Les 1: Inleiding en urgenties
Urgenties herkennen + adequaat handelen
Cardiopulmonale reanimatie (CPR) & syncope
• Syncope: flauwvallen, tijdelijk verliezen van bewustzijn – tijdelijk hyperperfusie naar hersenen –
gaat daarna meestal vanzelf terug opgang komen
• Reanimatie: hartstilstand, geen bevloeiing meer naar hersenen – permanent als je niets doet
Reanimatie: BLS
Belang van kennis basic life support => BLS heeft 2 componenten
▪Compressie = belangrijkst!!! Want belangrijker behoud circulatie in organen dan zuurstof in
de organen
▪ Beademing
BLS bepaalt chain of survival → Als BLS niet goed of te laat => sterke daling levenskans pt met hartstilstand
Belangrijkste 5 massages:
1. Herken een hartstilstand en start met reanimatie
2. Waarschuw de medische hulpdiensten
3. Start met borstcompressies
4. Schaf een automatische externe defibrillator (AED) aan
5. Leer reanimatie
Belang van goede borstcompressies!
Belang van herkennen hartstilstand
Bewusteloze persoon? => kijk + schud => syncope of hartstilstand?
Hartstilstand: bewustzijn verloren + zeer zwak + onregelmatig ademen (bijna niet) => bel 112
+ 30 borst compressies + dan 2 beademingen tot hulp komt
laat iem AED (defibrillator) zoeken: voordeel: werkt heel goed + geeft automatisch uitleg
(indien geen hulp, enkel borstcompressies, laat pt niet alleen!)
Basic life support BLS:
o Niet reagerend zijn met afwezige of abnormale ademhaling
o Bel de hulpdiensten
o Geef 30 borstcompressies
o Geef 2 beademingen
o Ga door met reanimatie 30:2
o Zodra AED arriveert – zet hem aan en volg de instructies
Veiligheid Zorg ervoor dat jijzelf, het slachtoffer en omstanders veilig zijn
Reactie (Controleer Schud slachtoffer voorzichtig bij schouders en vraag luid: “Gaat het met u?
op een reactie)
Luchtweg (Open de Indien geen reactie → leg slachtoffer op rug →Plaats je hand op het voorhoofd en je
luchtweg) vingertoppen onder de kin, kantel voorzichtig het hoofd naar achteren en til de kin
op om de luchtweg te openen
Ademhaling (Kijk, Kijk, luister en voel naar ademhaling gedurende maximaal 10 seconden
luister en voel naar Een slachtoffer dat nauwelijks ademt, of zeldzame, langzame en luidruchtige happen
ademhaling) naar adem neemt, ademt niet normaal
,Afwezigheid of Als de ademhaling afwezig of abnormaal is, vraag een helper om de hulpdiensten te
abnormale bellen of bel zelf
ademhaling Blijf bij het slachtoffer indien mogelijk
(Waarschuw de Zet de luidsprekerfunctie of handsfree-optie op de telefoon aan zodat je reanimatie
hulpdiensten) kan starten terwijl je met de centralist spreekt
Haal een AED (Stuur Stuur iemand om een AED te zoeken en mee te brengen als die beschikbaar is
iemand om een AED Ben je alleen, VERLAAT het slachtoffer niet, maar begin met reanimatie
te halen)
Circulatie (Start Kniel naast het slachtoffer
borstcompressies) Plaats de hiel van één hand in het midden van de borst (onderste helft van het
borstbeen)
Plaats de hiel van de andere hand erbovenop en haak de vingers in elkaar
Houd je armen gestrekt
Positioneer jezelf verticaal boven de borst en druk het borstbeen minstens 5 cm in
(maar niet meer dan 6 cm)
Laat na elke compressie de borst volledig omhoog komen zonder het borstbeen los
te laten
Herhaal met een snelheid van 100–120 per minuut
Combineer Als je hiervoor getraind bent: na 30 compressies open opnieuw de luchtweg met
beademing met kinlift en kantel het hoofd
borstcompressies Knijp het zachte deel van de neus dicht met duim en wijsvinger
Houd de kinlift vast zodat de mond open blijft
Adem normaal in en plaats je lippen rond de mond van het slachtoffer, zorg voor
een goede afsluiting
Blaas gelijkmatig in tot de borst omhoog komt, ongeveer 1 seconde (effectieve
beademing)
Houd hoofd achterover, neem je mond weg en kijk of de borst zakt terwijl de lucht
eruit komt
Adem nogmaals normaal in en geef een tweede beademing
Onderbreek compressies niet langer dan 10 seconden om beide beademingen te
geven, ook al lukt er maar één of geen
Plaats daarna meteen je handen terug en geef opnieuw 30 compressies
Ga verder met 30:2 (compressies: beademingen)
Alleen-compressie Als je niet getraind bent of geen beademing kunt geven: doe alleen
reanimatie borstcompressies (doorlopend 100–120 per minuut)
Wnr AED arriveert Zodra AED arriveert → aanzetten + elektroden op blote borst vd pt
(Zet AED aan en plak Als er meer hulpverleners aanwezig zijn, moet reanimatie doorgaan terwijl de
elektroden) elektroden worden geplaatst
Volg de Volg aanwijzingen vd AED → Als schok geadviseerd: zorg dat niemand het
mondeling/visuele slachtoffer aanraakt → druk op schokknop zoals aangegeven → Hervat daarna
instructies direct reanimatie en ga door zoals AED instrueert
Als geen schok is Indien geen schok aangeraden is – CPR verderzetten en instructies op AED volgen
geadviseerd – CPR
direct hervatten
Indien geen AED Als geen AED beschikbaar is, OF terwijl je wacht tot er één arriveert, blijf reanimeren
aanwezig – CPR (CPR).
