Hoofdstuk 4: De ene bril is de andere niet
1. We dragen allemaal een bril! Over selectieve waarneming
‘Neem waar en noteer zorgvuldig wat u hebt waargenomen?’
Karl Popper (1902-1994)
• “Zomaar” waarnemen is moeilijk -> gezichtspunt nodig
Selectiviteit (op iets focussen) vb.: je praat met iemand en kijkt goed
naar het gezicht en kan je niet meer herinneren of ze een broek of rok
aanhad.
Je concentreert je op één bepaald ding waardoor er ander zaken verdwijnen
omdat je u er niet op focust.
Als socioloog is het belangrijk om wat afstand te geven om zo het volledige
plaatje te kunnen waarnemen.
Selectieve productie van criminaliteitscijfers
Personen met een andere huidskleur of een andere religie worden vaak
harder aangepakt
Welke factoren dragen bij tot een selectieve waarneming?
1. Fysische en sociale beperkingen (waar je bent en met wie je
contact hebt)
We nemen de samenleving waar vanuit een bepaalde sociale positie –
student of docent, baas of bediende – en daardoor missen we stukken
informatie of kunnen we ze juist gemakkelijk krijgen. We houden ze
achter of we schuiven ze naar voren.
2. Informatie
, Heb je veel informatie of weinig informatie over de persoon is bepalend
voor wat je waarneemt en hoe je waarneemt.
3. Onderwijs
Type vorming – xenofobie, heb je een sociale opleiding gehad of niet
4. Voorkeur of afkeer (Sissons-experiment)
Positieve of negatieve houding zijn sociaal bepaald via opvoeding,
school, op straat,
Socialisatie brengt ons attitudes bij (positief/negatief), ethische en
esthetische categorieën (verschillen in tijd en ruimte, cfr. Mode, morele
waarden)
5. Taal
In de eerste tekst wordt er gefocust op het probleem - deficit
In de tweede tekst wordt er gefocust op de krachten en de talenten –
kracht
Taal en frames
→ om sociale fenomenen te ‘framen’
Framen = ergens op focussen en er een naam aangeven en willen dat
andere mensen dit ook zo zien
Jan Blommaert (2016): Taal is nooit neutraal en maakt deel uit van
ons raamwerk/referentiekader: ‘moslimterrorist’, ‘Chinees virus’,
Stereotype termen om maatschappelijke fenomenen te framen -> in
een bepaald betekeniskader plaatsen
Framing doen we allemaal
1. We dragen allemaal een bril! Over selectieve waarneming
‘Neem waar en noteer zorgvuldig wat u hebt waargenomen?’
Karl Popper (1902-1994)
• “Zomaar” waarnemen is moeilijk -> gezichtspunt nodig
Selectiviteit (op iets focussen) vb.: je praat met iemand en kijkt goed
naar het gezicht en kan je niet meer herinneren of ze een broek of rok
aanhad.
Je concentreert je op één bepaald ding waardoor er ander zaken verdwijnen
omdat je u er niet op focust.
Als socioloog is het belangrijk om wat afstand te geven om zo het volledige
plaatje te kunnen waarnemen.
Selectieve productie van criminaliteitscijfers
Personen met een andere huidskleur of een andere religie worden vaak
harder aangepakt
Welke factoren dragen bij tot een selectieve waarneming?
1. Fysische en sociale beperkingen (waar je bent en met wie je
contact hebt)
We nemen de samenleving waar vanuit een bepaalde sociale positie –
student of docent, baas of bediende – en daardoor missen we stukken
informatie of kunnen we ze juist gemakkelijk krijgen. We houden ze
achter of we schuiven ze naar voren.
2. Informatie
, Heb je veel informatie of weinig informatie over de persoon is bepalend
voor wat je waarneemt en hoe je waarneemt.
3. Onderwijs
Type vorming – xenofobie, heb je een sociale opleiding gehad of niet
4. Voorkeur of afkeer (Sissons-experiment)
Positieve of negatieve houding zijn sociaal bepaald via opvoeding,
school, op straat,
Socialisatie brengt ons attitudes bij (positief/negatief), ethische en
esthetische categorieën (verschillen in tijd en ruimte, cfr. Mode, morele
waarden)
5. Taal
In de eerste tekst wordt er gefocust op het probleem - deficit
In de tweede tekst wordt er gefocust op de krachten en de talenten –
kracht
Taal en frames
→ om sociale fenomenen te ‘framen’
Framen = ergens op focussen en er een naam aangeven en willen dat
andere mensen dit ook zo zien
Jan Blommaert (2016): Taal is nooit neutraal en maakt deel uit van
ons raamwerk/referentiekader: ‘moslimterrorist’, ‘Chinees virus’,
Stereotype termen om maatschappelijke fenomenen te framen -> in
een bepaald betekeniskader plaatsen
Framing doen we allemaal
