,INLEIDING TOT PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK
1. Wat is wetenschappelijk onderzoek?
DEF: Wetenschappelijk onderzoek is een doelgericht proces, waarbij de onderzoeker op een
systematische manier, betrouwbare en geldige gegevens (of data) verzamelt en analyseert, om
onderzoeksvragen te beantwoorden, die vertrekken vanuit een probleemstelling, en uitspraak doen
over de werkelijkheid.
Doelgericht proces (=je doet onderzoek met een bepaald doel bv. kennis vergaren)
Systematisch (=op dezelfde manier onderzocht bij iedereen)
Betrouwbare (= als je een onderzoek herhaald moet je dezelfde resultaten hebben) & geldige
(= ik meet wat ik wil meten ) gegevens
Verzamelen (meerdere verzamel mogelijkheden bv. Enquête..) & analyseren (verschillende
methode)
Onderzoeksvraag beantwoorden
Vertrekkende vanuit een probleemstelling
Uitspraak over de werkelijkheid
-) alleen als het systematisch, betrouwbaar & geldig is
Onderzoeken gebeurd elke dag -) niet wetenschappelijk -) onderscheiding in systematische manier
Experiment van Ash: als iedereen een fout antwoord zegt -) ga jij
conformeren in de groep -) ook het fout antwoord zeggen
-) Wetenschappelijk onderzoek
Alle geziene onderzoeken zijn wetenschappelijke onderzoeken, zijn
onderbouwd
1.1. Fundamenteel vs praktijkgericht onderzoek?
DEF: Fundamenteel of theoriegericht onderzoek: gericht op wetenschappelijke theorievorming, ofwel
het vergroten van de algemene kennis over hoe de wereld en het menselijke gedrag in elkaar zitten.
-) willen kennis verwerven (kan probleemoplossing of een nieuwe theorie uit voortvloeien)
-) hoofdzakelijk een academische doelpubliek (niet zwart-wit)
DEF: theorie: theorie is een systematische verklaring voor hoe een bepaald verschijnsel of proces
werkt.
DEF: Praktijkgericht onderzoek: heeft als doel om via kennis bij te dragen aan het oplossen van
praktische (maatschappelijke) problemen.
-) via kennis een bepaald doel behalen -) afgeven bij bv. CLB -) impact in de maatschappij =
valorisatie
Valorisatie houdt in dat wetenschappelijke kennis en ervaring een meerwaarde creëert buiten de
onderzoeksomgeving.
1.1.1 Verschil fundamenteel vs praktijkgericht onderzoek
Fundamenteel onderzoek = kennisgericht
praktijkgericht onderzoek = oplossingsgericht
-) gemeenschappelijk: allebei een wetenschappelijk onderzoek !!
,1.2. Praktijkgericht onderzoek binnen toegepaste psychologie
1.2.1 Belang van praktijkgericht onderzoek
Evidence-based practice:
De best mogelijke zorg bieden, gebaseerd op wetenschappelijk bewijs
Kwaliteitsverbetering:
De kwaliteit van de eigen praktijken verbeteren
Innovatie:
Nieuwe praktijken ontwikkelen en bestaande praktijken verfijnen
Netwerken:
Uitwisselen van kennis en ervaringen met collega’s
=) Dit draagt allemaal bij aan het kunnen bieden van meer effectieve begeleiding en zorg.
1.2.2 Toepassingen praktijkgericht onderzoek in welzijn en zorg
Kwaliteitszorg: beeld krijgen van actuele of gewenste situatie/kwaliteit
bv. evaluatieonderzoek gewenste kwaliteit zorg in ziekenhuis
Tevredenheidsonderzoek:
bv. werknemersbevraging naar tevredenheid van werk in een organisatie
Productontwikkeling:
bv. ontwikkeling virtuele zorgassistent -) ouderen langdurig zelfstandig laten werken
Monitoring: periodieke meting van bepaalde criteria
bv. armoede in Vlaanderen
1.2.3 De onderzoekende houding van een psycholoog consulent
Onderzoek zit vervat in de beroepskwalificatie van een psychologisch consulent:
‘’De psychologisch consulent past psychologisch wetenschappelijk onderbouwde theorieën, methodes
en technieken toe,…’’’
De ‘onderzoekende houding’ zit ook vervat in de eindcompetenties van psychologisch consulenten die
afstuderen aan Hogeschool PXL.
