Samenvatting Sociologie van 1e bachelor psychologie

Sociologie fase 1


Inhoud

H1: Een ontdekkingstocht door een bekend gebied.....................................2
H2:De samenleving is een veld van tegengestelde krachten...................8
H3: Waarmee zijn sociologen bezig?.......................................................15
H4: De ene bril is de andere niet............................................................20
H5: Blokken uit de sociologische blokkendoos........................................26
H7: Moderne samenleving zijn altijd multicultureel................................35
H8: Levenslang leren – om in het gareel te lopen...................................43
H10: Ongelijkheid is van alles tijden: Over de gelaagdheid van de
samenleving............................................................................................54
H13 : Ook een film is een opeenvolging van ‘stills’................................63
H15 : Eenheid in verscheidenheid, verscheidenheid in eenheid.............70




1

,H1: Een ontdekkingstocht door een bekend gebied
1. Een beeld van een titel
Metafoor van een spel
- Sociale verbanden V interactiekaders
- Positie, rollen, status, prestige
Verhouding tussen:
o SL (speelveld)
o Maatschappelijke spelers (mensen, organisaties, instituties)
 Spelers die mogen deelnemen
 Bekleden bp posities -> taakverdeling (arbeidsdeling)
 Bij posities horen rollen
 Posities hebben een bp status
Bv. Aanvallers > verdedigers MR toch ied nodig om het spel te spelen
 Hiërarchie tussen posities
 Formele & informele leiders
Bv. De kapitein heeft hogerhand MR is drm ni de beste speler
 Spelers die worden ‘buitengesloten’/op de bank zitten
 naast regels volgen ook nuttig maken, doel=winnen (ni productief = werkloos)
o Sociale spelregels (wetten & gedragsregels) -> zekerheid & voorspelbaarheid
 Regelement: ni buitenspel
 Op eigen helft kan je ni buitenspelspelen (andere regels vr publieke & particuliere
ruimtes)
 Informele regels: iemand gewond = spel stop zetten
o Het spel (interacties & achter,onder en naastliggende interacties)
 Interageren & communiceren
Bv. Anticiperen op elkaars acties
 Naast winnen ook andere doelen (politieke partijen willen politieke macht veroveren)
Bv. Winstpremie
 Trainers, supporters … beïnvloeden het spel ook (politici, modeontwerpers … sturen
de SL)
 Tribune = socioloog
o Hoofdrolspelers (“sociale feiten1” – Durkheim)

2. Het dagelijkse leven door de bril van de socioloog (C. Wright Mills, 1959)
- Er zn allerlei regelmatigheden achter 1e wrneming
-> sociologische bril: structuur v/d zichtbare werk.
o MR gn nut zndr sociologische verbeelding: betekenis geven aan wat we wrnemen

Socius, Societas, … Logos/Charles Wright Mills (1916-1962)
- The vivid awareness of the relationship between experience and the wider society.
= afstand nemen v/d actuele toestand & alternatief standpunt in nemen
= sociological thinking (een manier van denken)
o Verbonden sociale feiten – wisselwerking (≠ deterministisch)
 Sociological thinking maakt sociale feiten zichtbaar &
bespreekbaar
 Mooie mensen -> + bevoordeeld
~ schoonheid in cultuur & context
Bv. Vroeger bruinere huid = minderwaardig (altijd buiten werken-
Nu bruinere huid = schoonheidsideaal

- 3 componenten v/d sociologische verbeelding: The sociological imagination necessitates above
all, being able to think ourselves, away from the familiar routines of our daily lives in order to
look anew.
= persoonlijke problemen verbinden met maatschappelijke kwesties
o Rollen bestuderen zndr specifiek die persoon die de rol vervult


1
Manier van denken, handelen & voelen

2

, 1) Geschiedenis: Neither the life of an individual nor the history of a society can be
understood without understanding both.
 Via historiek bestuderen hoe sociale situaties/verhoudingen tot stand komen
Bv. Nu veggie menu in restaurants & vroeger ni

2) Biografie (welke is de levensloop van mensen als leden van samenlevingsverbanden?):
The ability to see things socially and how things interact and influence each other.
= persoonlijke ervaringen, keuzes & problemen
3) Sociale structuur (dominante maatschappelijke instituties, welke processen en
mechanismen zorgen voor de maatschappelijke orde?):
Seeing the strange in the familiar and the general in the particular, linking our
behaviors to broader social forces.
 Interactie sociale feiten & hoe individu hun leven verloopt
Bv. Bp groepen doen andere activiteiten (bv sport) dan andere groepen

 Dagelijks werk moet in context geplaatst wrdn, dr afstand te nemen vn
vanzelfsprekendheden/routines
 Alledaagse fenomeen = contigent MR niet-arbitrair

2.1 over eten en drinken
- eten & drinken = primaire behoeften
 toch overal op andere wijze: ingebed in sociale & culturele context
bv. Mes & vork VS eetstokjes
o binnen 1 SL ook versch
bv. Hogere klasse: brunchen, laat eten
 dr naar de wijze van eten te kijken wrdn sociale patronen zichtbaar (Mennell)