verderzetten Onderbreek de reanimatie niet totdat:
o medisch professional je zegt te stoppen OF
o slachtoffer duidelijk wakker w, beweegt, ogen opent en normaal
o ademt OF
o Jij uitgeput raakt
, Zeldzaam dat CPR alleen hart opnieuw opstart => tenzij je zeker weet dat slachtoffer
hersteld is, blijf doorgaan met CPR.
Tekenen dat het slachtoffer hersteld is:
o Wakker worden
o Bewegen
o Ogen openen
o Normaal ademen
Als niet reactief Leg in stabiele zijligging (recovery position)
maar wel normaal Als je zeker weet dat het slachtoffer normaal ademt maar nog steeds niet reageert,
ademend – leg in leg hem/haar dan in de stabiele zijligging. Zie EHBO-sectie.
stabiele zijligging Wees voorbereid om de reanimatie onmiddellijk te hervatten als het slachtoffer
opnieuw niet reageert en afwezige of abnormale ademhaling vertoont.
Dus:
Iem bewusteloos op straat – eigen veiligheid als eerst zetten
Persoon aanspreken en schud persoon en je probeert reactie uit te lokken
Geen reactie? => kijk of luchtweg vrij is => kin lichtjes naar boven en hoofd stabiliseren en luchtweg
open is => oor naar mond pt en kijk naar borst pt (leg hand op borst)= kijk of borst omhoog gaat,
voel of het omhoog gaat, en hoor of er w geademd
Als geen ademhaling => groot vermoeden hartstilstand => AED zoeken (iem vragen, als er niemand
is, bij pt blijven en niet zoeken) + ambulance + BLS starten (niet te snel, want hart moet tijd hebben
om te vullen)
Volg nadien instructies op AED
Als ademhaling terugkomt – (pauzemoment 30-2 daarvoor) => pt terug oke (bewegen, normale
ademhaling, ogen open)
Syncope
Achtergrond
o Plotseling verlies bewustzijn veroorzaakt door bepaalde triggers → Resultaat van tijdelijke
afname vd bloedtoevoer naar hersenen
o Prodroom meestal geassocieerd met de uitlokkende gebeurtenis
Prodroom/Symptomen
o Duizeligheid
o Zweten
o Zwart voor de ogen – wazig zien
o Nausea – misselijkheid
o Bleekheid
o Verlies spiertonus
o Hartkloppingen, licht in het hoofd, gevoel van warm of koud zijn
Pathofysiologie
o Emotionele of omgevingsprikkel (langdurig staan, vasten, uitdroging, bloed of naalden zien)
➔ Activatie parasympathische zenuwstelsel ➔ Vasovagale reactie (bradycardie &
verwijding perifere BV) ➔ Daling bloeddruk & verminderde zuurstoftoevoer naar hersenen
➔ Cerebrale hypoperfusie & bewustzijnsverlies
Vormen
o Neurologisch – reflexmatig (vasovagaal)
o Orthostathisch (flauwvallen bij rechtstaan – gebeurt door bloeddrukval)
o Cardiovasculair
Behandeling afhankelijk van oorzaak
, o Vaak onschuldig maar soms levensbedreigend!
