Samenvatting – Mediarecht
Inleiding: Wat is mediarecht?................................................................................. 3
Hoofdstuk 1: Vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid..................................4
1.1 Waarom & waar............................................................................................. 4
Een grondrecht: Waarom?................................................................................ 4
Een grondrecht: Instrumenten..........................................................................4
1.2 Wat? De beperkingen.................................................................................. 10
De vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid...........................................10
Algemene belangen: Openbare orde..............................................................10
Algemene belangen: Goede zeden.................................................................11
Algemene belangen: discriminatie..................................................................14
Individuele belangen – Reputatie....................................................................19
Individuele belangen – recht op privacy.........................................................21
Individuele belangen: Recht op afbeelding.....................................................26
Individuele belangen: het vermoeden van onschuld......................................28
Transversaal hoofdstuk 1 Vrijheid van meningsuiting en persvrijheid:
Verweermiddelen................................................................................................. 30
De verweermiddelen......................................................................................... 30
Rechtstreeks contact met de journalist..........................................................30
Lezersbrief & (publikeks)fora..........................................................................30
Verzoek tot rectificatie of verwijdering bij (nieuws)sites.................................30
DSA – Digital Service Act................................................................................ 30
Woord-wederwoord......................................................................................... 31
Recht van antwoord........................................................................................ 32
Klacht indienen bij de raad voor journalistiek.................................................33
Burgerlijke procedure/ aansprakelijkheid........................................................34
Strafrechtelijke grenzen aan de activiteiten van (burger-)journalisten................36
Grenzen aan onderzoeksmethoden van journalisten.........................................36
Wettelijke uitzonderingen voor journalisten?..................................................36
Bescherming artikel 10 EVRM.........................................................................37
Grenzen aan publicatie van persoonsgegevens in de media.............................38
Gegevensbeschermingsrecht.........................................................................38
Basisprincipes gegevensverwerking...............................................................38
Een toepassing............................................................................................... 38
Onrechtmatige verwerking persoonsgegevens...............................................38
Mogelijk verweer............................................................................................. 39
, Bescherming identiteit van het slachtoffer.....................................................39
Bescherming identiteit van de dader..............................................................39
Belaging.......................................................................................................... 40
Doxing............................................................................................................ 40
Laster, eerroof en beledigingen......................................................................41
In het openbaar.............................................................................................. 41
Afweging vrije mening – privacy.....................................................................42
Vervolg online meningsuiting.........................................................................42
Drukpersmisdrijven ingegeven door...............................................................42
Grenzen aan onderzoekshandelingen ten aanzien van journalisten..................42
Bescherming bronnengeheim in strafzaken...................................................42
Bronnengeheim: principe................................................................................ 42
Bronnengeheim: uitzondering.........................................................................43
Huiszoeking en beslag van gsm journalist: voorbeeld kasteelmoord..............43
Hoofdstuk 2: Audiovisuele media.........................................................................44
Waar en wat?..................................................................................................... 44
Het Vlaamse Mediadecreet............................................................................. 44
Vlaamse regulator voor de media......................................................................54
Vlaams Mediadecreet – VRM...........................................................................54
De vrije nieuwsgaring........................................................................................ 56
De commerciële communicatie.........................................................................58
Reclame.......................................................................................................... 58
Sponsoring...................................................................................................... 59
Productplaatsing............................................................................................. 59
Telewinkelen................................................................................................... 60
Boodschap van algemeen nut........................................................................60
Algemene bepalingen..................................................................................... 60
Politieke reclame............................................................................................ 63
Commerciële reclame – Specifieke regels......................................................64
Hoofdstuk 3: Deontologische regels – Zelfregulering...........................................67
JEP: Jury voor Ethische Praktijken inzake reclame.............................................67
Raad van journalistiek....................................................................................... 70
,Inleiding: Wat is mediarecht?
Geheel van rechtsregels met betrekking tot communicatievrijheid en de
massacommunicatiemiddelen
Hard law
Hard law: internationale, nationale, regionale rechtspraak
Soft law: beroepsethiek, adviezen van rechtbanken (niet bindend)
Evolutie
Persrecht – Ancien Regime
- Bv. drukpers
Grondrecht – 18e-19e eeuw
Omroeprecht – 20e eeuw: radio en televisie – regulerende en organiserende
wetgeving
Mediarecht – 21e eeuw: globaal en samenhangend mediabeleid
- Auteursrecht
- Telecommunicatierecht
- Computerrecht
- ICT-recht
- Communicatierecht (proces)
- Informatierecht (onderwerp)
Afbakening van het onderwerp
Mediarecht omvat
- Rechtsregels die grondrecht van expressie- en communicatievrijheid
waarborgen
- Regulering die verbodsbepaling of beperkingen oplegt aan bovenstaande
- Regulering rond organisatie en exploitatie van de media
- Regulering rond organisatie en exploitatie van de middelen en kanalen
, Hoofdstuk 1: Vrijheid van meningsuiting en de
persvrijheid
1.1 Waarom & waar
Een grondrecht: Waarom?