1.3. Soorten onderzoek
1.3.1 Literatuuronderzoek
=‘systematisch verzamelen en bestuderen van bestaande informatie en publicaties over een
bepaald onderwerp om een overzicht te krijgen van wat er al bekend over is’
Bestaande literatuur/ bronnen over een onderzoeksonderwerp verzamelen en in kaart brengen
-) wat weten we al over het onderzoeksonderwerp
DEF: Bron: document of werk dat informatie bevat over een bepaald onderwerp
Resultaat = literatuurstudie = Eén tekstueel geheel dat eerder onderzoek samenbrengt en positioneert
ten opzichte van elkaar
Géén samenvatting van elk artikel apart, maar een synthese van meerdere artikels in functie van
jouw onderzoeksvraag -) geen artikel per paragraaf !!! -) een samenhangend geheel waarbij
verschillende bronnen worden vergeleken met elkaar -) onderwerp per paragraaf!!
Slim zoeken via databanken (PXL, google scholar (=allemaal wetenschappelijke artikelen), web of
science) en moet goede zoektermen
, Kwaliteitsvolle en bruikbare bronnen? Wees kritisch!
-) Actueel maximum 10 jaar (behalve grote grondleggers) - cijfers altijd meest recent !
-) Relevant en betrouwbaar
Correct verwijzen naar bronnen anders plagiaat
Lijstreferenties (bibliografie) en tekstreferenties -) APA
-) achter de zin de (auteur, naam, jaartal)
1.3.2 Empirisch onderzoek
= een doelgericht proces, waarbij de onderzoeker op een systematische manier, betrouwbare en valide
gegevens (of data) verzamelt en analyseert, om onderzoeksvragen te beantwoorden, die vertrekken
vanuit een probleemstelling, en uitspraak doen over de werkelijkheid’
-) Vervolg op het literatuuronderzoek
Onderzoeker verzamelt & analyseert data over de empirische werkelijkheid
o Nieuwe data/gegevens – zelf verzamelen
o Bestaande data – niet zelf verzamelen, wel analyseren
Dataverzamelingsmethoden (zie Hoofdstuk 6)
o Interviews, Focusgroepsgesprek, Survey
Literatuur zeer systematisch literatuuronderzoek: geen empirisch onderzoek nodig
Indcutief/ grounded onderzoek: een onderzoek waarbij je bewust geen literatuuronderzoek doen. Je
wilt blanco starten.
1.3.3 Kwantitatief onderzoek
Gegevens verzamelen die in cijfers zijn uit te drukken
-) soms coderen -) woorden omzetten naar nummers (bv. zeer oneens = 1)
Grote groepen
Beschrijven– Hoeveel? Hoe? Wat? - en Verklaren (verband – samenhang)
-) soms oorzaak gevolg verband =) causaliteit =) kan ALLEEN via zuiver experiment
Meten via een gestructureerd (= een valide onderzoek) of gestandaardiseerd (=iedereen krijgt
dezelfde vragen en antwoordmogelijkheden) meetinstrument (bv. survey of observatieschema)
Analyse via berekeningen of statistieken
Steekproef (= accurate weergave van de populatie – personen willekeurig uitgekozen ) –
populatie -) generaliseren van de populatie
-) hoe groter de steekproef, hoe groter de kans op een representatief beeld
Oorsprong in positivisme: uitgangspunt dat er één objectief waarneembare en onafhankelijk te
meten werkelijkheid is
1.3.4 Kwalitatief onderzoek
Rijke informatie over complexe subjectieve ervaringen en belevingen
1. Wat is wetenschappelijk onderzoek?
DEF: Wetenschappelijk onderzoek is een doelgericht proces, waarbij de onderzoeker op een
systematische manier, betrouwbare en geldige gegevens (of data) verzamelt en analyseert, om
onderzoeksvragen te beantwoorden, die vertrekken vanuit een probleemstelling, en uitspraak doen
over de werkelijkheid.
