VERKENNEN VAN HET WERKVELD
DAK & THUISLOOSHEID
3. DAK- EN THUISLOOSHEID
de hulp-& dienstverlening aan dak- en thuislozen = onderdeel van algemene dienstverlening:
- LB (OCMW’s)
- CAW’s
dak- en thuisloosheid moet gekaderd worden binnen de huidige wooncrisis
moeilijker om betaalbare & kwalitatieve woning te vinden
3.1. THUISLOOSHEID ALS ONRECHT
= schending van fundamentele rechten:
- iedereen heeft recht op huisvesting → artikel 13 Europees Sociaal Handvest
- naties verplicht maatregelen nemen → toegang tot adequate huisvesting
bevorderen + huisvesting betaalbaar maken
3.2. HET VERDRAG VAN LISSABON (21 JUNI 2021)
- verklaring kadert in het actieplan v/d Europese Commissie → de Europese pijler van
Sociale rechten
- 20 principes voor een sterker sociaal Europa → principe 19: huisvesting en bijstand
aan daklozen
de 5 belangrijke doelstellingen zijn:
1. niemand slaapt op straat bij gebrek aan noodopvang
2. niemand verblijft langer in nood- of tijdelijke huisvesting dan nodig is voor een succesvolle
overstap naar permanente huisvesting
3. niemand wordt ontslagen uit een instelling (bijvoorbeeld gevangenis, ziekenhuis,
zorginstelling) zonder een huisvestingsaanbod
4. uitzettingen moeten waar mogelijk worden voorkomen
5. niemand wordt gediscrimineerd → dakloosheidsstatus
3.1.1. ETHOS – TYPOLOGIE
3.1.1.1. HET CONCEPT THUIS
,vanuit de typologie (zie kader p. 56) 2 voorbeelden kennen met betrekking tot dakloos en 3
voorbeelden met betrekking tot thuisloos.
ETHOS – typologie → drie domeinen die een thuis vormen (afbakening dakloosheid):
- fysiek domein: exclusief bezit persoon en zijn/haar familie;
- sociaal domein; privacy en sociale relaties;
- wettelijk domein: wettelijke titel
= adequate woning waarover een persoon & zijn familie exclusief bezit (fysiek), mogelijkheid
van het hebben van privacy & sociale relaties (sociaal) & wettelijke titel hebben (wettelijk
domein)
deze typologie classificeert mensen die thuisloos zijn volgens woonsituatie:
- dakloos zijn
- geen woonst hebben
- in een instabiele huisvesting wonen
- in ontoereikende huisvesting wonen
3.5. OCMW: BEVOEGDHEDEN M.B.T. DAKLOZEN
dakloze die niet in een instelling verblijft, kan terecht bij het OCMW van de gemeente waar
hij/zij feitelijk verblijft
dakloze die wel in instelling verblijft, kan terecht bij OCMW van gemeente waar hij/zij
ingeschreven is in bevolkings-, vreemdelingenregister op ogenblik van opname voor
hoofdverblijf
de dakloze kan bij het OCMW terecht voor (naast raad, steun…):
, - leefloon
- installatiepremie
- dringende medische hulp (doktersbezoek, geneesmiddelen ...)
- maatschappelijke dienstverlening (vb. inschrijving met betrekking tot een sociale
huisvesting, al dan niet financieel
- hulp bij het beheer van schulden
3.5.1. INSTALLATIEPREMIE
recht op een installatiepremie → aan 3 voorwaarden voldoen:
1. men ontvangt een (aanvullend) leefloon of een ander vervangingsinkomen van
sociale zekerheid(werkloosheidsvergoeding) Bij werk → inkomen lager dan het
leefloon vermeerderd met 10 %
2. een woning gevonden = men is dus niet langer dakloos
- dakloos = je woont op straat, kraakpand, gevangenis, …
- woning vinden = kamer huren of gebruiken als hoofdverblijfplaats, alleen woont of
samen met anderen
3. nooit een installatiepremie ontvangen
- het bedrag van de installatiepremie is steeds het maandbedrag van de
leeflooncategorie 3
3.5.2. REFERENTIEADRES
geen domicilieadres → zonder domicilie → een administratief en juridisch niemandsland
mogelijk
risico → heel wat sociale & burgerrechten niet te kunnen uitoefenen, zoals:
- inschrijving noch toewijzing sociale woning
- identiteitskaart kunnen aanvragen
- geen administratieve verankering
- zoektocht naar werk is moeilijk zonder adres
- aanvragen van een pro deo advocaat (juridische tweedelijnsbijstand)
- verlies uitkeringen & sociale verzekerbaarheid
- referentieadres kan een oplossing bieden
- referentieadres aanvragen bij het OCMW of bij een particulier persoon
ook referentieadres krijgen op adres van OCMW
, om in aanmerking te komen voor een referentieadres bij een OCMW moet er voldaan zijn
aan enkele voorwaarden:
1. dakloos zijn
2. gebrek aan voldoende middelen hebben voor een woning
3. ambtshalve afgeschreven zijn uit de bevolkingsregisters
4. een vraag stellen tot ondersteuning aan het OCMW
- het BCSD zal beslissen om een referentieadres toe te staan → de betrokken dakloze
krijgt de nodige formulieren mee waarmee hij/zij zich bij de gemeente kan laten
inschrijven als hebbende een referentieadres op de hoofdzetel van het OCMW.