1: Persoonlijke zelfexpressie en autonomie
- Vooral voor minderheden
2: Essentieel in liberale democratie
- Evenwicht tussen 3+1 machten
- = politieke macht beperkt door rechtsstaat, bescherming rechten en
vrijheden centraal
3: Waarheidsvinding
- De echte echte waarheid kunnen we nooit weten, dus meningen verbieden
op basis van idee dat ze fout zijn is incorrect want we kunnen niet zeker
weten wat juist of fout is
- Ideeën met elkaar delen om de waarheid te achterhalen
Een grondrecht: Instrumenten
Internationaal
1: BUPO-Verdrag VN (Eleonoor Roosevelt)
Universele verklaring van de rechten van de mens
VN: opgericht na WOII & KO – alle grondrechten neerschrijven in een verklaring
- Nu wel bindend maar in principe is een verklaring niet bindend
BuPo: Burgerlijke en Politieke rechten
Verenigde naties in 1966, België in 1983 (België had al EVRM)
Artikel 19: Vrijheid van mening en meningsuiting
2: Europees verdrag voor de rechten van de mens (EVRM)
Opgesteld in Raad van Europa: 46 landen in 1950
Artikel 10: Basis van mediarecht – recht op vrijheid van meningsuiting met
beperkingen
- Voorwaarden van de beperkingen
o Wettelijke basis
o Legitiem doel (collectieve en individuele belangen)
o Noodzakelijk in democratische s’l (proportionaliteitstoets)
Europees Hof voor Rechten van de Mens: bezig met mensenrechten
- Voorwaarde om hier naartoe te komen: eerst alle nationale juridische
middelen geprobeerd
- Bindend
- Staten tegen staten of burgers tegen staten
Inleiding: Wat is mediarecht?................................................................................. 3
Hoofdstuk 1: Vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid..................................4
1.1 Waarom & waar............................................................................................. 4
Een grondrecht: Waarom?................................................................................ 4
Een grondrecht: Instrumenten..........................................................................4
1.2 Wat? De beperkingen.................................................................................. 10
De vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid...........................................10
Algemene belangen: Openbare orde..............................................................10
Algemene belangen: Goede zeden.................................................................11
Algemene belangen: discriminatie..................................................................14
Individuele belangen – Reputatie....................................................................19
Individuele belangen – recht op privacy.........................................................21
Individuele belangen: Recht op afbeelding.....................................................26
Individuele belangen: het vermoeden van onschuld......................................28
Transversaal hoofdstuk 1 Vrijheid van meningsuiting en persvrijheid:
Verweermiddelen................................................................................................. 30
De verweermiddelen......................................................................................... 30
Rechtstreeks contact met de journalist..........................................................30
Lezersbrief & (publikeks)fora..........................................................................30
Verzoek tot rectificatie of verwijdering bij (nieuws)sites.................................30
DSA – Digital Service Act................................................................................ 30
Woord-wederwoord......................................................................................... 31
Recht van antwoord........................................................................................ 32
Klacht indienen bij de raad voor journalistiek.................................................33
Burgerlijke procedure/ aansprakelijkheid........................................................34
Strafrechtelijke grenzen aan de activiteiten van (burger-)journalisten................36
Grenzen aan onderzoeksmethoden van journalisten.........................................36
Wettelijke uitzonderingen voor journalisten?..................................................36
Bescherming artikel 10 EVRM.........................................................................37
Grenzen aan publicatie van persoonsgegevens in de media.............................38
Gegevensbeschermingsrecht.........................................................................38
Basisprincipes gegevensverwerking...............................................................38
Een toepassing............................................................................................... 38
Onrechtmatige verwerking persoonsgegevens...............................................38
Mogelijk verweer............................................................................................. 39
, Bescherming identiteit van het slachtoffer.....................................................39
Bescherming identiteit van de dader..............................................................39
Belaging.......................................................................................................... 40
Doxing............................................................................................................ 40
