Voorblad paper
Studentnummer:
Naam:
Naam opleiding: HBO Social Work
Opleidingscode: KL 7718
Modulenummer: 1835
Modulenaam: Portfolio 3.2 Hulpverlening in gedwongen kader
Versie: 1
Herkansing: ja/nee Nee
Titel literatuur: Literatuur behorende bij de vakken:
Projectmatig werken
Toegepast recht en ethiek
Hulpverlening in gedwongen kader
Druk: Zie literatuurlijst
Juiste APA-normen toegepast: Ja
Juiste verslagtechnieken toegepast: Ja
, Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding 3
Hoofdstuk 2: Het hulpverleningstraject 3
2.1 Werkwijze: de preklinische fase 3
2.2 Werkwijze: de opname-/stabilisatiefase 3
2.3 Werkwijze: de delictgerichte fase 4
2.4 Werkwijze: de opbouw- en terugvalpreventiefase 4
2.5 Werkwijze: de ambulante fase 4
2.6 Werkwijze: de afsluitingsfase 4
Hoofdstuk 3: Het hulpverleningstraject elders 5
3.1 FPC Dr. S. van Mesdag, Groningen 5
3.2 FPC Oostvaarderskliniek, Almere 5
3.3 The Forensic Hospital, Malabar - Australië 5
3.4 Kirby Forensic Psychiatric Center,
New York - Verenigde Staten van Amerika 6
Hoofdstuk 4: Advies, feedback en projectplan 6
4.1 De knelpunten 6
4.2 Feedback respondenten 8
4.3 Projectplan 8
Hoofdstuk 5: Visie 8
5.1 De wijze waarop de gemeente vorm geeft aan
dit onderdeel van de hulpverlening 8
5.2 Ethische aspecten van de geconstateerde knelpunten 9
5.3 De noodzaak van dit deel van de hulpverlening
in zijn algemeenheid 9
Literatuurlijst 11
Bijlage: 14
Bijlage 1: Overzicht afdelingen en capaciteit FPC de Kijvelanden 14
Bijlage 2: - Interviewgids medewerkers 15
- Interviewgids patiënten 15
Bijlage 3: Samenvatting interviews 16
Bijlage 4: Projectplan 19
2
, Hoofdstuk 1: Inleiding
Poortugaal is een klein plaatsje in Zuid-Holland. Het telde in 2020 ruim 9.500 inwoners (Alle cijfers,
2021). Aan de rand van Poortugaal ligt het terrein van een grote zorgkliniek. In de hoek van dat terrein
ligt het forensisch psychiatrisch centrum (FPC) de Kijvelanden. Deze instelling bestaat sinds 1996 en
heeft inmiddels dertien afdelingen met 187 plaatsen (Meurs, 2008). Een rapport van het Ministerie van
Justitie en Veiligheid uit 2008 spreekt nog lovend over de organisatie van FPC de Kijvelanden (Meurs,
2008). Sinds dat rapport hebben er twee ernstige incidenten plaatsgevonden. Op 3 februari 2017 heeft er
een steekpartij plaatsgevonden waarbij een medewerker zwaargewond raakte die later is overleden. Op 1
maart 2020 hebben twee patiënten van FPC de Kijvelanden een medewerker gegijzeld en zijn de kliniek
ontvlucht. Een van de tbs’ers is tijdens de hierop volgende achtervolging om het leven gekomen.
Voor deze paper heb ik een drietal mensen geïnterviewd. Met hen heb ik een aantal knelpunten boven
tafel gekregen. Ook heb ik een wandeling door de wijk gemaakt om deze knelpunten met omwonenden
te bespreken. Aansluitend heb ik een projectplan geschreven om de huidige situatie ten aanzien van die
knelpunten te verbeteren en heb ik FPC de Kijvelanden nader bekeken om te zien hoe een tbs-
behandeling verloopt. Tenslotte heb ik een vergelijking gemaakt met andere tbc-instellingen.