- minstens éénmaal per 3 maand moet de persoon met een referentieadres zich
aanmelden bij het OCMW
- de effectieve inschrijving in en schrapping uit het bevolkingsregister → bevoegdheid
van de gemeente (CBS)
- referentieadres bij natuurlijke persoon
- akkoord gaan & zelf op adres ingeschreven zijn
- Bang dat de dakloze schulden heeft & beslag wordt genomen op goederen
3.6. CAW LIMBURG : WERKING OMTRENT DAK- EN THUISLOOSHEID
sluit aan de visie m.b.t. de van aanpak dak- en thuisloosheid van de andere CAW’s:
- centraal = grondrecht wonen
- maximaal inzetten op woongerichte oplossingen voor alle mensen met
woonproblematiek → onmiddellijk bieden van stabiele huisvesting met
ondersteuning/begeleiding waar gewenst (woonbegeleiding)
- dit betekent een omschakeling in de opvang. De leefgroepen verdwijnen en worden
vervangen door studio – wonen (met woonbegeleiding) en dit in functie van
duurzaam wonen. Gaat de collectieve opvang volledig verdwijnen?
- het loslaten van de woonladder
3.6.1. VISIE CAW LIMBURG
- klassieke aanpak van thuisloosheid & continuümmodel wordt in vraag gesteld
- Continuüm van de zorg → dak‐ en thuislozen woonklaar maken → vooraleer vast
verblijf/woning:
het normaliseren van hun levensstijl (via woontraining);
het aan pakken van onderliggende problemen, vb. verminderen van de
schuldenlast;
aanpakken van gebruik van verdovende middelen & zoeken naar
tewerkstelling
DAK & THUISLOOSHEID
3. DAK- EN THUISLOOSHEID
de hulp-& dienstverlening aan dak- en thuislozen = onderdeel van algemene dienstverlening:
- LB (OCMW’s)
- CAW’s
dak- en thuisloosheid moet gekaderd worden binnen de huidige wooncrisis
moeilijker om betaalbare & kwalitatieve woning te vinden
3.1. THUISLOOSHEID ALS ONRECHT
= schending van fundamentele rechten:
- iedereen heeft recht op huisvesting → artikel 13 Europees Sociaal Handvest
- naties verplicht maatregelen nemen → toegang tot adequate huisvesting
bevorderen + huisvesting betaalbaar maken
3.2. HET VERDRAG VAN LISSABON (21 JUNI 2021)
- verklaring kadert in het actieplan v/d Europese Commissie → de Europese pijler van
Sociale rechten
- 20 principes voor een sterker sociaal Europa → principe 19: huisvesting en bijstand
aan daklozen
de 5 belangrijke doelstellingen zijn:
1. niemand slaapt op straat bij gebrek aan noodopvang
2. niemand verblijft langer in nood- of tijdelijke huisvesting dan nodig is voor een succesvolle
overstap naar permanente huisvesting
3. niemand wordt ontslagen uit een instelling (bijvoorbeeld gevangenis, ziekenhuis,
zorginstelling) zonder een huisvestingsaanbod
4. uitzettingen moeten waar mogelijk worden voorkomen
5. niemand wordt gediscrimineerd → dakloosheidsstatus
3.1.1. ETHOS – TYPOLOGIE
3.1.1.1. HET CONCEPT THUIS
,vanuit de typologie (zie kader p. 56) 2 voorbeelden kennen met betrekking tot dakloos en 3
voorbeelden met betrekking tot thuisloos.