Doelgericht proces (=je doet onderzoek met een bepaald doel bv. kennis vergaren)
Systematisch (=op dezelfde manier onderzocht bij iedereen)
Betrouwbare (= als je een onderzoek herhaald moet je dezelfde resultaten hebben) & geldige
(= ik meet wat ik wil meten ) gegevens
Verzamelen (meerdere verzamel mogelijkheden bv. Enquête..) & analyseren (verschillende
methode)
Onderzoeksvraag beantwoorden
Vertrekkende vanuit een probleemstelling
Uitspraak over de werkelijkheid
-) alleen als het systematisch, betrouwbaar & geldig is
Onderzoeken gebeurd elke dag -) niet wetenschappelijk -) onderscheiding in systematische manier
Experiment van Ash: als iedereen een fout antwoord zegt -) ga jij
conformeren in de groep -) ook het fout antwoord zeggen
-) Wetenschappelijk onderzoek
Alle geziene onderzoeken zijn wetenschappelijke onderzoeken, zijn
onderbouwd
1.1. Fundamenteel vs praktijkgericht onderzoek?
DEF: Fundamenteel of theoriegericht onderzoek: gericht op wetenschappelijke theorievorming, ofwel
het vergroten van de algemene kennis over hoe de wereld en het menselijke gedrag in elkaar zitten.
-) willen kennis verwerven (kan probleemoplossing of een nieuwe theorie uit voortvloeien)
-) hoofdzakelijk een academische doelpubliek (niet zwart-wit)
DEF: theorie: theorie is een systematische verklaring voor hoe een bepaald verschijnsel of proces
werkt.
DEF: Praktijkgericht onderzoek: heeft als doel om via kennis bij te dragen aan het oplossen van
praktische (maatschappelijke) problemen.
-) via kennis een bepaald doel behalen -) afgeven bij bv. CLB -) impact in de maatschappij =
valorisatie
Valorisatie houdt in dat wetenschappelijke kennis en ervaring een meerwaarde creëert buiten de
onderzoeksomgeving.
1.1.1 Verschil fundamenteel vs praktijkgericht onderzoek
Fundamenteel onderzoek = kennisgericht
praktijkgericht onderzoek = oplossingsgericht
-) gemeenschappelijk: allebei een wetenschappelijk onderzoek !!
,1.2. Praktijkgericht onderzoek binnen toegepaste psychologie
1.2.1 Belang van praktijkgericht onderzoek
Evidence-based practice:
De best mogelijke zorg bieden, gebaseerd op wetenschappelijk bewijs
Kwaliteitsverbetering:
De kwaliteit van de eigen praktijken verbeteren
Innovatie:
Nieuwe praktijken ontwikkelen en bestaande praktijken verfijnen
Netwerken:
Uitwisselen van kennis en ervaringen met collega’s
=) Dit draagt allemaal bij aan het kunnen bieden van meer effectieve begeleiding en zorg.
1.2.2 Toepassingen praktijkgericht onderzoek in welzijn en zorg
Kwaliteitszorg: beeld krijgen van actuele of gewenste situatie/kwaliteit
bv. evaluatieonderzoek gewenste kwaliteit zorg in ziekenhuis
Tevredenheidsonderzoek:
bv. werknemersbevraging naar tevredenheid van werk in een organisatie
Productontwikkeling:
bv. ontwikkeling virtuele zorgassistent -) ouderen langdurig zelfstandig laten werken
Monitoring: periodieke meting van bepaalde criteria
bv. armoede in Vlaanderen
1.2.3 De onderzoekende houding van een psycholoog consulent
Onderzoek zit vervat in de beroepskwalificatie van een psychologisch consulent:
‘’De psychologisch consulent past psychologisch wetenschappelijk onderbouwde theorieën, methodes
en technieken toe,…’’’
De ‘onderzoekende houding’ zit ook vervat in de eindcompetenties van psychologisch consulenten die
afstuderen aan Hogeschool PXL.
