshof
3. De Hoge Raad
Rechters in Nederland:
Politierechter, kinderrechter, civiele rechter, bestuursrechter, kantonrechter, de ‘gewone’ rechter,
plaatsvervangende rechter, rechter-commissaris en raadsheer.
Taak van het Openbaar Ministerie (OM)=
Geven van leiding bij de opsporing van strafbare feiten, het vervolgen van verdachten en het
uitvoeren van strafvonnissen.
Onderscheid tussen burgerlijk procesrecht en strafprocesrecht:
Burgerlijk procesrecht gaat over de overeenkomst tussen de burgers. Ze kiezen er zelf voor om voor
de rechter te komen en die moet allemaal openbaar gedaan worden. Ook moeten ze dit zelf betalen.
Bij het strafprocesrecht wordt iemand veroordeeld zonder dat diegene dat wil, dit recht gaat over
misdrijven en burgerlijk procesrecht kan over van alles gaan.
Leerdoelen week 2
De student kan een omschrijving geven van het gezondheidsrecht
Gezondheidsrecht=
Het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de zorg voor de gezondheid en de toepassing
van overig burgerlijk, bestuurs- en strafrecht in dat verband.
Gezondheidsethiek=
Fundamentele morele beginselen, individuele en maatschappelijke waarden die in de medische
ethiek als uitgangspunt worden beschouwd.
Leerdoelen week 1
De student kan de verschillende indelingen van het recht benoemen en kan deze hanteren
Subjectief recht=
De bevoegdheid of aanspraak die iemand in een gegeven situatie in redelijkheid heeft ten opzichte
van een ander (de sociale norm: een patiënt heeft recht op inzage van het medisch dossier).
Objectief recht=
Geheel van regels en voorschriften dat vanuit een gemeenschap met een dwingend karakter aan de
samenlevingsgenoten is opgelegd (een arts is verplicht de patiënt inzage te geven in het medisch
dossier, dit is een rechtsregel).
Positief recht=
Het recht dat op een bepaald tijd in een bepaalde gemeenschap geldt.
Publiekrecht=
Regelt de verhoudingen tussen de overheid en de burgers en tussen de overheidsorganen onderling.
Het publieksrecht kun je verdelen in:
- Staatsrecht: heeft betrekking op de organen van de staat, op de instelling ervan, hun
bevoegdheden, hun verhouding tot elkaar en die van de burgers. Regelt de inrichting en de
bevoegdheden van de staat en zijn onderdelen
- Bestuursrecht: aan welke regels de overheid zich moet houden (tijdens verkeer met burgers),
het nemen van besluiten en wat burgers moeten doen als ze het niet eens zijn met een
besluit
- Strafrecht: welk gedrag in welke omstandigheden en onder welke voorwaarden strafbaar is
en welke sancties dan mogen worden opgelegd
- Internationaal recht: Nederland moet als lidstaat zich houden aan het recht van EU
Privaatrecht, burgerlijk recht en civiel recht=
Regelt de verhoudingen/relaties tussen de burgers onderling. Onderdelen van het privaatrecht zijn:
1. Personen- en familierecht: draagmoeder is de ‘oorspronkelijke’ moeder
2. Rechtspersonen: abstract persoon, organisatie
3. Erfrecht
4. Vermogensrecht, zakelijke rechten, verbintenissenrecht
5. Handelsrecht
6. Verkeersmiddelen en vervoer
7. Internationaal privaatrecht
Nationaal recht: ieder land heeft een eigen rechtssysteem met eigen regels
Internationaal recht: afspraken tussen landen (oorlogsrecht)
Supranationaal recht: de Europese Unie
Formeel recht: de regels over de wijze waarop een bepaald proces vervolgd moet worden, de regels
waarlangs iets moet gebeuren (de procedures).
Materieel recht: de regels die bevoegdheden geven aan en verplichtingen opleggen op deelnemers
van het verkeersrecht. Inhoud van de regels.
Dwingend recht: regels waarvan niet mag worden afgeweken (partijen mogen geen andere afspraak
maken)
,Regelend recht: regels waarvan kan worden afgeweken of die door partijen buiten toepassing
kunnen worden gelaten door zelf een andere regeling te treffen.
De student kan de verschillende rechtsbronnen benoemen
1. De wetgeving:
- Als de koning de wet afkeurt komt de wet er niet
- Gemeentes en provincies maken ook wetten
2. Verdrag: internationale overeenkomst tussen staten
3. Jurisprudentie: verzameling van alle rechtelijke uitspraken
De student kan beschrijven hoe wetgeving in Nederland tot stand komt
Memorie van toelichting=
De uitleg van hoe en waarom wetvoorstel, naar de ministerraad is gestuurd. Na akkoordbevinding
besluit ministerraad het wetvoorstel voor te leggen bij de Tweede Kamer.
