Samenvatting keuzevak 'Historische interieurs, stijlen en meubels'

Historische interieurs, stijlen en meubels

Les 1: Introductie – design history
Grondbeginselen van het vak
 Private interieurs staan centraal
 Telkens link met sociaaleconomische en culturele context
> Focus ligt niet louter op stijlkenmerken
> Deze cursus focust voornamelijk op West-Europa

Wat is design?
 Design ontstaat tijdens industrialisatie
 Kunstobjecten die dusdanig ontworpen zijn dat ze betaalbaar op grote schaal kunnen
geproduceerd worden
> Moeten wel esthetisch uiterlijk hebben en praktisch bruikbaar zijn
 Design valt moeilijk te definiëren
> Ikea voldoet aan alle eisen, maar is dat dan ook design?
 Discussie schone kunsten – toegepaste kunsten
> Beeldende kunsten hebben geen functionele waarde
> Toegepaste kunst heeft een praktisch nut, een functie
 Relatie tussen ambacht en design
> Het ontwerpen en uitwerken van een design staan los van elkaar, maar zijn tegelijk ook
onlosmakelijk verbonden

Wat is design history?
 Het is de studie van ontworpen artefacten, praktijken en gedragingen, en de discoursen
daaromheen, om het verleden te begrijpen, het heden te contextualiseren en mogelijke trajecten
voor de toekomst in kaart te brengen
 Design history – the history of design
> De geschiedenis van design, dat wil zeggen het onderwerp van studie binnen de
designgeschiedenis, wordt vaak beschouwd als het moment waarop design en fabricage
zich van elkaar scheidden als gevolg van de industrialisatie
> Gevolg: vernauwing van ‘design history’
- Focus op design vanaf de industrialisatie
- Focus op design in (post)moderne periode
- Focus op West-Europees design

Design history: uitdagingen in de beginjaren
 Jaren ’70 – ‘80
 De kunsthistorische neiging tot connoisseurschap vermijden
> Kennis die puur uit boeken komt, zonder dat ze in vraag gesteld wordt
 Focus lag op innovatieve designers en typerende stijlkenmerken
> Willen we dit wel? Moet design niet breder bekeken worden?
 Aandacht voor context
> Objecten en hun design worden steeds vaker gesitueerd en bestudeerd in hun sociale,
politieke en economische context
> Beweging van grote verhalen naar ‘multiple narratives’

,Design and heritage
 ‘Heritage is designed, design produces heritage and design has a heritage’
 ‘Heritage is designed, from artefacts and buildings, sites and landscapes to rituals and traditions’
 Gemeenschappelijke punten van design history en heritage studies
> Bevragen van (oude) methodologieën
> Inter- en multidisciplinariteit als essentie van de discipline
> Aandacht voor de rol van materialiteit en immateriële cultuur
 Snijpunten van design heritage en heritage studies
> Identity & belonging
- Vb: Nederlands design als drager van de Nederlandse identiteit
 Delfts blauw, beschilderde klompen, …
- Brug tussen Bosnië en Herzegovina die symbolisch 2 oevers verbindt
 Design als verbinding tussen culturen en gemeenschappen

,Les 2: Late middeleeuwen – renaissance, 15de – begin 17e eeuw

Overzicht: Late middeleeuwen – renaissance (c. 1500 – 1630)
 De Nederlanden (stijl)
> Laatgotiek (c. 1400 – 1500)
> Vroeg renaissance (c. 1500 – 1550)
> Hoge renaissance (c. 1530 – 1560)
> Late renaissance (c. 1600 – 1630)
 Italië (stijl)
> Vroege renaissance (c. 1400 – 1500)
> Hoge renaissance (c. 1500 – 1550)
> Late renaissance (c. 1530 – 1560)
> Barok (c. 1560 – 1715)
 Stijlperiode in de architectuur en schilderkunst
 Omvat vaak het exterieur
> (gevels van) publieke gebouwen en kerken
> Minder aandacht voor woningen
 Nieuwe uitvindingen van bekende objecten
> De vork, de bril,…
 ‘Civilization process’
> Er wordt plots aandacht geschonken aan beleefdheid, etiquette, decorum
> Hoe men zich gedraagt, zowel binnen- als buitenshuis, wordt van belang
> Het interieur krijgt ook meer aandacht
- Wie een ‘man van de wereld’ wilde zijn, moest zowel in zichzelf als in zijn woning
investeren



Onderzoek naar renaissance wooncultuur


 Italiaanse renaissance staat voorop
> Focus op materialiteit en consumptie
 Aandacht voor de Palazzi en Casae van rijke Italiaanse burgers
> In Firenze, Rome, Pisa, Venetië
> 19e-eeuwse romantiek: Jacob Burckhardt
> ‘Magnificenza’ en ‘Splendore’
> Vernieuwde aandacht begin 21e eeuw: ‘At home in renaissance Italy’
 Leon Battista Alberti
> Figuur uit de vroege renaissance (die Julie erg intrigeert)
> Schilder, dichter, taalkundige, architecht
> Schreef over architectuur in ‘Re Aedificatoria’
- Beperkt zich niet tot het gebouw op zich
- Denkt ook na over de indeling van de ruimtes, waar welke ruimte zich bevindt
- Spreekt zich uit over winkels, hoe de werkruimte gelegen is ten opzichte van het
woongedeelte
 Private functies duidelijk scheiden van werkruimte

,  Lange traditie in ‘Vernacular architecture’ in Engeland
> Traditie die start in de 19e eeuw
- Romantiek, de drang naar het verleden en een periode voor industrialisatie
> ‘Vernacular architecture’ = lokale architectuur
> Architectuur van woonhuizen op het platteland
> Bayleaf house, 1405 – 1430, Kent UK
- Grote hal staat centraal, The Great Hall
 Centraal open haardvuur
 Rook en warmte verdwijnen beperkt via het dak
 Wandtapijten: textiel als decoratie en isolatie
 Dais: voornaamste tafel waaraan iedereen eet, zowel gezin als gasten.
Heer des huizes zit aan de kop van de tafel, op de mooiste stoel
- Tegenover de grote hal bevinden zich dienstvertrekken, voor stockage van
tafelgerei en voeding
 Koken gebeurde in een buitenkeuken




> Evoluties
- Het centrale vuur schuift later op naar de wand
- Schouwen en schoorstenen ontstaan
- De keuken wordt deel van het interieur