1.3. Soorten onderzoek
1.3.1 Literatuuronderzoek
=‘systematisch verzamelen en bestuderen van bestaande informatie en publicaties over een
bepaald onderwerp om een overzicht te krijgen van wat er al bekend over is’
Bestaande literatuur/ bronnen over een onderzoeksonderwerp verzamelen en in kaart brengen
-) wat weten we al over het onderzoeksonderwerp
DEF: Bron: document of werk dat informatie bevat over een bepaald onderwerp
Resultaat = literatuurstudie = Eén tekstueel geheel dat eerder onderzoek samenbrengt en positioneert
ten opzichte van elkaar
Géén samenvatting van elk artikel apart, maar een synthese van meerdere artikels in functie van
jouw onderzoeksvraag -) geen artikel per paragraaf !!! -) een samenhangend geheel waarbij
verschillende bronnen worden vergeleken met elkaar -) onderwerp per paragraaf!!
Slim zoeken via databanken (PXL, google scholar (=allemaal wetenschappelijke artikelen), web of
science) en moet goede zoektermen
, Kwaliteitsvolle en bruikbare bronnen? Wees kritisch!
-) Actueel maximum 10 jaar (behalve grote grondleggers) - cijfers altijd meest recent !
-) Relevant en betrouwbaar
Correct verwijzen naar bronnen anders plagiaat
Lijstreferenties (bibliografie) en tekstreferenties -) APA
-) achter de zin de (auteur, naam, jaartal)
1.3.2 Empirisch onderzoek
= een doelgericht proces, waarbij de onderzoeker op een systematische manier, betrouwbare en valide
gegevens (of data) verzamelt en analyseert, om onderzoeksvragen te beantwoorden, die vertrekken
vanuit een probleemstelling, en uitspraak doen over de werkelijkheid’
-) Vervolg op het literatuuronderzoek
Onderzoeker verzamelt & analyseert data over de empirische werkelijkheid
o Nieuwe data/gegevens – zelf verzamelen
o Bestaande data – niet zelf verzamelen, wel analyseren
Dataverzamelingsmethoden (zie Hoofdstuk 6)
o Interviews, Focusgroepsgesprek, Survey
Literatuur zeer systematisch literatuuronderzoek: geen empirisch onderzoek nodig
Indcutief/ grounded onderzoek: een onderzoek waarbij je bewust geen literatuuronderzoek doen. Je
wilt blanco starten.
1.3.3 Kwantitatief onderzoek
Gegevens verzamelen die in cijfers zijn uit te drukken
-) soms coderen -) woorden omzetten naar nummers (bv. zeer oneens = 1)
Grote groepen
Beschrijven– Hoeveel? Hoe? Wat? - en Verklaren (verband – samenhang)
-) soms oorzaak gevolg verband =) causaliteit =) kan ALLEEN via zuiver experiment
Meten via een gestructureerd (= een valide onderzoek) of gestandaardiseerd (=iedereen krijgt
dezelfde vragen en antwoordmogelijkheden) meetinstrument (bv. survey of observatieschema)
Analyse via berekeningen of statistieken
Steekproef (= accurate weergave van de populatie – personen willekeurig uitgekozen ) –
populatie -) generaliseren van de populatie
-) hoe groter de steekproef, hoe groter de kans op een representatief beeld
Oorsprong in positivisme: uitgangspunt dat er één objectief waarneembare en onafhankelijk te
meten werkelijkheid is
1.3.4 Kwalitatief onderzoek
Rijke informatie over complexe subjectieve ervaringen en belevingen
