Gedrag, cognitie en emotie
1. Module 1
1.1. Theoretische modellen
1.1.1 Biopsychosociaal Model (wisselwerking)
1.1.2 Belangrijke perspectieven: Westers denkbeeld!
Perspectief Groot Idee Bron
Biologische perspectief Lichaam apart van de geest, rationeel denken, experimenten René Descartes
zijn de bron van kennis
Cognitieve perspectief wetenschappelijke methode gebruiken om om de geest te Wilhelm Wundt
bestuderen, eerste labo voor psychologie
MAAR: alleen causale verbanden (oorzaak-gevolg)
Behavioristische Psychologie = wetenschap van observeerbaar gedrag zijn, John Watson
perspectief niet van mentale processen (black-box)
‘’Je kan 100% gedrag bepalen’’
Perspectieven vanuit de Psychodynamische psychologie: persoonlijkheid en Sigmund Freud
gehele persoon geestelijke stoornissen komen voort uit processen in het
onbewuste.
Humanistische psychologie: menselijke groei en potentieel in Abraham Maslow,
plaats van op geestelijke stoornissen, positiviteit, sterktes, Carl Rogers
krachten, motiveren (adaptief)
Psychologie van karaktertrekken en temperament: individuen De oude Grieken
kunnen worden begrepen in termen van hun temperament en
blijvende karaktertrekken.
Ontwikkelingsperspectief Mensen Veran Deren als gevolg van een interactie tussen Veel psychologen
erfelijke eigenschappen en de omgeving.
Socioculturele De kracht van de situatie: sociale en culturele invloeden Veel psychologen
perspectief kunnen de invloed overstijgen van alle andere factoren die
gedrag beïnvloeden.
andere regio’s, andere visie, andere interventies
1.1.3 Neurobiologie en gedrag
Phineas Gage: stijf door zijn schedel, door prefrontale cortex persoonlijkheid veranderd
conclusie: persoonlijkheid staat NIET VAST
emoties en gedachten zijn de oorzaak van ons gedrag teruggrijpen naar neurobiologie als leidraad
1.1.4 Modellen van gedragsverandering
Leren = basis voor gedragsverandering als persoon niet veranderen, gedrag veranderen
- Aanleren van gedrag
- Leren aanpassen van gedrag
Basistheorieën en modellen (=literatuur) bekijken en spiegelen naar praktijk
, 1.1.5 Klassieke conditionering
1.1.6 Operante conditionering
- Belangrijk: het is eindig!! ook werken aan motivatie !!
1.1.7 Sociaal leren
‘’Kunnen we enkel leren door directe ervaring of ook door anderen te bestuderen?’’
ook door andere te bestuderen!
Bandura: sociaal leren theorie: bobo doll experiment
fase 1: volwassenen agressief gedrag tov doll
- kinderen imiteren, vooral jongens
fase 2: volwassenen agressief gedrag tov doll op video, cartoon,..
- kinderen imiteren nog steeds
fase 3: volwassenen agressief gedrag tov doll met beloning/ straf
- kinderen imiteren maar veel minder agressie bij straf vooral bij meisjes, beloning geen effect
Conclusie: zelfde gender heeft meer invloed: meisjes imiteren eerder meisjes
KRITIEK
- gedrag stellen om iemand te pleasen/ trots te maken
- reciproque determinisme = een bepaalde verwachting na gedrag te stellen bv. beloning
- in een labo geëxperimenteerd, artificiële setting andere gedragingen
- ze stellen het gedrag direct na de stimulus, mogelijks geen langdurige werking
- ethisch en etnisch onverantwoord
- men heeft een pop gebruikt, geen levend wezen is het generaliseerbaar
1.1.8 Gedragsdeterminanten
- Gedragsaffect: gedrag heeft geen nut om te stellen
- Aangeleerde hulpeloosheid: ik kan er zelf niets aan doen
Veel excuses en redenen waarom mensen gedragingen niet doen
1.1.9 Zelfdeterminatietheorie
- Autonomie: vrijwillig denken, voelen en handelen ‘’ik wil…’’
- Verbondenheid: authentieke band ‘’we zijn een team’’
, - Competentie: doelen stellen ‘’ik kan…’’
- Intrinsieke motivatie: ik wil dit heel graag doen
- Geïnternaliseerde regulatie: ik doe iets, als ik het niet doe krijg ik een negatief gevoel
- Regulatie op basis van je identificeren met de bezigheid : persoonlijk identificeert met de
waarde of het belang van een activiteit