- verandering in sociale patronen zichtbaar in nieuwe uitgaven van kookboeken
o laatste editie: wereldkeuken -> toegenomen reislust v/d Vlaming & multiculturele SL vn
Vlaanderen
 Mestdag: komst Italiaanse gastarbeiders -> pizza & pasta -> maaltijdstructuur +
gevarieerd
o Kookboek heeft concurrenten gekregen
 - gehuwd -> - doorgegeven v/d mama nr dochter
 Mannenkookclubs
 Massamedia
 Koken ≠ enkel primaire behoeften MR ook vrijetijdsbesteding

- Koffie drinken ook meer dan primaire behoefte
o Samenzitten om te praten
Bv. Politiek bespreken & roddelen over vrienden
o Koffie als ‘drug’:cafeïne = sociaal aanvaarde drug bij ons MR ni in alle culturen
o Koffie in sociaal & economisch netwerk: geproduceerd, geëxporteerd, geïmporteerd via
groothandel

- Sociological imagination enables us to grasp history & biography & the relations between the 2
within society (C. Wright Mills)
o Voorbeeld
Sociologische imaginatie en ‘Tea Drinking’
 Soms een voorbeeld of signaal van goede gezondheid.
 Kan een traditie of ritueel zijn waarbij mensen uit traditie elke dag op bepaalde
momenten thee drinken.
 Kan gezien worden als een type ‘drug’ waarbij koffie cafeïne bevat en de theedrinker
geen cafeïne wenst te gebruiken.
 Het kan eveneens een sociale activiteit omvatten: ‘meeting for tea’
 De focus ligt minder op het drinken als consumptie en meer op het mekaar
ontmoeten (‘de’ gezelligheid).


3

, Ritueel: henna bij de trouw ~ cultuur
Spanje: siësta ~ traditie (gaat ook door zndr hoge temperaturen)
2.2 over sport
- Reusel: vrijetijdsactiviteiten zijn sociaal gekleurd
o Sport drager vn symbolische codes
Bv. Tennis > worstelen
 Hogere status -> distance & finesse
 Lichaamscontact vermijden dr gebruik vn hulpmiddelen
Bv. Rackets, golfclubs V hockey sticks
 Lagere status/arbeidsklasse
 Lijf-aan-lijfgevechten
 Evolutie in blood sports: handschoenen bij boksen = deel v/d algemene
disciplinering v/d arbeidersklasse
o Goedkopere & dure sporten

2.3 Over lifestyle & lijfstijl
- Lifestylebladen geven richting voor imago v/d moderne, vrije mens
o Ni wat men is MR wat men lijkt = !
o Ondanks diverse lifestyles, 1 beeld vn lijfstijl = ideaal
-> Mannequinmodel kan elke lifestyle aan (voortduren gevecht tegen rimpels & gewicht)
- ‘look’ gedeeld & gedragen dr welomschreven (bovenmodaal inkomen, verdiend in sectoren v/d
look-&lifestyle-industrie)
o Via massamedia verspreid nr de provincialen
-> mode overgenomen dr bredere lagen
-> verliest haar trendy karakter
-> signaal voor smaakmakende om nieuwe look (= democratisering v/e item
vernietigd zijn distinctiewaarde)

2.3.1 over liefde
- keuze v/e partner ≠ willekeurig
o mensen huwen binnen = milieu (religie, herkomst, opleiding …)
 = groep -> makkelijk mee praten, veel gemeenschappelijk & - kans conflict
 Sociale druk
Bv. Via afkeur, roddels, gerangeerd huwelijk
 Eigen groep wordt groter -> + kans daarbinnen iemand ontmoeten

2.3.2 contingent maar niet arbitrair?
- Contingent = het had anders kunnen zijn dan het nu is
- Arbitrair = willekeurig
o Niet-arbitrair => pad afhankelijkheid = gebeurtenissen uit het verleden zijn van invloed op
latere toestanden & ontwikkelingen
- Alles is contingent, maar niet arbitrair.
o Contingent: dominante instituties kunnen ook ander zijn
Bv. Geen siësta in Spanje
o Niet-arbitrair: historische achtergrond die verklaard wrm dominante instituties zijn hoe ze
zijn
Bv. Siesta is er door de hoge temperaturen
IR -> massaproductie ~> ied toegang geven onderwijs (democratisering
onderwijs) -> massa in aula
 Dominante instituties kunnen anders mr zijn niet zo door historische context

3. Een stap verder
- Gezond verstand = kennis obv dagelijkse ervaringen waarmee we zin geven aan situaties
o Snelle antwoorden op concrete prob > achterhalen wrm die problemen/ontwikkelen regels
op die toestanden
MR wet. Streeft nr ‘waarom’ v/d verschijnselen
 Sociologie: verklaringen achter zichtbare fenomenen zoeken


4