Hoofdstuk 2: Het hulpverleningstraject
De rechter veroordeelt een persoon tot tbs, wanneer er naast het plegen van een ernstig misdrijf ook
sprake is van een psychiatrische stoornis. Iemand kan geheel of gedeeltelijk toerekeningsvatbaar worden
verklaard. Voor het gedeelte dat iemand toerekeningsvatbaar wordt verklaard, kan de rechter een
gevangenisstraf opleggen. Die straf zal eerst door de patiënt moeten worden uitgezeten voor de tbs-
behandeling zal plaatsvinden. Dit is geen straf, maar een behandeling om recidive tegen te gaan.
Een tbs-behandeling kent een aantal fasen waarvoor door TBS Nederland een overkoepelend beleid is
opgesteld. Invulling aan die fasering kan per kliniek en per patiënt iets afwijken (TBS Nederland, n.d.).
Ook de volgorde kan per patiënt verschillen. In het algemeen worden de volgende fasen onderscheiden:
2.1 Werkwijze: de preklinische fase (TBS Nederland, n.d.) (Fivoor, n.d.).
De patiënt wordt in het huis van bewaring of de gevangenis door een medewerker van FPC de
Kijvelanden bezocht. Middels dit kennismakingsgesprek wordt een eerste diagnose gesteld en een
risicotaxatie gemaakt. Zowel de eerste diagnose als de risicotaxatie worden voorgelegd aan de afdeling
waar de patiënt zal instromen.
2.2 Werkwijze: de opname-/stabilisatiefase (TBS Nederland, n.d.) (Fivoor, n.d.).
De patiënt wordt na zijn/haar opname nader onderzocht en er wordt een definitieve diagnose gesteld.
Ook wordt bepaald welk zorgprogramma geschikt is voor de patiënt. Dit wordt door de GZ-psycholoog
uitgewerkt in het diagnoserapport waarna de patiënt wordt geplaatst op de voor hem/haar meest
geschikte afdeling.
3
Studentnummer:
Naam:
Naam opleiding: HBO Social Work
Opleidingscode: KL 7718
Modulenummer: 1835
Modulenaam: Portfolio 3.2 Hulpverlening in gedwongen kader
Versie: 1
Herkansing: ja/nee Nee
Titel literatuur: Literatuur behorende bij de vakken:
Projectmatig werken
Toegepast recht en ethiek
Hulpverlening in gedwongen kader
Druk: Zie literatuurlijst
Juiste APA-normen toegepast: Ja
Juiste verslagtechnieken toegepast: Ja
, Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding 3
Hoofdstuk 2: Het hulpverleningstraject 3
2.1 Werkwijze: de preklinische fase 3
2.2 Werkwijze: de opname-/stabilisatiefase 3
2.3 Werkwijze: de delictgerichte fase 4
2.4 Werkwijze: de opbouw- en terugvalpreventiefase 4
2.5 Werkwijze: de ambulante fase 4
2.6 Werkwijze: de afsluitingsfase 4
Hoofdstuk 3: Het hulpverleningstraject elders 5
3.1 FPC Dr. S. van Mesdag, Groningen 5
3.2 FPC Oostvaarderskliniek, Almere 5
3.3 The Forensic Hospital, Malabar - Australië 5
3.4 Kirby Forensic Psychiatric Center,
New York - Verenigde Staten van Amerika 6
Hoofdstuk 4: Advies, feedback en projectplan 6
4.1 De knelpunten 6
4.2 Feedback respondenten 8
4.3 Projectplan 8
Hoofdstuk 5: Visie 8
5.1 De wijze waarop de gemeente vorm geeft aan
dit onderdeel van de hulpverlening 8
5.2 Ethische aspecten van de geconstateerde knelpunten 9
5.3 De noodzaak van dit deel van de hulpverlening
in zijn algemeenheid 9
Literatuurlijst 11
Bijlage: 14
Bijlage 1: Overzicht afdelingen en capaciteit FPC de Kijvelanden 14
Bijlage 2: - Interviewgids medewerkers 15