- Geïnternaliseerde regulatie: extern gedrag overgenomen en eigen gemaakt
- Externe regulatie: ik doe dit enkel door een externe (pos/neg) prikkel
- A-motivatie: geen motivatie
1.1.10 Self-efficacy theory
= de overtuiging dat iemand heeft over zijn eigen mogelijkheden, eigen effectiviteitsverwachting
vanuit gedachten, cognities
- Biofeedback (emotionele arousal, gevoel)
bv. buikpijn, spierpijn, ongerustheid, stress, zelfvertrouwen
- Sociaal leren
bv. andere stimuleren, imiteren, inspireren, meer verwachtingen
- Overredende communicatie = beïnvloed worden door andere om jezelf moed inspreken
- Prestatie resultaten (eerdere ervaring)
bv. slagen voor een vak, waarom niet voor een ander vak slagen
- Collectieve self-efficacy = met een competente groep meer effectiviteitsverwachting
- Mastery experiences = wat kan ik doen zodat ik nog meer geloof in mijn eigen competentie
1.1.11 Theory of planned behavior
Intentie: het doel/ de reden van gedrag
waargenomen gedragscontrole: hoeveel controle
je hebt over je gedrag
attitude: positief/ negatieve mening
, 1.1.12 Sociaal-cognitieve theorie
1.1.13 Habit theory
= gewoontegedrag dat plaats vind omdat het geautomatiseerd is, niet meer erbij nadenken
bv. auto rijden
3 kenmerken:
- altijd gekoppeld aan een bepaalde context en trigger
bv. serie kijken chips eten
- automatiseerde gedraging
bv. ik ook netflix geluid, ik heb zin in chips
- er zit geen doel achter
therapie: wanneer vind dit gedrag plaats?
1.1.14 Health belief theory
Variabelen van persoon zelf tussen persoon en gedrag zelf gedrag
meer gebruikt binnen de medische sector
bv. je moet je gewicht aangeven wat wil je afvallen, wat heb je al geprobeerd welke signalen
1. Module 1
1.1. Theoretische modellen
1.1.1 Biopsychosociaal Model (wisselwerking)
1.1.2 Belangrijke perspectieven: Westers denkbeeld!
Perspectief Groot Idee Bron
Biologische perspectief Lichaam apart van de geest, rationeel denken, experimenten René Descartes
zijn de bron van kennis
Cognitieve perspectief wetenschappelijke methode gebruiken om om de geest te Wilhelm Wundt
bestuderen, eerste labo voor psychologie
MAAR: alleen causale verbanden (oorzaak-gevolg)
Behavioristische Psychologie = wetenschap van observeerbaar gedrag zijn, John Watson
perspectief niet van mentale processen (black-box)
‘’Je kan 100% gedrag bepalen’’
Perspectieven vanuit de Psychodynamische psychologie: persoonlijkheid en Sigmund Freud
gehele persoon geestelijke stoornissen komen voort uit processen in het
onbewuste.
Humanistische psychologie: menselijke groei en potentieel in Abraham Maslow,
plaats van op geestelijke stoornissen, positiviteit, sterktes, Carl Rogers
krachten, motiveren (adaptief)
Psychologie van karaktertrekken en temperament: individuen De oude Grieken
kunnen worden begrepen in termen van hun temperament en
blijvende karaktertrekken.
Ontwikkelingsperspectief Mensen Veran Deren als gevolg van een interactie tussen Veel psychologen
erfelijke eigenschappen en de omgeving.
Socioculturele De kracht van de situatie: sociale en culturele invloeden Veel psychologen
perspectief kunnen de invloed overstijgen van alle andere factoren die
gedrag beïnvloeden.
andere regio’s, andere visie, andere interventies
1.1.3 Neurobiologie en gedrag
Phineas Gage: stijf door zijn schedel, door prefrontale cortex persoonlijkheid veranderd
conclusie: persoonlijkheid staat NIET VAST
emoties en gedachten zijn de oorzaak van ons gedrag teruggrijpen naar neurobiologie als leidraad
1.1.4 Modellen van gedragsverandering
Leren = basis voor gedragsverandering als persoon niet veranderen, gedrag veranderen
- Aanleren van gedrag
- Leren aanpassen van gedrag
Basistheorieën en modellen (=literatuur) bekijken en spiegelen naar praktijk
, 1.1.5 Klassieke conditionering
1.1.6 Operante conditionering
- Belangrijk: het is eindig!! ook werken aan motivatie !!