ETHOS – typologie → drie domeinen die een thuis vormen (afbakening dakloosheid):
- fysiek domein: exclusief bezit persoon en zijn/haar familie;
- sociaal domein; privacy en sociale relaties;
- wettelijk domein: wettelijke titel
= adequate woning waarover een persoon & zijn familie exclusief bezit (fysiek), mogelijkheid
van het hebben van privacy & sociale relaties (sociaal) & wettelijke titel hebben (wettelijk
domein)
deze typologie classificeert mensen die thuisloos zijn volgens woonsituatie:
- dakloos zijn
- geen woonst hebben
- in een instabiele huisvesting wonen
- in ontoereikende huisvesting wonen
3.5. OCMW: BEVOEGDHEDEN M.B.T. DAKLOZEN
dakloze die niet in een instelling verblijft, kan terecht bij het OCMW van de gemeente waar
hij/zij feitelijk verblijft
dakloze die wel in instelling verblijft, kan terecht bij OCMW van gemeente waar hij/zij
ingeschreven is in bevolkings-, vreemdelingenregister op ogenblik van opname voor
hoofdverblijf
de dakloze kan bij het OCMW terecht voor (naast raad, steun…):
, - leefloon
- installatiepremie
- dringende medische hulp (doktersbezoek, geneesmiddelen ...)
- maatschappelijke dienstverlening (vb. inschrijving met betrekking tot een sociale
huisvesting, al dan niet financieel
- hulp bij het beheer van schulden
3.5.1. INSTALLATIEPREMIE
recht op een installatiepremie → aan 3 voorwaarden voldoen:
1. men ontvangt een (aanvullend) leefloon of een ander vervangingsinkomen van
sociale zekerheid(werkloosheidsvergoeding) Bij werk → inkomen lager dan het
leefloon vermeerderd met 10 %
2. een woning gevonden = men is dus niet langer dakloos
- dakloos = je woont op straat, kraakpand, gevangenis, …
- woning vinden = kamer huren of gebruiken als hoofdverblijfplaats, alleen woont of
samen met anderen
3. nooit een installatiepremie ontvangen
- het bedrag van de installatiepremie is steeds het maandbedrag van de
leeflooncategorie 3
3.5.2. REFERENTIEADRES
geen domicilieadres → zonder domicilie → een administratief en juridisch niemandsland
mogelijk
risico → heel wat sociale & burgerrechten niet te kunnen uitoefenen, zoals:
- inschrijving noch toewijzing sociale woning
- identiteitskaart kunnen aanvragen
- geen administratieve verankering
- zoektocht naar werk is moeilijk zonder adres
- aanvragen van een pro deo advocaat (juridische tweedelijnsbijstand)
- verlies uitkeringen & sociale verzekerbaarheid
- referentieadres kan een oplossing bieden
- referentieadres aanvragen bij het OCMW of bij een particulier persoon
ook referentieadres krijgen op adres van OCMW
, om in aanmerking te komen voor een referentieadres bij een OCMW moet er voldaan zijn
aan enkele voorwaarden:
1. dakloos zijn
2. gebrek aan voldoende middelen hebben voor een woning
3. ambtshalve afgeschreven zijn uit de bevolkingsregisters
4. een vraag stellen tot ondersteuning aan het OCMW
- het BCSD zal beslissen om een referentieadres toe te staan → de betrokken dakloze
krijgt de nodige formulieren mee waarmee hij/zij zich bij de gemeente kan laten
inschrijven als hebbende een referentieadres op de hoofdzetel van het OCMW.
- minstens éénmaal per 3 maand moet de persoon met een referentieadres zich
aanmelden bij het OCMW
- de effectieve inschrijving in en schrapping uit het bevolkingsregister → bevoegdheid
van de gemeente (CBS)
- referentieadres bij natuurlijke persoon
- akkoord gaan & zelf op adres ingeschreven zijn
- Bang dat de dakloze schulden heeft & beslag wordt genomen op goederen
3.6. CAW LIMBURG : WERKING OMTRENT DAK- EN THUISLOOSHEID
sluit aan de visie m.b.t. de van aanpak dak- en thuisloosheid van de andere CAW’s:
- centraal = grondrecht wonen
- maximaal inzetten op woongerichte oplossingen voor alle mensen met
woonproblematiek → onmiddellijk bieden van stabiele huisvesting met
ondersteuning/begeleiding waar gewenst (woonbegeleiding)
- dit betekent een omschakeling in de opvang. De leefgroepen verdwijnen en worden
vervangen door studio – wonen (met woonbegeleiding) en dit in functie van
duurzaam wonen. Gaat de collectieve opvang volledig verdwijnen?
- het loslaten van de woonladder
3.6.1. VISIE CAW LIMBURG
- klassieke aanpak van thuisloosheid & continuümmodel wordt in vraag gesteld
- Continuüm van de zorg → dak‐ en thuislozen woonklaar maken → vooraleer vast
verblijf/woning:
het normaliseren van hun levensstijl (via woontraining);
het aan pakken van onderliggende problemen, vb. verminderen van de
schuldenlast;
aanpakken van gebruik van verdovende middelen & zoeken naar
tewerkstelling
