ANALYSE BELEID VLAAMSE OVERHEID –
ALGEMEEN – BELEIDSANALYSEDRIEHOEK
WALT & GILSON
1. BELEID
1.1.WAT?
- Stellen van doelen, middelen & tijdspad
- aangeven van richting & middelen waarmee gestelde doelen kunnen gerealiseerd worden
- Het concreet formuleren van deze richting in doelstellingen (beleidsplan)
1.2.WAAROM?
- Missie
- Visie
- Strategie
- Kwaliteit
- Efficiënt & dus kwaliteitsvol handelen met beschikbare middelen
1.3.MAATSTAF VOOR SUCCES
- Aanpak?
o Top-down
Ik beslis, jij moet volgen
o Bottom-up
- Overleg
- Tact
- Gedragenheid
1.4.WAAR?
Op alle niveaus van onze maatschappij
- Overheid
o Federaal
o Vlaams – Waals
o Provinciaal
o Gemeentelijk
- Organisaties (van mega tot mini….)
o Bedrijfswereld
o Non profit sector
o Sector gezondheid…..
,Overheidsbeleid is
- geheel van regels waarmee overheid de samenleving in de een of andere richting probeert te
sturen
- Niet neutraal
- Ideologisch gekleurd
- Keuzes maken
- complex proces (voortdurende stroom van kleine & grote beslissingen met heel veel
verschillende actoren in meervoudige contexten)
2. BELEIDS – ANALYSE- DRIEHOEK
4 aspecten
- Beleidsinhoud
- Beleidscontext
- Beleidsactoren
- Beleidsproces
2.1.ASPECT 1: BELEIDSINHOUD
Typologie van problemen
- Startpunt van beleid = maatschappelijk probleem
- 2 soorten maatschappelijke problemen (Rittel & Webber, 1973):
o Gestructureerde of tamme problemen
Gekend
Hanteerbaar
o Ongestructureerde of weerbarstige problemen (wicked) problemen
Moeilijk te definiëren
Complex – onvoorziene gevolgen
Niet stabiel
Geen duidelijke oplossing: geen duidelijk eindpunt en oplossingen zijn niet
juist of fout
Sociaal complex
Vragen om verandering van menselijk gedrag/attitude (van veel mensen)
Chronisch beleidsfalen
, 2.2.ASPECT 2: BELEIDSCONTEXT
2.2.1. MEERVOUDIGE CONTEXT VAN BELEID
Totstandkoming van beleid:
- Beïnvloed door maatschappelijke factoren
- Buiten controle van de beleidsvoerders
2.2.1.1. GEOGRAFISCHE CONTEXT
Ruimtelijke factoren worden mee in beleidsanalyse betrokken
- Bijv.
o Milieu- klimaatbeleid
o Beleid inzake georganiseerde misdaad – terreur
o Vluchtelingen - migratie beleid
o Brexit – verhaal
o Grootmachten vs België
2.2.1.2. SOCIAAL-CULTURELE CONTEXT
Demografische & maatschappelijke trends
- Bevolkingsgrootte
- Bevolkingssamenstelling
- Levensbeschouwelijke opvattingen
- Immigratie
- Ontzuiling
- Vergrijzing
- Individualisering
2.2.1.3. ECONOMISCHE CONTEXT
Internationale factoren
- Ups en downs van wereldeconomie
- Wisselkoers euro – andere munteenheden
- Wereldprijs olie & grondstoffen
- Internationale handelsverdragen & allianties
- Rating & rente op internationale markten
Nationale factoren
- BNP als indicator
- Staatsschuld
- Begrotingstekort
, 2.2.1.4. TECHNOLOGISCHE CONTEXT
Tweeslachtigheid van technologische innovatie
- Kansen
- Bedreigingen
2.2.1.5. JURIDISCHE CONTEXT
Juridische grenzen van beleid
- Grondwet: evenwicht tussen wetgevende, uitvoerende & rechterlijke macht
- Bevoegdheidsverdeling: federale, regionale, gewestelijke, provinciale & gemeentelijke
beleidsniveau
- Internationale instellingen: Europese Unie & Europese Hof van Justitie
2.2.1.6. HISTORISCHE CONTEXT
Breken met beleid van voorgangers:
- Padafhankelijkheid
- Beleid gestold in juridische verplichtingen, verwachtingen & instellingen
- Geloofwaardigheid van overheid
- Weg van geleidelijkheid
2.2.1.7. POLITIEKE CONTEXT
Geheel van politieke opvattingen & machtsverhoudingen
- Algemene politieke omgeving: plaats & functie van openbaar bestuur in samenleving
- Specifieke politieke omgeving: belangengroepen, politieke fractiespecialisten, adviesorganen
& andere opinieleiders op afzonderlijke beleidsterreinen
- Wisselende politieke context
2.2.1.8. SITUATIONELE CONTEXT
Ad-hoc veranderingen
- Vb. Brexit
Crisissituaties: noodmaatregelen & langetermijngevolgen
- Vb. dioxinecrisis, 9/11,…
2.2.2. OVERZICHT
ALGEMEEN – BELEIDSANALYSEDRIEHOEK
WALT & GILSON
1. BELEID
1.1.WAT?