1.1.7 Sociaal leren
‘’Kunnen we enkel leren door directe ervaring of ook door anderen te bestuderen?’’
ook door andere te bestuderen!
Bandura: sociaal leren theorie: bobo doll experiment
fase 1: volwassenen agressief gedrag tov doll
- kinderen imiteren, vooral jongens
fase 2: volwassenen agressief gedrag tov doll op video, cartoon,..
- kinderen imiteren nog steeds
fase 3: volwassenen agressief gedrag tov doll met beloning/ straf
- kinderen imiteren maar veel minder agressie bij straf vooral bij meisjes, beloning geen effect
Conclusie: zelfde gender heeft meer invloed: meisjes imiteren eerder meisjes
KRITIEK
- gedrag stellen om iemand te pleasen/ trots te maken
- reciproque determinisme = een bepaalde verwachting na gedrag te stellen bv. beloning
- in een labo geëxperimenteerd, artificiële setting andere gedragingen
- ze stellen het gedrag direct na de stimulus, mogelijks geen langdurige werking
- ethisch en etnisch onverantwoord
- men heeft een pop gebruikt, geen levend wezen is het generaliseerbaar
1.1.8 Gedragsdeterminanten
- Gedragsaffect: gedrag heeft geen nut om te stellen
- Aangeleerde hulpeloosheid: ik kan er zelf niets aan doen
Veel excuses en redenen waarom mensen gedragingen niet doen
1.1.9 Zelfdeterminatietheorie
- Autonomie: vrijwillig denken, voelen en handelen ‘’ik wil…’’
- Verbondenheid: authentieke band ‘’we zijn een team’’
, - Competentie: doelen stellen ‘’ik kan…’’
- Intrinsieke motivatie: ik wil dit heel graag doen
- Geïnternaliseerde regulatie: ik doe iets, als ik het niet doe krijg ik een negatief gevoel
- Regulatie op basis van je identificeren met de bezigheid : persoonlijk identificeert met de
waarde of het belang van een activiteit
- Geïnternaliseerde regulatie: extern gedrag overgenomen en eigen gemaakt
- Externe regulatie: ik doe dit enkel door een externe (pos/neg) prikkel
- A-motivatie: geen motivatie
1.1.10 Self-efficacy theory
= de overtuiging dat iemand heeft over zijn eigen mogelijkheden, eigen effectiviteitsverwachting
vanuit gedachten, cognities
- Biofeedback (emotionele arousal, gevoel)
bv. buikpijn, spierpijn, ongerustheid, stress, zelfvertrouwen
- Sociaal leren
bv. andere stimuleren, imiteren, inspireren, meer verwachtingen
- Overredende communicatie = beïnvloed worden door andere om jezelf moed inspreken
- Prestatie resultaten (eerdere ervaring)
bv. slagen voor een vak, waarom niet voor een ander vak slagen
- Collectieve self-efficacy = met een competente groep meer effectiviteitsverwachting
- Mastery experiences = wat kan ik doen zodat ik nog meer geloof in mijn eigen competentie
1.1.11 Theory of planned behavior
Intentie: het doel/ de reden van gedrag
waargenomen gedragscontrole: hoeveel controle
je hebt over je gedrag
attitude: positief/ negatieve mening
, 1.1.12 Sociaal-cognitieve theorie
1.1.13 Habit theory
= gewoontegedrag dat plaats vind omdat het geautomatiseerd is, niet meer erbij nadenken
bv. auto rijden
3 kenmerken:
- altijd gekoppeld aan een bepaalde context en trigger
bv. serie kijken chips eten
- automatiseerde gedraging
bv. ik ook netflix geluid, ik heb zin in chips
- er zit geen doel achter
therapie: wanneer vind dit gedrag plaats?
1.1.14 Health belief theory
Variabelen van persoon zelf tussen persoon en gedrag zelf gedrag
meer gebruikt binnen de medische sector
bv. je moet je gewicht aangeven wat wil je afvallen, wat heb je al geprobeerd welke signalen