Laster, eerroof en beledigingen......................................................................41
In het openbaar.............................................................................................. 41
Afweging vrije mening – privacy.....................................................................42
Vervolg online meningsuiting.........................................................................42
Drukpersmisdrijven ingegeven door...............................................................42
Grenzen aan onderzoekshandelingen ten aanzien van journalisten..................42
Bescherming bronnengeheim in strafzaken...................................................42
Bronnengeheim: principe................................................................................ 42
Bronnengeheim: uitzondering.........................................................................43
Huiszoeking en beslag van gsm journalist: voorbeeld kasteelmoord..............43
Hoofdstuk 2: Audiovisuele media.........................................................................44
Waar en wat?..................................................................................................... 44
Het Vlaamse Mediadecreet............................................................................. 44
Vlaamse regulator voor de media......................................................................54
Vlaams Mediadecreet – VRM...........................................................................54
De vrije nieuwsgaring........................................................................................ 56
De commerciële communicatie.........................................................................58
Reclame.......................................................................................................... 58
Sponsoring...................................................................................................... 59
Productplaatsing............................................................................................. 59
Telewinkelen................................................................................................... 60
Boodschap van algemeen nut........................................................................60
Algemene bepalingen..................................................................................... 60
Politieke reclame............................................................................................ 63
Commerciële reclame – Specifieke regels......................................................64
Hoofdstuk 3: Deontologische regels – Zelfregulering...........................................67
JEP: Jury voor Ethische Praktijken inzake reclame.............................................67
Raad van journalistiek....................................................................................... 70
,Inleiding: Wat is mediarecht?
Geheel van rechtsregels met betrekking tot communicatievrijheid en de
massacommunicatiemiddelen
Hard law
Hard law: internationale, nationale, regionale rechtspraak
Soft law: beroepsethiek, adviezen van rechtbanken (niet bindend)
Evolutie
Persrecht – Ancien Regime
- Bv. drukpers
Grondrecht – 18e-19e eeuw
Omroeprecht – 20e eeuw: radio en televisie – regulerende en organiserende
wetgeving
Mediarecht – 21e eeuw: globaal en samenhangend mediabeleid
- Auteursrecht
- Telecommunicatierecht
- Computerrecht
- ICT-recht
- Communicatierecht (proces)
- Informatierecht (onderwerp)
Afbakening van het onderwerp
Mediarecht omvat
- Rechtsregels die grondrecht van expressie- en communicatievrijheid
waarborgen
- Regulering die verbodsbepaling of beperkingen oplegt aan bovenstaande
- Regulering rond organisatie en exploitatie van de media
- Regulering rond organisatie en exploitatie van de middelen en kanalen
, Hoofdstuk 1: Vrijheid van meningsuiting en de
persvrijheid
1.1 Waarom & waar
Een grondrecht: Waarom?
1: Persoonlijke zelfexpressie en autonomie
- Vooral voor minderheden
2: Essentieel in liberale democratie
- Evenwicht tussen 3+1 machten
- = politieke macht beperkt door rechtsstaat, bescherming rechten en
vrijheden centraal
3: Waarheidsvinding
- De echte echte waarheid kunnen we nooit weten, dus meningen verbieden
op basis van idee dat ze fout zijn is incorrect want we kunnen niet zeker
weten wat juist of fout is
- Ideeën met elkaar delen om de waarheid te achterhalen
Een grondrecht: Instrumenten
Internationaal
1: BUPO-Verdrag VN (Eleonoor Roosevelt)
Universele verklaring van de rechten van de mens
VN: opgericht na WOII & KO – alle grondrechten neerschrijven in een verklaring
- Nu wel bindend maar in principe is een verklaring niet bindend
BuPo: Burgerlijke en Politieke rechten
Verenigde naties in 1966, België in 1983 (België had al EVRM)
Artikel 19: Vrijheid van mening en meningsuiting
2: Europees verdrag voor de rechten van de mens (EVRM)
Opgesteld in Raad van Europa: 46 landen in 1950
Artikel 10: Basis van mediarecht – recht op vrijheid van meningsuiting met
beperkingen
- Voorwaarden van de beperkingen
o Wettelijke basis
o Legitiem doel (collectieve en individuele belangen)
o Noodzakelijk in democratische s’l (proportionaliteitstoets)
Europees Hof voor Rechten van de Mens: bezig met mensenrechten
- Voorwaarde om hier naartoe te komen: eerst alle nationale juridische
middelen geprobeerd
- Bindend
- Staten tegen staten of burgers tegen staten