- Stellen van doelen, middelen & tijdspad
- aangeven van richting & middelen waarmee gestelde doelen kunnen gerealiseerd worden
- Het concreet formuleren van deze richting in doelstellingen (beleidsplan)
1.2.WAAROM?
- Missie
- Visie
- Strategie
- Kwaliteit
- Efficiënt & dus kwaliteitsvol handelen met beschikbare middelen
1.3.MAATSTAF VOOR SUCCES
- Aanpak?
o Top-down
Ik beslis, jij moet volgen
o Bottom-up
- Overleg
- Tact
- Gedragenheid
1.4.WAAR?
Op alle niveaus van onze maatschappij
- Overheid
o Federaal
o Vlaams – Waals
o Provinciaal
o Gemeentelijk
- Organisaties (van mega tot mini….)
o Bedrijfswereld
o Non profit sector
o Sector gezondheid…..
,Overheidsbeleid is
- geheel van regels waarmee overheid de samenleving in de een of andere richting probeert te
sturen
- Niet neutraal
- Ideologisch gekleurd
- Keuzes maken
- complex proces (voortdurende stroom van kleine & grote beslissingen met heel veel
verschillende actoren in meervoudige contexten)
2. BELEIDS – ANALYSE- DRIEHOEK
4 aspecten
- Beleidsinhoud
- Beleidscontext
- Beleidsactoren
- Beleidsproces
2.1.ASPECT 1: BELEIDSINHOUD
Typologie van problemen
- Startpunt van beleid = maatschappelijk probleem
- 2 soorten maatschappelijke problemen (Rittel & Webber, 1973):
o Gestructureerde of tamme problemen
Gekend
Hanteerbaar
o Ongestructureerde of weerbarstige problemen (wicked) problemen
Moeilijk te definiëren
Complex – onvoorziene gevolgen
Niet stabiel
Geen duidelijke oplossing: geen duidelijk eindpunt en oplossingen zijn niet
juist of fout
Sociaal complex
Vragen om verandering van menselijk gedrag/attitude (van veel mensen)
Chronisch beleidsfalen
, 2.2.ASPECT 2: BELEIDSCONTEXT
2.2.1. MEERVOUDIGE CONTEXT VAN BELEID
Totstandkoming van beleid:
- Beïnvloed door maatschappelijke factoren
- Buiten controle van de beleidsvoerders
2.2.1.1. GEOGRAFISCHE CONTEXT
Ruimtelijke factoren worden mee in beleidsanalyse betrokken
- Bijv.
o Milieu- klimaatbeleid
o Beleid inzake georganiseerde misdaad – terreur
o Vluchtelingen - migratie beleid
o Brexit – verhaal
o Grootmachten vs België
2.2.1.2. SOCIAAL-CULTURELE CONTEXT
Demografische & maatschappelijke trends
- Bevolkingsgrootte
- Bevolkingssamenstelling
- Levensbeschouwelijke opvattingen
- Immigratie
- Ontzuiling
- Vergrijzing
- Individualisering
2.2.1.3. ECONOMISCHE CONTEXT
Internationale factoren
- Ups en downs van wereldeconomie
- Wisselkoers euro – andere munteenheden
- Wereldprijs olie & grondstoffen
- Internationale handelsverdragen & allianties
- Rating & rente op internationale markten
Nationale factoren
- BNP als indicator
- Staatsschuld
- Begrotingstekort
, 2.2.1.4. TECHNOLOGISCHE CONTEXT
Tweeslachtigheid van technologische innovatie
- Kansen
- Bedreigingen
2.2.1.5. JURIDISCHE CONTEXT
Juridische grenzen van beleid
- Grondwet: evenwicht tussen wetgevende, uitvoerende & rechterlijke macht
- Bevoegdheidsverdeling: federale, regionale, gewestelijke, provinciale & gemeentelijke
beleidsniveau
- Internationale instellingen: Europese Unie & Europese Hof van Justitie
2.2.1.6. HISTORISCHE CONTEXT
Breken met beleid van voorgangers:
- Padafhankelijkheid
- Beleid gestold in juridische verplichtingen, verwachtingen & instellingen
- Geloofwaardigheid van overheid
- Weg van geleidelijkheid
2.2.1.7. POLITIEKE CONTEXT
Geheel van politieke opvattingen & machtsverhoudingen
- Algemene politieke omgeving: plaats & functie van openbaar bestuur in samenleving
- Specifieke politieke omgeving: belangengroepen, politieke fractiespecialisten, adviesorganen
& andere opinieleiders op afzonderlijke beleidsterreinen
- Wisselende politieke context
2.2.1.8. SITUATIONELE CONTEXT
Ad-hoc veranderingen
- Vb. Brexit
Crisissituaties: noodmaatregelen & langetermijngevolgen
- Vb. dioxinecrisis, 9/11,…
2.2.2. OVERZICHT