o Bij enige twijfel bel 112 en start BLS protocol
Syncope vs Hartstilstand
Syncope Hartstilstand
Ademhaling en pols ok Ademhaling en pols afwezig
tijdelijke hypoperfusie hersenen blijvende hypoperfusie hersenen
snel en spontaan herstel bewustzijn Geen herstel bewustzijn
Luchtwegobstructies en anafylaxie
Anafylaxie
Def: Anafylaxie is een ernstige, potentieel levensbedreigende allergische reactie die snel optreedt na
blootstelling aan een allergen (bv. Na toediening verdoving)
Meest frequente symptomen – beginnen lichtjes, maar evolueren snel! – urgente situatie!!!
o Zwelling aangezicht en hals (angio-oedeem)
o Zweten
o rash / urticaria
o Jeuk / pruritus
o Cave 10-20% van patiënten heeft geen cutane symtomen
Danger signs!
o Bemoeilijkte ademhaling door zwelling: tachypnoea, stridor, wheezing, dyspnoe
intercostale retractie, nasal flaring, grunting, rechtop zitten
o Cyanosis: blauwe lippen, palor
o Buikklachten: braken, abdominale pijn
o Acute bloeddrukdaling
o Pijn op de borst, ritmestoornissen, coronaire spasmen met myocardinfarct
Behandeling:
o Verwijderen van oorzaak indien mogelijk (vb stop infusie)
o Hulp inroepen à verwittig hulpdiensten
o Adrenaline intramusculair (Epipen 0,3 mg) (moet in elke praktijk!)
o Indien twijfel – kan geen kwaad – om adrenaline intramusculair toe te dienen (niet bij
ouderen en met hartproblemen, maar voor doorsnee pt ok)
o Positionering – pt comfortabel maken
o Hypotensie: liggend, benen in de lucht
o Ademhalingsproblemen of vomitus: rechtopzittend, naar voor leunen
Anafylactische schok:
o = ernstige vorm van anafylaxie met ernstige hypotensie
o Behandeling
o Verwijderen oorzakelijk agens zo mogelijk
o 112 verwittigen
o Adrenaline 0,3mg IM (epipen, vastus lateralis)
o Zuurstof +/- intubatie (+/- β2-mimetica)
o Eventueel IV vocht
o 125mg Solu-Medrol? (=corticosteroïde)
Luchtwegobstructie
Eerste aanpak bij luchtwegobstructie
o Herken de tekenen vroegtijdig: stridor, intrekkingen, gebruik van hulpademhalingsspieren,
hypoxie, agitatie, niet kunnen spreken
Urgenties herkennen + adequaat handelen
Cardiopulmonale reanimatie (CPR) & syncope
• Syncope: flauwvallen, tijdelijk verliezen van bewustzijn – tijdelijk hyperperfusie naar hersenen –
gaat daarna meestal vanzelf terug opgang komen
• Reanimatie: hartstilstand, geen bevloeiing meer naar hersenen – permanent als je niets doet
Reanimatie: BLS
Belang van kennis basic life support => BLS heeft 2 componenten
▪Compressie = belangrijkst!!! Want belangrijker behoud circulatie in organen dan zuurstof in
de organen
▪ Beademing
BLS bepaalt chain of survival → Als BLS niet goed of te laat => sterke daling levenskans pt met hartstilstand
Belangrijkste 5 massages:
1. Herken een hartstilstand en start met reanimatie
2. Waarschuw de medische hulpdiensten
3. Start met borstcompressies
4. Schaf een automatische externe defibrillator (AED) aan
5. Leer reanimatie
Belang van goede borstcompressies!
Belang van herkennen hartstilstand
Bewusteloze persoon? => kijk + schud => syncope of hartstilstand?
Hartstilstand: bewustzijn verloren + zeer zwak + onregelmatig ademen (bijna niet) => bel 112
+ 30 borst compressies + dan 2 beademingen tot hulp komt
laat iem AED (defibrillator) zoeken: voordeel: werkt heel goed + geeft automatisch uitleg
(indien geen hulp, enkel borstcompressies, laat pt niet alleen!)
Basic life support BLS:
o Niet reagerend zijn met afwezige of abnormale ademhaling
o Bel de hulpdiensten
o Geef 30 borstcompressies
o Geef 2 beademingen
o Ga door met reanimatie 30:2
o Zodra AED arriveert – zet hem aan en volg de instructies
Veiligheid Zorg ervoor dat jijzelf, het slachtoffer en omstanders veilig zijn
Reactie (Controleer Schud slachtoffer voorzichtig bij schouders en vraag luid: “Gaat het met u?