Hoe wordt wetvoorstel een wet?
1. Tweede Kamer
Schriftelijke voorbereiding, mondelinge behandeling en stemming
Kan wijzigingsvoorstellen (amendementen) indienen, stemt op amendementen en uiteindelijk op het
totale wetsvoorstel.
2. Eerste Kamer
Heeft geen recht van amendement (behalve met betrekking van Novelle)
Wetsvoorstel kan aanvaard of verworpen worden
3. Ondertekening, afkondiging en inwerkingtreding
Wordt pas wet als het ondertekend is door de koning en de betrokkenen ministers en het moet
bekend worden gemaakt (Bekendmakingswet)
De student kan uitleggen wat grondrechten zijn
Grondrechten=
De fundamentele mensenrechten en de belangrijkste bouwstenen van het recht. Grondrechten
vormen belangrijke leidraad in staatsbestel en zijn in verdragen waar Nederland bij aangesloten zoals
EVRM, IVBPR en in de Grondwet vastgesteld.
Grondrechten zijn te onderverdelen in:
- Klassieke grondrechten
- Sociale grondrechten
Klassieke grondrechten zijn=
Garanderen vrijheid van burgers tegenover de overheid, de rechten van individuen waarop
staatsorganen (in beginsel) geen inbreuk op mogen maken, onthouden van actief optreden.
Aantal voorbeelden:
1. Vrijheid van godsdienst of levensovertuiging
2. Vrijheid van openbare meningsuiting
3. Het recht tot vereniging, vergadering en betoging
4. Bescherming van de persoonlijke levenssfeer
5. Het brief-, telefoon- en telegraafgeheim
6. Het recht op persoonlijke vrijheid
7. Persvrijheid
8. Vrijheid van onderwijs
9. Onaantastbaarheid van het lichaam
10. Het huisrecht
11. Het recht op privacy
, Sociale grondrechten=
Dwingen de overheid zich actief op te stellen, de overheid moet zich volgens GW verplicht houden
met:
1. Het onderwijs
2. De bevordering van voldoende woon- en werkgelegenheid
3. De bestaanszekerheid van de bevolking en de spreiding van de welvaart
4. De bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu
5. Maatregelen treffen ter bevordering van de volksgezondheid
6. Voorwaarden scheppe voor maatschappelijke en culture ontplooiing/ vrijetijdsbesteding
7. Aanspraak op sociale zekerheid
8. De rechtspositie van degenen die arbeid verrichten, hun bescherming en medezeggenschap
9. Het recht op bijstand voor wie niet in eigen levensonderhoud kan voorzien
De student heeft kennis van de organisatie van de rechtspleging in Nederland
Rechtspleging=
Het geheel van regels, met betrekking tot organisatie van de rechtspraak en de wijze waarop een
proces verloopt. De organisatie van de rechterlijke macht is geregeld in de GW en nader uitgewerkt
in de Wet op de rechterlijke organisatie.
Leden van de rechterlijke macht zijn onafhankelijk en voor het leven benoemd. Op eigen verzoek of
bij het bereiken van een bepaalde leeftijd kunnen ze ontslagen worden. Kunnen door het rechterlijk
behorend gerecht (Hoge Raad) geschorst of ontslagen worden. De wet regelt hun rechtspositie. Deze
rechtsposities kunnen in Nederland onderverdeeld worden in:
1. De Rechtsbank
2. Het Gerechtshof
3. De Hoge Raad
Rechters in Nederland:
Politierechter, kinderrechter, civiele rechter, bestuursrechter, kantonrechter, de ‘gewone’ rechter,
plaatsvervangende rechter, rechter-commissaris en raadsheer.
Taak van het Openbaar Ministerie (OM)=
Geven van leiding bij de opsporing van strafbare feiten, het vervolgen van verdachten en het
uitvoeren van strafvonnissen.
Onderscheid tussen burgerlijk procesrecht en strafprocesrecht:
Burgerlijk procesrecht gaat over de overeenkomst tussen de burgers. Ze kiezen er zelf voor om voor
de rechter te komen en die moet allemaal openbaar gedaan worden. Ook moeten ze dit zelf betalen.
Bij het strafprocesrecht wordt iemand veroordeeld zonder dat diegene dat wil, dit recht gaat over
misdrijven en burgerlijk procesrecht kan over van alles gaan.
Leerdoelen week 2
De student kan een omschrijving geven van het gezondheidsrecht
Gezondheidsrecht=
Het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de zorg voor de gezondheid en de toepassing
van overig burgerlijk, bestuurs- en strafrecht in dat verband.
Gezondheidsethiek=
Fundamentele morele beginselen, individuele en maatschappelijke waarden die in de medische
ethiek als uitgangspunt worden beschouwd.