- Interviewgids patiënten 15
Bijlage 3: Samenvatting interviews 16
Bijlage 4: Projectplan 19
2
, Hoofdstuk 1: Inleiding
Poortugaal is een klein plaatsje in Zuid-Holland. Het telde in 2020 ruim 9.500 inwoners (Alle cijfers,
2021). Aan de rand van Poortugaal ligt het terrein van een grote zorgkliniek. In de hoek van dat terrein
ligt het forensisch psychiatrisch centrum (FPC) de Kijvelanden. Deze instelling bestaat sinds 1996 en
heeft inmiddels dertien afdelingen met 187 plaatsen (Meurs, 2008). Een rapport van het Ministerie van
Justitie en Veiligheid uit 2008 spreekt nog lovend over de organisatie van FPC de Kijvelanden (Meurs,
2008). Sinds dat rapport hebben er twee ernstige incidenten plaatsgevonden. Op 3 februari 2017 heeft er
een steekpartij plaatsgevonden waarbij een medewerker zwaargewond raakte die later is overleden. Op 1
maart 2020 hebben twee patiënten van FPC de Kijvelanden een medewerker gegijzeld en zijn de kliniek
ontvlucht. Een van de tbs’ers is tijdens de hierop volgende achtervolging om het leven gekomen.
Voor deze paper heb ik een drietal mensen geïnterviewd. Met hen heb ik een aantal knelpunten boven
tafel gekregen. Ook heb ik een wandeling door de wijk gemaakt om deze knelpunten met omwonenden
te bespreken. Aansluitend heb ik een projectplan geschreven om de huidige situatie ten aanzien van die
knelpunten te verbeteren en heb ik FPC de Kijvelanden nader bekeken om te zien hoe een tbs-
behandeling verloopt. Tenslotte heb ik een vergelijking gemaakt met andere tbc-instellingen.
Hoofdstuk 2: Het hulpverleningstraject
De rechter veroordeelt een persoon tot tbs, wanneer er naast het plegen van een ernstig misdrijf ook
sprake is van een psychiatrische stoornis. Iemand kan geheel of gedeeltelijk toerekeningsvatbaar worden
verklaard. Voor het gedeelte dat iemand toerekeningsvatbaar wordt verklaard, kan de rechter een
gevangenisstraf opleggen. Die straf zal eerst door de patiënt moeten worden uitgezeten voor de tbs-
behandeling zal plaatsvinden. Dit is geen straf, maar een behandeling om recidive tegen te gaan.
Een tbs-behandeling kent een aantal fasen waarvoor door TBS Nederland een overkoepelend beleid is
opgesteld. Invulling aan die fasering kan per kliniek en per patiënt iets afwijken (TBS Nederland, n.d.).
Ook de volgorde kan per patiënt verschillen. In het algemeen worden de volgende fasen onderscheiden:
2.1 Werkwijze: de preklinische fase (TBS Nederland, n.d.) (Fivoor, n.d.).
De patiënt wordt in het huis van bewaring of de gevangenis door een medewerker van FPC de
Kijvelanden bezocht. Middels dit kennismakingsgesprek wordt een eerste diagnose gesteld en een
risicotaxatie gemaakt. Zowel de eerste diagnose als de risicotaxatie worden voorgelegd aan de afdeling
waar de patiënt zal instromen.
2.2 Werkwijze: de opname-/stabilisatiefase (TBS Nederland, n.d.) (Fivoor, n.d.).
De patiënt wordt na zijn/haar opname nader onderzocht en er wordt een definitieve diagnose gesteld.
Ook wordt bepaald welk zorgprogramma geschikt is voor de patiënt. Dit wordt door de GZ-psycholoog
uitgewerkt in het diagnoserapport waarna de patiënt wordt geplaatst op de voor hem/haar meest
geschikte afdeling.
3