op een reactie)
Luchtweg (Open de Indien geen reactie → leg slachtoffer op rug →Plaats je hand op het voorhoofd en je
luchtweg) vingertoppen onder de kin, kantel voorzichtig het hoofd naar achteren en til de kin
op om de luchtweg te openen
Ademhaling (Kijk, Kijk, luister en voel naar ademhaling gedurende maximaal 10 seconden
luister en voel naar Een slachtoffer dat nauwelijks ademt, of zeldzame, langzame en luidruchtige happen
ademhaling) naar adem neemt, ademt niet normaal
,Afwezigheid of Als de ademhaling afwezig of abnormaal is, vraag een helper om de hulpdiensten te
abnormale bellen of bel zelf
ademhaling Blijf bij het slachtoffer indien mogelijk
(Waarschuw de Zet de luidsprekerfunctie of handsfree-optie op de telefoon aan zodat je reanimatie
hulpdiensten) kan starten terwijl je met de centralist spreekt
Haal een AED (Stuur Stuur iemand om een AED te zoeken en mee te brengen als die beschikbaar is
iemand om een AED Ben je alleen, VERLAAT het slachtoffer niet, maar begin met reanimatie
te halen)
Circulatie (Start Kniel naast het slachtoffer
borstcompressies) Plaats de hiel van één hand in het midden van de borst (onderste helft van het
borstbeen)
Plaats de hiel van de andere hand erbovenop en haak de vingers in elkaar
Houd je armen gestrekt
Positioneer jezelf verticaal boven de borst en druk het borstbeen minstens 5 cm in
(maar niet meer dan 6 cm)
Laat na elke compressie de borst volledig omhoog komen zonder het borstbeen los
te laten
Herhaal met een snelheid van 100–120 per minuut
Combineer Als je hiervoor getraind bent: na 30 compressies open opnieuw de luchtweg met
beademing met kinlift en kantel het hoofd
borstcompressies Knijp het zachte deel van de neus dicht met duim en wijsvinger
Houd de kinlift vast zodat de mond open blijft
Adem normaal in en plaats je lippen rond de mond van het slachtoffer, zorg voor
een goede afsluiting
Blaas gelijkmatig in tot de borst omhoog komt, ongeveer 1 seconde (effectieve
beademing)
Houd hoofd achterover, neem je mond weg en kijk of de borst zakt terwijl de lucht
eruit komt
Adem nogmaals normaal in en geef een tweede beademing
Onderbreek compressies niet langer dan 10 seconden om beide beademingen te
geven, ook al lukt er maar één of geen
Plaats daarna meteen je handen terug en geef opnieuw 30 compressies
Ga verder met 30:2 (compressies: beademingen)
Alleen-compressie Als je niet getraind bent of geen beademing kunt geven: doe alleen
reanimatie borstcompressies (doorlopend 100–120 per minuut)
Wnr AED arriveert Zodra AED arriveert → aanzetten + elektroden op blote borst vd pt
(Zet AED aan en plak Als er meer hulpverleners aanwezig zijn, moet reanimatie doorgaan terwijl de
elektroden) elektroden worden geplaatst
Volg de Volg aanwijzingen vd AED → Als schok geadviseerd: zorg dat niemand het
mondeling/visuele slachtoffer aanraakt → druk op schokknop zoals aangegeven → Hervat daarna
instructies direct reanimatie en ga door zoals AED instrueert
Als geen schok is Indien geen schok aangeraden is – CPR verderzetten en instructies op AED volgen
geadviseerd – CPR
direct hervatten
Indien geen AED Als geen AED beschikbaar is, OF terwijl je wacht tot er één arriveert, blijf reanimeren
aanwezig – CPR (CPR).
verderzetten Onderbreek de reanimatie niet totdat:
o medisch professional je zegt te stoppen OF
o slachtoffer duidelijk wakker w, beweegt, ogen opent en normaal
o ademt OF
o Jij uitgeput raakt
, Zeldzaam dat CPR alleen hart opnieuw opstart => tenzij je zeker weet dat slachtoffer
hersteld is, blijf doorgaan met CPR.
Tekenen dat het slachtoffer hersteld is:
o Wakker worden
o Bewegen
o Ogen openen
o Normaal ademen
Als niet reactief Leg in stabiele zijligging (recovery position)
maar wel normaal Als je zeker weet dat het slachtoffer normaal ademt maar nog steeds niet reageert,
ademend – leg in leg hem/haar dan in de stabiele zijligging. Zie EHBO-sectie.
stabiele zijligging Wees voorbereid om de reanimatie onmiddellijk te hervatten als het slachtoffer
opnieuw niet reageert en afwezige of abnormale ademhaling vertoont.
Dus:
Iem bewusteloos op straat – eigen veiligheid als eerst zetten
Persoon aanspreken en schud persoon en je probeert reactie uit te lokken
Geen reactie? => kijk of luchtweg vrij is => kin lichtjes naar boven en hoofd stabiliseren en luchtweg
open is => oor naar mond pt en kijk naar borst pt (leg hand op borst)= kijk of borst omhoog gaat,
voel of het omhoog gaat, en hoor of er w geademd
Als geen ademhaling => groot vermoeden hartstilstand => AED zoeken (iem vragen, als er niemand
is, bij pt blijven en niet zoeken) + ambulance + BLS starten (niet te snel, want hart moet tijd hebben
om te vullen)
Volg nadien instructies op AED
Als ademhaling terugkomt – (pauzemoment 30-2 daarvoor) => pt terug oke (bewegen, normale
ademhaling, ogen open)
Syncope
Achtergrond
o Plotseling verlies bewustzijn veroorzaakt door bepaalde triggers → Resultaat van tijdelijke
afname vd bloedtoevoer naar hersenen
o Prodroom meestal geassocieerd met de uitlokkende gebeurtenis
Prodroom/Symptomen
o Duizeligheid
o Zweten
o Zwart voor de ogen – wazig zien
o Nausea – misselijkheid
o Bleekheid
o Verlies spiertonus
o Hartkloppingen, licht in het hoofd, gevoel van warm of koud zijn
Pathofysiologie
o Emotionele of omgevingsprikkel (langdurig staan, vasten, uitdroging, bloed of naalden zien)
➔ Activatie parasympathische zenuwstelsel ➔ Vasovagale reactie (bradycardie &
verwijding perifere BV) ➔ Daling bloeddruk & verminderde zuurstoftoevoer naar hersenen
➔ Cerebrale hypoperfusie & bewustzijnsverlies
Vormen
o Neurologisch – reflexmatig (vasovagaal)
o Orthostathisch (flauwvallen bij rechtstaan – gebeurt door bloeddrukval)
o Cardiovasculair
Behandeling afhankelijk van oorzaak
, o Vaak onschuldig maar soms levensbedreigend!
o Bij enige twijfel bel 112 en start BLS protocol
Syncope vs Hartstilstand
Syncope Hartstilstand
Ademhaling en pols ok Ademhaling en pols afwezig
tijdelijke hypoperfusie hersenen blijvende hypoperfusie hersenen
snel en spontaan herstel bewustzijn Geen herstel bewustzijn
Luchtwegobstructies en anafylaxie
Anafylaxie
Def: Anafylaxie is een ernstige, potentieel levensbedreigende allergische reactie die snel optreedt na
blootstelling aan een allergen (bv. Na toediening verdoving)
Meest frequente symptomen – beginnen lichtjes, maar evolueren snel! – urgente situatie!!!
o Zwelling aangezicht en hals (angio-oedeem)
o Zweten
o rash / urticaria
o Jeuk / pruritus
o Cave 10-20% van patiënten heeft geen cutane symtomen
Danger signs!
o Bemoeilijkte ademhaling door zwelling: tachypnoea, stridor, wheezing, dyspnoe
intercostale retractie, nasal flaring, grunting, rechtop zitten
o Cyanosis: blauwe lippen, palor
o Buikklachten: braken, abdominale pijn
o Acute bloeddrukdaling
o Pijn op de borst, ritmestoornissen, coronaire spasmen met myocardinfarct
Behandeling:
o Verwijderen van oorzaak indien mogelijk (vb stop infusie)
o Hulp inroepen à verwittig hulpdiensten
o Adrenaline intramusculair (Epipen 0,3 mg) (moet in elke praktijk!)
o Indien twijfel – kan geen kwaad – om adrenaline intramusculair toe te dienen (niet bij
ouderen en met hartproblemen, maar voor doorsnee pt ok)
o Positionering – pt comfortabel maken
o Hypotensie: liggend, benen in de lucht
o Ademhalingsproblemen of vomitus: rechtopzittend, naar voor leunen
Anafylactische schok:
o = ernstige vorm van anafylaxie met ernstige hypotensie
o Behandeling
o Verwijderen oorzakelijk agens zo mogelijk
o 112 verwittigen
o Adrenaline 0,3mg IM (epipen, vastus lateralis)
o Zuurstof +/- intubatie (+/- β2-mimetica)
o Eventueel IV vocht
o 125mg Solu-Medrol? (=corticosteroïde)
Luchtwegobstructie
Eerste aanpak bij luchtwegobstructie
o Herken de tekenen vroegtijdig: stridor, intrekkingen, gebruik van hulpademhalingsspieren,
hypoxie, agitatie, niet kunnen spreken
